Fetisj - Sophie Wester

Een kernloos verhaal !

Een novelle is geen kortverhaal. Als je zo'n 100 pagina's mag vullen heb je de ruimte om je personages een achtergrond te geven, ze met elkaar te confronteren en enige ontwikkeling in je plot te verwerken. Of is dat niet vanzelfsprekend?

Grensoverschrijdend 
Het vertrekidee van 'Fetisj' zijn de foute feestjes waarop het internationale model Moniek wordt uitgenodigd. Omdat ze ook een drugsverslaving heeft, kan ze wel een extraatje gebruiken en levert daarom, zonder al te veel gewetenswroeging, minderjarige meiden aan aanwezige seksverslaafden. Als ze gechanteerd wordt, keert het lot zich tegen haar. Ze moet een eeuwenoud beeldje uit Haïti meebrengen dat 'opgeladen' (dat is de term die in het milieu van fetisjisten gebruikt wordt voor het tot leven wekken van de magische figuur) kan worden met het ultieme offer: een jonge maagd. Wanneer het gemartelde lichaam van de tiener Anneke gevonden wordt, weet Moniek dat ze medeschuldig is. 

Voor niet-ingewijden is veel onduidelijk in dit verhaal. Hoewel je kunt raden dat het om seksfetisjisten gaat, wordt het nooit duidelijk waarom deze gestoorde individuen het beeldje zo belangrijk vinden dat ze bereid zijn om te chanteren en te doden. En hoe ziet hun ritueel eruit? Wat doen ze precies met het kleinood? Zorgde het format van de novelle toch voor een gebrek aan ruimte? Die zou er zijn geweest als er wat minder aandacht was gegaan naar de heldervoelende Indo-oma die alleen een sfeerverhogend personage is. Een duistere bezweringssessie zou niet misstaan hebben in deze spannende tekst! Sterker nog: ze zou het ontbrekende brandpunt van deze novelle kunnen zijn!

Op één been kun je niet dansen
Ook het meest verknipte karakter krijgt niet de kans om langzaam uit de kast te komen. Je verandert niet van het ene op het andere moment in een psychopaat. En het einde wordt enigszins afgeraffeld. De dames Wester lijken toch in tijdnood te hebben gezeten. Jammer ook dat interessante thema's zoals het misbruiken van wetenschap door criminelen of de invloed van het irrationale denken in onze samenleving, in dit korte genre niet ontwikkeld konden worden. Kijk, daar heb je het volwassen boek voor nodig! 

★★  

Familiestuk - Hetty Visser

Een risicovolle grap ! 

'Vertalen is geen creatief proces 

waarbij je soms helemaal komt vast te zitten.'

Als je fictie schrijft kun je de grenzen van de realiteit een beetje oprekken. In dat geval mag je hoofdpersoon een vertaalster zijn die een lucratieve klus krijgt aangeboden van een Zwitserse familie met oud geld. Sara is gevraagd een dagboek te vertalen van een nicht die in Amsterdam gewoond heeft en van wie de vader een joodse diamanthandelaar was. 

Tussen de regels lezen 

Deze overgeërfde autobiografische notities blijken weinig reflectief te zijn, eerder oppervlakkig, vol ijdelheid en gemopper. Toch wakkeren de schaarse feiten en heftige gevoelens, in combinatie met enig geroddel van de buurvrouw, haar nieuwsgierigheid aan en gaat ze op onderzoek uit. De verhitte reacties die daarop volgen maken haar duidelijk dat er iemand niet blij is met haar speurwerk. Het citaat boven dit stukje gaat dus niet helemààl op voor Sara. 

Deze lange novelle biedt de auteur de kans om de verhaalelementen voldoende uit te rollen en de lezer bij het plot te betrekken. Dat lukt lang niet altijd bij een kortverhaal. Zelfs gerenommeerde schrijvers uit de geschiedenis van het korte werk, zoals Edgar Allan Poe, produceerden uit de kluiten gewassen novelles. In 'Familiestuk' kun je genieten van een frisse verteltoon, netjes uitgewerkte achtergronden en een handjevol spanning. 

