Verborgen in het verleden - Viveca Sten

Als alleen de liefde voor een hond rest... !

'... ze (Hannah) slaagt erin... empathisch over te komen 

zonder ook maar enigszins in te boeten op haar eigen autoriteit.'

Bij het begin van de Åre-reeks leek een nieuwe Viveca Sten opgestaan! De kabbelende, vrij oppervlakkige plots van haar vroege werk leken weggepoetst en vervangen door een vaste pen die de lezers rationeel en emotioneel aan het verhaal kluisterde. Zou ze op dit elan kunnen doorgaan?

Controverse

In Åre 3 zal binnenkort een hotel met veel vergane glorie maar ook kostbare herinneringen van gasten en omwonenden onder de sloophamer terecht komen. Het grootkapitaal, dat uitpakt met een uit de kluiten gewassen investeringsplan, lijkt het pleit te winnen van de lokale politiek en morrende burgers. Als de sterke dame achter dit project wordt omgebracht, is het niet meteen duidelijk wie haar zo erg verafschuwde dat ze het leven moest laten.

Het rapport

Als je accepteert dat de laatste 25% van een plot het hele boek van sterren kan voorzien, dan zou je 'Verborgen in het verleden' de hemel in kunnen prijzen. Maar dat is te makkelijk. Voor je aan het laatste kwart begint heb je al flink veel leestijd besteed aan wijdlopige traagheid en clichématige beslommeringen van de personages. Bovendien krijg je behoorlijk wat herhalingen voorgeschoteld en blijken de lezers soms meer te weten dan de karakters. Het is toch wel de bedoeling dat de romanfiguren de lezers verrassen en niet omgekeerd! En met een zoutloze wethouder of een grijzende, belachelijk rijke womanizer, kom je anno 2025 ook niet meer weg.

Een plusje voor de eindnoot

Is 'Verborgen in het verleden' dan één groot platgetreden pad? Dat ook niet. Van de verstoorde moeder-zoon-band en de gebroken vader-zoon-relaties, blijft je vooral de volledig stuk gemaakte psyche van een nooit volwassen geworden kind bij. Net als in Åre 2 geeft Viveca Sten slachtoffers een stem. Ook een dader kan een gedupeerde zijn. In het laatste deel versterken spanning en psychologie elkaar met rechercheur Hannah in de sublieme rol van orkestleider! Als de musici volgende keer hun samenspel wat eerder inzetten, haalt Åre 4 wellicht weer het niveau dat de reeks zo populair maakte!

★★★

Jakob - Satu Rämö

Bloeddorstige hebzucht !

'In de buurtwinkel vind je 

steeds meer veganistische levensmiddelen, 

maar wereldwijd gaat de vleesconsumptie gewoon verder.'

 

In dit derde deel van de Hildur-reeks komt de gelijknamige IJslandse rechercheur behoorlijk activistisch voor de dag! Wat begint als een Kerstsprookje over dertien jongens, half trol, half mens, die de omwonenden met pesterige spelletjes lastigvallen, krijgt snel een macaber karakter. Eén voor één worden burgers, die strijden voor dierenrechten, omgebracht. Het onderzoek van Hildur en haar voormalige chef Beta leidt naar een reeks vampierboerderijen waar het hormoonrijke bloed van zwangere merries illegaal wordt verhandeld en de paarden voor dat doel worden mishandeld. In het achterliggende internationale netwerk gaan indrukwekkende kapitaalstromen de wereld rond.

Tweeluik

Als Hildur, na een paniekerig telefoontje van haar collega Jakob, hals over kop naar Finland vertrekt, ontvouwt zich een spiegelverhaal dat de industrie opnieuw tegenover activisten plaatst. Deze keer gaat het om een conflict tussen de mijnbouw en de rendierhouders. Door een samenloop van omstandigheden is Jakob, die in zijn geboortestreek een rechtszaak heeft aangespannen tegen zijn ex-vrouw, verstrikt geraakt in een moordaanslag. Hildur staat voor een bijna onmogelijke taak: zijn onschuld aantonen. Haar intuïtieve aanpak heeft ze trouwens gemeen met commissaris Dupin, de Bretoense speurneus van Jean-Luc Bannalec.