Te weinig kracht

Maar... door de in een grap en lachbui verpakte climax blijft dit verhaal hangen in een entertainment sfeer. De lezer die fictie koppelt aan dramatische kracht verwacht wellicht meer van het spanningsveld tussen onrecht en bloedbanden. Een auteur die dat spoor wil volgen dient wel over veel psychologisch inzicht te beschikken. Wil je die kennis ook nog omzetten in literatuur, dan moet je van goeden huize zijn. Daarbij verdienen lezers het om bij het nekvel gegrepen te worden!

★★1/2

Sneeuwstorm en amandelgeur - Camilla Läckberg

 Wat goed is doorstaat de tijd !

'Iedereen lijkt je een slappeling te vinden. 

Dat ik jou verdacht, betekent dat er volgens mij 

toch wel wat daadkracht in je zit, pa.'

Hoe leuk is het ontdekken van een kortverhaal als je tussen twee lijvige boeken in wat tijd te besteden hebt! Als de laatst gelezen publicatie, ook in emotioneel opzicht, pittige non fictie literatuur was, is het lekker achterover leunen met een plot gedreven, sfeervol verhaal... niet te kort, niet te lang! Dat 'Sneeuwstorm en amandelgeur' een vertelling uit de oude doos is (2011) mag niet deren!  

Familie kies je niet
Een familiediner met een maatschappelijk geslaagde pater familias aan het hoofd van de tafel. Een overrompelend incident waarna niets meer hetzelfde is. Geheimen komen boven water, maskers vallen af. Dit klassieke recept met veel mogelijkheden, kreeg wereldwijde aandacht en waardering toen de Deense film 'Festen' (1998) in de zalen kwam. Intussen is de gelauwerde prent van Thomas Vinterberg uitgegroeid tot een cultwerk. Camilla Läckberg heeft deze ijzige beelden vast gezien...

In haar verhaal zit een Zweedse familie rond Kerst aan tafel. Terwijl er een sneeuwstorm opsteekt en de vaargeul naar het vaste land dichtvriest, valt de schathemelrijke opa Ruben voorover in zijn met heerlijkheden gevuld bord. Al snel stelt rechercheur Martin, de vriend van dochter Lisette, vast dat de weinig geliefde man vermoord werd. Hij mocht zijn erfgenamen graag vertellen hoe teleurgesteld hij in hen was. Maar toch... sterven terwijl je door aasgieren omringd bent, gun je niemand! 

Lof voor Läckberg! 

Het beperkte aantal bladzijden dat een auteur ter beschikking heeft voor een novelle, lijkt een uitdaging van formaat te zijn. Er wordt immers van je verwacht dat je personages een ziel geeft, confrontaties uitlokt, een spanningsboog creëert en je lezers een geloofwaardige ontwikkeling met climax serveert. Kerstdiner of niet, een verfijnd menu heeft altijd meerdere gangen!

'Sneeuwstorm en amandelgeur' biedt alles wat een kortverhaal je kan aanreiken. Hoewel de onderlinge verhoudingen van de plotspelers grimmig zijn en de dialogen bijtend, is de algemene teneur, zeker in vergelijking met 'Festen', niet zuur. Aan het eind wacht je een dubbele coup de théâtre die het ene personage doet lachen en het andere huilen. En de lezer lacht het hardst want hij wordt al te graag op het verkeerde been gezet... en nog liever op twee verkeerde benen!

★★★★

Het telefoontje - B.A. Paris

 'The queen of suspense' in het kort !

Elke auteur heeft wel ergens in een lade een aanzet voor een boek liggen, een aantal onafgewerkte pagina's die ooit een briljante invalshoek leken voor een volgende roman. Als de verbeelding het onverwachts laat afweten, komen die bladzijden op een we-zien-later-wel-hoopje terecht. 'Later' kan het moment zijn waarop de schrijver of schrijfster er een kortverhaal in ziet. 

Terugkerende signatuur

Ook B.A. Paris heeft nu acht beknopte stukken gebundeld onder de titel 'Het telefoontje'. Net als in haar ander werk is het empowerment van vrouwen een rode draad. In deze verhalenreeks bewijzen diverse personages dat ze, zelfs vanuit een hachelijke positie, hun leven kunnen sturen. Maar vrouwen worden niet geïdealiseerd. Opkomen voor zichzelf kan gepaard gaan met venijn zoals in het openings- en het titelverhaal. Verder speelt het begrip 'perceptie' een rol. Foute inschattingen leiden vaak tot misverstanden of zelfs een catastrofe! Hoe sterk B.A. Paris in psychologie is, blijkt niet alleen uit haar thrillers maar ook uit 'De spion', een stuk met een autistische man in de hoofdrol. Alle ervaringsdeskundigen onder de lezers zullen de rake portrettering herkennen!

Niet top!

Ondanks de pluspunten blijken deze verhalen toch iets te kort om de lezer helemaal in te pakken. Omdat een beperkt aantal bladzijden auteurs vaak de kans niet geven om de handeling goed uit te werken en verdieping te zoeken, blijf je zelfs bij B.A. Paris wat op je honger zitten. Bovendien krijgt de lezer de tijd niet om zich in de intrige te nestelen. Wie leest 'woont' graag in een plot! Daarom is pleiten voor een novelle - een lang verhaal, dus - verantwoord. Laat je overtuigen door Camilla Läckberg! 'Nachtspel' en 'Sneeuwstorm en amandelgeur' komen erg goed uit de verf.

Toch heeft B.A. Paris de spitsvondigheden nog steeds in de vingers. Wellicht werkt ze op dit moment aan een boek van lange adem en blaast ze ons binnenkort weer helemaal weg!

★★★

Niet met opzet - Sacha Voogd

 Kan het noodlot gekeerd worden ?

'Bij ons zeggen ze dat god een Braziliaan is...'

Kan een noodlottige samenloop van omstandigheden je leven helemaal onderuithalen en je een gevoel geven van volslagen machteloosheid? Dat kan en misschien gebeurt het vaker dan je op het eerste gezicht zou denken. 

Geluk is breekbaar

Natuurlijk zal een fictieauteur die zijn lezers op sleeptouw wil nemen de noodlotssituatie een beetje uitvergroten. De grenzen van de realiteit niet te ver oprekken is daarbij de kunst. In 'Niet met opzet' blijft Sacha Voogd netjes binnen de lijntjes van het voorstelbare. Als Jurre zijn leven in Brazilië even onderbreekt om familiezaken te regelen in Nederland, ontmoet hij Marente, de vrouw met wie hij voor altijd verder wil. Maar wanneer hij ontdekt dat de overleden vader van zijn geliefde alles te maken heeft met een traumatische gebeurtenis uit zijn jeugd, verdwijnen de gelukshormonen in rap tempo. Moet hij open kaart spelen of zwijgen en hopen dat ze nooit zelf achter de waarheid komt? 

Net zoals in een andere novelle van Sacha Voogd, 'In de schaduw van het Alcazar', moet de vrouwelijke hoofdpersoon een hartbrekende keuze maken. Volgt ze haar gevoel of haar morele waarden? Kan ze haar gekwetstheid omzetten in flexibiliteit? En kan ze een man vertrouwen die te lang gezwegen heeft? Bijzonder is dat de schrijfster in deze kortverhalen twee van elkaar verschillende, geloofwaardige antwoorden geeft. Het leven is geen recept! 

Geliefd om haar stijl

Ook uit dit plot blijkt waarom de vertelstem van Sacha Voogd door zoveel lezers gewaardeerd wordt. Ze verstaat de kunst om de juiste dingen op het juiste moment te zeggen. En ze kan met een behoedzame pen het meest kwetsbare maar ook het donkerste en pijnlijkste verwoorden. Omdat ze op een prettige manier confronterend is, wil je bij haar blijven. Het zou mooi zijn als ze haar novelletechniek in de toekomst zou kunnen etaleren in een ambitieuzer project! Of zoals de vader van Marente tegen zijn dochter zei: 'Je kunt alles worden wat je wil!'

★★★1/2

In de schaduw van het Alcazar - Sacha Voogd

 Spanning met een ethisch-culturele achtergrond !