Satu Rämö zul je nooit betrappen op een dertien-in-een-dozijn-boek! Ook deze keer heeft ze op het noordelijke eiland dat haar tweede thuisland is geworden, een origineel maatschappelijk thema gevonden. De bloedboerderijen worden trouwens over de grenzen heen bekritiseerd. En in de uitwassen van de bio-industrie zal menig lezer één van de eigen nationale kwesties herkennen. 

Bijna helemaal goed

Een puntje van kritiek betreft het clichématige personage Jonas, de zoveelste papieren chef die onbekwaam is, zijn mensen niet waardeert, zich verliest in trivialiteiten en flirt met bobo's. Knap is dan weer dat Satu Rämö de kerstlegende vervlecht met het plot. Ook op dit vlak is ze verwant aan Bannalec. Bovendien slaagt de auteur erin om verontwaardiging over de wantoestanden op het platteland bij haar publiek op te roepen en het in de wanhoop van Jakob te laten delen. Een verontruste lezer maakt een ambitieuze schrijver altijd blij!

★★★★

De hoge kust - Lina Areklew

Een Zweedse kust met veel los zand !

'Met gods hand in je rug kan niemand je tegenhouden.'

Wéér een nieuwe Scandinavische auteur van spannende boeken? Krijgen we de zoveelste doorslag van het Scandi-recept (uitzonderingen niet te na): wijdlopig, véél gedramatiseerd vrouwenleed en herkenbare maar stereotype personages? Laten we Lina Areklew het voordeel van de twijfel geven...

Tragiek wordt spanning

'De hoge kust' neemt in ieder geval een hoopvolle start. Deze schrijfster koos de ramp met de ferry 'Estonia', waarbij 852 passagiers omkwamen, als invalshoek. Zo'n dertig jaar geleden zorgde de veerdienst tussen Tallinn en Stockholm voor een dubbele nationale tragedie. Omdat bij dit collectieve verdriet ook concrete gezichten horen, kon Lina Areklew een personage zoals Fredrik vormgeven. Hij overleefde de catastrofe fysiek maar niet mentaal. Sindsdien moet hij verder met het beeld van een zeegraf voor zijn ouders en broer. Dat levert hem een posttraumatische stressstoornis op. Voeg daarbij een biertje te veel en hij weet niet meer waartoe hij in staat was de avond van de moord op iemand die hij geen warm hart toedraagt.

Met andere woorden: het spanningsveld is gecreëerd!

Na enkele onderhoudende hoofdstukken wordt het Zweedse elastiek toch weer bovengehaald. Je ondergaat nodeloze herhalingen, povere onderzoekselementen en rechercheursvergaderingen die bijna nergens over gaan. Net voor het begin van de tweede verhaalhelft schakelt het plot een versnelling hoger om wat later toch weer aan traagheid te winnen. Er ontvouwt zich een matige detective die vergeet van Fredrik opgejaagd wild te maken. En Sofia, de rechercheur die een emotionele band heeft met de Estonia-overlevende en daarom niet helemaal trouw is aan haar beroepsethiek, staat wat onvast op haar benen maar voelt de grond evenmin onder zich wegzakken. 

Het grote cliché

Naast deze protagonisten voert Lina Areklew een teamchef op die gelijk staat aan een irritante karikatuur. Vera is een immer onbeschoft, chagrijnig, snauwend en vloekend personage. Dat zijn iets te veel adjectieven voor een geloofwaardig karakter! Trouwens, waarom moet een politiechef altijd een boeman zijn? Durft niemand het aan om dit clichébeeld te vervangen door een scherpzinnige baas die aantoont dat hij zijn plek op de carrièreladder verdiend heeft?

'De hoge kust' is een kabbelend boek met voldoende maar oppervlakkig uitgewerkte stoffering dat het gebrek aan vakmanschap niet kan verbergen. Dit gemis aan doorontwikkeling zorgt voor een wankel, ietwat chaotisch geheel, net als een huis met ontbrekend cement tussen een serie bakstenen. Ook de achterliggende lijn met wraakzuchtige bijbelcitaten uit het Oude Testament met de straffende god, haakt zich maar met moeite vast aan het motief van de geestesgestoorde dader. 

Dertien in een dozijn
Het is hier al vaak gezegd: vergelijk dit soort plots met originele, spitsvondige, strakke verhalen die je eigen geest aanscherpen, en de rangorde wordt duidelijk! Bovendien bewijzen Jo Callaghan en Jeneva Rose dat ook een debutant door de grote poort naar binnen kan!

★★1/2

Vals - Sara Strömberg

Een niet te vereffenen schuld ! 

'Er was niet veel dat me zozeer provoceerde 

als ongefundeerde beweringen van autoriteiten.'

In het Zweedse skioord Åre is het evenwicht tussen platteland, natuur en het bouwen van accommodatie voor welgestelde stedelingen danig verstoord. Geldgewin lijkt de kwaliteit van leven te verdringen. Als een aardverschuiving grote schade aanricht, stelt onderzoeksjournaliste Vera zich vragen bij het toekennen van bouwvergunningen. Maar de in beweging gekomen tonnen grond blijken nog een andere duistere waarheid aan de oppervlakte te brengen. 

Uit de hand gelopen

Vera, die voor een regionale krant werkt en daarom te vaak naar haar zin over een borduur- of bakwedstrijd moet berichten, bijt zich vast in het verband tussen de berg en de verdwijning van Jonte, de zoon van een schapenboer die vindt dat de horizon weidser is dan het verzorgen van lammetjes. Uit haar moeizame research komt uiteindelijk een verhaal tevoorschijn van verslaving, graaizucht en de ontwrichting van een gezin. Zoals verwacht loopt er ook een lijntje naar de bouwwoede van de kapitaalkrachtigen.

Aan de meetlat

Net als veel andere Scandinavische spannende boeken, is ook dit debuut te wijdlopig en dus te gezapig. Dan krijg je een genre dat probeert een roman te zijn maar daarvoor niet origineel of diepgravend genoeg is en dat, anderzijds, geen geslaagde detective is omdat de ontwikkelingen vaart missen.

Sara Strömberg doet trouwens wel een poging om haar plotfiguren een persoonlijkheid te geven en een spanningsveld te ontwikkelen. Zo stoort rechercheur Pontus Selin zich eraan dat Vera zich op zijn terrein begeeft. Toch weet de lezer dat de gedreven journaliste alleen haar eigen doel voor ogen heeft: de waarheid achterhalen, gerechtigheid nastreven maar ook haar eigen ego voeden met een scoop zoals een spraakmakende primeur heet in het mediajargon. Daarom kunnen individuen die het achterste van hun tong niet laten zien, rekenen op haar onbuigzaamheid. Bij dit innerlijk vuur hoort b.v. ook een 'uitstapje' naar Noorwegen op haar vrije dag. Jammer dat de poppetjes pas in het allerlaatste deel aan het dansen gaan!

Rolmodellen 

Omdat de kansen die deze schrijfster creëert niet verzilverd worden, zou ze eens te rade moeten gaan bij een aantal Engelse en Amerikaanse collega's of de betere Nederlandstalige thrillerauteur (b.v. Hans Faber) en zeker bij de Duitse Charlotte Link. Diepgang en spanning kunnen best hand in hand gaan. Dat heet dan vakmanschap! 

★★★

Verborgen in de schaduw - Viveca Sten

 Het zwijgen van een patriarchale kerk

'Pas sinds kort vraagt ze zich af 
waarom mannen alle beslissingen moeten nemen 
en dat vrouwen zich daarnaar moeten voegen.'

Hoeveel lezers hebben de laatste maanden uitgekeken naar dit tweede deel in de Åre-reeks van Viveca Sten? Na de hoge waardering en de forse verkoopcijfers van deel 1 (10.000 ex.) zijn haar fans bijna niet tellen! En welke Scandi-liefhebber wil, onder een fleece dekentje, niet blauwbekken in een barre Noord-Zweedse winter? In de eerste zin is het al... -12°! 

Waarom Johan?
Wanneer de meest vriendelijke, attente en behulpzame man van het stadje op een zeer gewelddadige manier vermoord wordt, blijven verwanten verbluft achter en wacht de rechercheurs een opdracht die meer werkuren zal opeisen dan goed is voor een gezinsleven. Bovendien is de onfortuinlijke Johan een voormalige skikampioen die de trots van de regio is. Maar ook de lezer krijgt huiswerk. Waar en hoe zal de achterliggende plotlijn het hoofdpad kruisen? Wat heeft een sociaal actieve loodgieter te maken met de ontspoorde vroomheid van een ultra-orthodoxe geloofsgemeenschap?