Voor wie een hang naar geschiedenis heeft, trekt het woord Alcazar in een boektitel meteen de aandacht. Bij lezen hoort altijd een leermoment, zelfs als je kiest voor een ontspannend plot. Hoewel je binnen de beperkingen van een kortverhaal niet de gelegenheid hebt om achtergronden helemaal uit te werken, geeft Sacha Voogd je een inkijk in het karakter van het kalifaat van Cordoba (10de -11de eeuw). Cordoba was toen trouwens de grootste stad van Europa.

Kalifaat is geen synoniem van extremisme

In combinatie met Wikipedia leer je dat de Noord-Afrikaanse kaliefen gedurende twee eeuwen heersten over het grootste deel van het huidige Spanje en Portugal. Sacha Voogd legt terecht de nadruk op de culturele inbreng van dit bestuur dat in samenwerking met de christelijke en joodse burgers zorgde voor een enorme bibliotheek waarvoor boeken vertaald en gekopieerd werden. Daarbij is de bouwkundige erfenis (denk b.v. aan de Mesquita en het Alhambra) indrukwekkend. Hoewel er ook burgerlijke onvrede was, is het een goed idee om de - in deze tijd - beladen term 'kalifaat' (dat trouwens 'opvolgerschap' betekent), te nuanceren. 

'In de schaduw van...' toont bovendien aan dat ook een democratische overheid geen garantie is voor een vreedzame, rechtvaardige samenleving. Historicus Lara, de hoofdpersoon uit dit verhaal, wordt tijdens haar werk voor de stadsuniversiteit geconfronteerd met een invloedrijke familie die geen middel schuwt om haar criminele inkomsten veilig te stellen. Via haar Amerikaanse vriend die een onderzoeksjournalist is, zie je hoe vrijheid van meningsuiting, zelfs in een rechtsstaat, onder druk kan staan. 

Slotstuk

Interessant is bovendien dat Lara op liefdesvlak een verscheurende keuze moet maken. Ook dat dilemma heeft een ethische drijfveer. Hierbij lopen de grenzen tussen goed en kwaad over elkaar heen. Moraliteit is een complex gegeven! 

Hoewel Sacha Voogd haar lezers dus veel boeiend denkmateriaal geeft, roept het slot vraagtekens op. Het verhaal eindigt niet alleen met veel verwarring in het hoofd van Lara maar ook met een heuse cliffhanger. Heeft de auteur een vervolg in gedachten? Dit plot had alles om netjes afgerond te kunnen worden...

★★★1/2 

Zie ook de recensie van 'Niet met opzet'

Nachtspel - Camilla Läckberg

Alleen op Instagram is het leven vrolijk !

'... heel aan de buitenkant 

maar verdrietig en verpest aan de binnenkant.'

In deze novelle vieren vier vrienden uit een welgesteld Zweeds milieu oudejaarsavond. Hun met drank overgoten feestje loopt al snel uit op normloos en grensoverschrijdend gedrag. Omdat hun ouders nooit het juiste voorbeeld gaven, weten deze jongeren niet wat liefde en respect is.  

Het machtsspelletje truth or dare blijkt de ideale katalysator te zijn voor het uiten van hun weerzin tegenover de gezinnen waarin ze zijn opgegroeid.

Camilla Läckberg vindt de juiste woorden om haar personages tégen elkaar te laten praten maar niet mét elkaar. Het zijn beschadigde mensen die pijn, wrok en leegte in zich dragen. 

Deze doorwinterde schrijfster bewijst dat er ook in het korte tijdsbestek van een novelle diepgang gecreëerd kan worden, de karakters een evolutie  kunnen doormaken en een situatie op een geloofwaardige manier naar een climax kan groeien. De novelle is een geschikt genre voor wie echt kan schrijven!

★★★1/2

Sterrenstof - Martine Kamphuis

Niet alles staat in de sterren geschreven !

Een kortverhaal met de titel 'Sterrenstof' maakt je nieuwsgierig! Kosmische deeltjes die om de zon en de sterren cirkelen horen toch bij wetenschap?

Als je ontdekt dat de meeste personages geloven dat er meer is tussen hemel en aarde, wordt veel duidelijk. Bovendien kan ruimtestof 's nachts licht geven. En licht is net wat deze initiatiefnemers van transcendente trainingssessies in hun glazen bol zien... 

Op Goeree-Overflakkee, aan het zuidelijke eind van de bijbelgordel, leven twee geloven naast - en soms ook tegenover - elkaar: de streng gereformeerden en zij die via 'het derde oog' tot innerlijke wijsheid willen komen. Daar tussenin staat Wynona Post, WP voor de vrienden, met haar rationele kijk op de werkelijkheid. Als ze op zoek gaat naar de omstandigheden rond een verdacht overlijden, leert ze welke weg naar haar eigen toekomst zal leiden.

In 'Sterrenstof' zit iets teveel voorspelbaarheid die bovendien onvoldoende gecounterd wordt door de ontknoping. De spanningsopbouw en de slotscène mochten een stuk pittiger. Wat dit kortverhaal betreft ligt de kracht van Martine Kamphuis bij het beschouwende. WP's recherchewerk valt mooi samen met het inzicht dat het kwaad niet van de ene naar de andere generatie hoeft doorgegeven te worden. Om dat te beseffen heb je geen 'derde oog' nodig!

★★★ 1/2  

De vrouw in de scherven - Naomi de Meer

Beschadigde zielen vergeten niet !

Een psychologe die een spannend verhaal schrijft, daar mag je iets van verwachten! Het unieke perspectief van een vrouw die in therapie gaat omdat ze een spiegelfobie heeft, is al veel belovend. Lezen zou altijd je horizon moeten openen!

Als de behandelende zielenknijpster Evi zelf verontrustende signalen opmerkt die met spiegels te maken hebben, begint ze te twijfelen aan haar eigen psychische gezondheid. Je zou verwachten dat deze verwarring op weg naar de climax een rol gaat spelen maar dat is niet zo. Toch had het balanceren tussen waan en werkelijkheid een interessant spanningsveld kunnen opleveren. In plaats daarvan heeft de schrijfster voor een klassieke, weinig verrassende actieontknoping gekozen. Elke lezer weet dat in dit genre heldinnen niet sterven! 

Toch moet je vaststellen dat Naomi de Meer veel potentieel heeft. Prettige taal en stijl, gedoseerde stoffering, psychologische diepgang en leerrijke inkijkjes in haar beroepskennis verdienen een plek op haar kwaliteitenlijstje. Wellicht is de tijd nu rijp voor het grotere werk, een strak gecomponeerde thriller in de stijl van b.v. Sophie Wester, Chantal van Mierlo of Marieke Damen!

★★★ 

Een zee van tijd - Eva Nagelkerke

Durf het roer eens om te gooien ! 

Enkele jaren geleden startte uitgeverij De Crime Compagnie met de Verhalenfabriek, een reeks (langere) kortverhalen in e-book vorm. Als je kijkt naar de aandacht die deze spannende en feelgood publicaties in de boekenpers krijgen, mag je ervan uitgaan dat dit initiatief een gat in de markt gevonden heeft. Omdat niet iedereen halve dagen lezend kan doorbrengen maar heel wat verhalenliefhebbers wel luie stoel- of strandmomenten hebben of pendelend in de trein zitten, is het dunne boek een welkome oplossing!

Dun of dik, de dames Nagelkerke kun je altijd een plot toevertrouwen! In 'Een zee van tijd' trekken hun pennen een vilein spoor door het zakendistrict van de Zuidas. In de normen vervagende wereld van het grote geld zijn mensen gebruiksvoorwerpen en vrouwen een lustobject. Mannelijke leidinggevenden reageren de immense werkdruk op een losbandige en seksistische manier af. Hier en daar knappen er lijntjes. Voor ze er volledig onderdoor gaat, verbreekt trainee Linde de banden met het topbedrijf... tenminste dat denkt ze.

'Een zee van tijd' is een strak gecomponeerd verhaal over machtsmisbruik en jaloezie. Dankzij hun taalvastheid leggen de auteurs de vinger in de wonde waar dat nodig is. De kleine kanten van de mensheid ontsnappen niet aan hun vergrootglas. Bovendien is de vernederde Linde een waarheidsgetrouw personage dat makkelijk een band creëert met de lezer. 

Gezien het gebrek aan de ruimte om het plot en de karakters verder uit te diepen, is de sterrenquotering eerder bescheiden. 

★★★1/2