Religieus fanatisme

In de loop van het boek achtervolgt je het beeld van een sektarisch-protestants geloof. Zou Zweden een soort van zwartekousenkerk hebben? Of is deze verhaallijn een herinnering aan voorbije tijden? Fictieauteurs beschikken over veel vrijheid. Een korte zoektocht op het internet levert enige kennis op over het bestaan van een bible belt in de streek rond het zuidelijk gelegen Jönköping. 

Viveca Sten voegt hieraan toe dat er Evangelische (Vrije) kerken zijn die vrouwen zien als echtgenotes en moeders, zorgzaam en steunend, niet als individuen met het recht eigen beslissingen te nemen. Hoewel de 'Licht des Levens-gemeenschap' een fictief gegeven is, past het ontroerendste personage van 'Verborgen in de schaduw', Rebecka, in het plaatje van een patriarchale, bijbelvaste kerk. Als rechercheur Hannah haar op het spoor komt, weet ze dat de nood hoog is en ze als de wiedeweerga moet handelen!

De troost van muziek...

Zoals je van haar mag verwachten, besteedt de schrijfster ook veel aandacht aan de andere plotacteurs. Collega Anton, bijvoorbeeld, die van zijn stuk is gebracht omdat zijn kersverse partner plots een getuige blijkt te zijn in deze moordzaak, zoekt zijn toevlucht in het jazz-orkestje waarin hij saxofoon speelt. Hij laat zich inspireren door Paul Desmond, een grootheid uit de jaren '50. 'Jazz geeft je de troost en het houvast als alles fout loopt', is een quote van deze maestro.

... en van verhalen

Je zou het literaire talent van Viveca Sten kunnen vergelijken met een klassieke schoonheid, niet bijzonder opvallend of origineel, wel ongedwongen en elke dag prettig om naar te kijken. Haar roman-technische kennis is uit het boekje, haar karakters zijn makkelijk in de omgang en toch gelaagd, haar thema's doen er altijd toe. En ze geeft slachtoffers een stem. Cosmetische ingrepen zijn niet nodig. Deel 3 uit de Åre-reeks in de planning opnemen is voldoende!

★★★★1/2

Rosa en Björk - Satu Rämö

Meer dan fjordenromantiek ! 

'Het was waar dat je je kiezers makkelijker aan je kant kreeg 
met beloftes over een nieuwe sporthal dan over 

(de aanpak van) afvalwater.'

Ook in Hildur2 is de gelijknamige rechercheur nog steeds aan het werk in de IJslandse Westfjorden waar het weer ontembaar is en corrupte burgers even moeilijk in de hand te houden zijn. 

Gesjoemel met bouwprojecten is altijd en overal een lucratieve business! Daarom wil de gehaaide politicus/zakenman Hermansson het project rond de uitbreiding van de haven in Isafjördur er snel en zonder milieuvergunning doordrukken. Aanlegplaatsen voor cruiseschepen zouden bovendien andere commerciële activiteiten mogelijk maken. Maar dromen kunnen uiteenspatten! Als Herman Hermansson op een langlaufpad om het leven komt, ligt er een nieuwe misdaadzaak op de tafel van het kleine rechercheteam.  

Scherp als het moet...

Hoewel Satu Rämö klassiek georiënteerde misdaadromans schrijft, heeft haar stijl een frisse, eigenzinnige signatuur. In 'Rosa en Björk' is ze bovendien op een felle manier kritisch. Ze vaart uit tegen de toenemende illegale wapenhandel, het rioolwater dat in zee geloosd wordt, de doorverkochte visquota die miljardairs voorbracht, ultra-rijken die banken opkochten en de klanten misleidden. 's Lands wijs, 's lands eer', oordeelt ze cynisch! 

Daarnaast is er ook ruimte voor IJslandse legendes, zoals die over de schaapshoksluiper, en voor de natuur bij de poolcirkel. Door de strakke wind valt de regen in de Westfjorden altijd schuin naar beneden. En de surfende Hildur leert ons dat bij laag water de golven lang zijn terwijl ze bij vloed sneller breken. Bovendien is haar breiende - mannelijke - collega Jakob een leuke vondst, niet enkel omwille van het rustgevende getik van de naalden maar ook omdat de kennis van breipatronen een nuttig puzzelstukje oplevert voor hun speurtocht.

... genuanceerd als het kan

Satu Rämö bekommert zich altijd om de menselijke maat. Ook een schuldige kan getroffen zijn door groot onheil of machteloze onrechtvaardigheid. En een slachtoffer kan een immoreel verleden hebben. Er zijn heel wat grijszone's in onze samenleving!

De titel 'Rosa en Björk' verwijst naar de lang geleden verdwenen zusjes van Hildur, een pijnlijke herinnering die de rechercheur wil ophelderen en tegelijkertijd niet durft uit te klaren. Terwijl deze familiegeschiedenis verder wordt verteld in Hildur3 gaat de handwerkende Jakob in het deel dat zijn naam draagt erg donkere Kerstdagen tegemoet. Laat de vertaling maar snel komen!

★★★★

Nachtspel - Camilla Läckberg

Alleen op Instagram is het leven vrolijk !

'... heel aan de buitenkant 

maar verdrietig en verpest aan de binnenkant.'

In deze novelle vieren vier vrienden uit een welgesteld Zweeds milieu oudejaarsavond. Hun met drank overgoten feestje loopt al snel uit op normloos en grensoverschrijdend gedrag. Omdat hun ouders nooit het juiste voorbeeld gaven, weten deze jongeren niet wat liefde en respect is.  

Het machtsspelletje truth or dare blijkt de ideale katalysator te zijn voor het uiten van hun weerzin tegenover de gezinnen waarin ze zijn opgegroeid.

Camilla Läckberg vindt de juiste woorden om haar personages tégen elkaar te laten praten maar niet mét elkaar. Het zijn beschadigde mensen die pijn, wrok en leegte in zich dragen. 

Deze doorwinterde schrijfster bewijst dat er ook in het korte tijdsbestek van een novelle diepgang gecreëerd kan worden, de karakters een evolutie  kunnen doormaken en een situatie op een geloofwaardige manier naar een climax kan groeien. De novelle is een geschikt genre voor wie echt kan schrijven!

★★★1/2

Zwarte zeilen - Rebecka Edgren Aldén

 Verwrongen verhoudingen !

'Het leven is er niet om jongens te pleasen.'

Van Scandinavische schrijfsters mag je verwachten dat ze heel vaak thema's die met onrecht tegenover seksegenoten te maken hebben, in hun verhalen opnemen. Dat is ook zo in 'Zwarte zeilen'. Bovendien geven ze hun personages graag een flinke rugzak aan psychologische verwerking mee. 

Joanna, die twee traumatische ervaringen achter de rug heeft, functioneert slecht op sociaal en professioneel vlak. Ook haar relatie met haar bipolaire broer en haar intussen overleden moeder loopt niet soepel. Wanneer haar manipulatieve ex Peter opnieuw opduikt, dreigt haar leven helemaal uit balans te geraken. 

Tweede verhaallijn
Annika, het andere hoofdpersonage, vindt veel voldoening in haar werk voor de zeereddingsdienst. Haar belangrijkste zorg gaat uit naar het ongecontroleerde sociale gedrag van haar zus. Sofie leest de psyche van anderen niet goed en ziet daarom de waarschuwingsvlaggen niet.

Naast de betrokkenheid van deze auteur bij vrouwenkwesties, is er haar bezorgdheid om de uit de hand lopende opwarming van de aarde. Zelfs aan de Zweedse scherenkust, een wirwar van gepolijste, rotsachtige eilandjes uit de ijstijd, stijgt het kwik tot meer dan 30°. Daarbij zet de uitgebreide toeristische aanwezigheid het ecosysteem onder druk. De muggen zijn verdwenen en de vissen drijven dood op het water.

Een aangekondigde ontknoping

Omdat het voor de hand ligt dat beide invalshoeken elkaar uiteindelijk op een dramatische manier vinden, ben je verbaasd en teleurgesteld wanneer dat niet gebeurt. De romantechnische rol van de uitgebreide Annikalijn is ondermaats. Als bovendien de spanning te laat en te traag wordt opgebouwd en de plottwist de aandachtige lezer geen verrassingseffect bezorgt, kun je niet spreken van een geslaagde thriller. Terugblikken op de clichématige achtergrond van de personages levert evenmin inspirerende gedachten op. 

Anderzijds zorgen taal- en stijlkwaliteiten samen met de sfeer van de kusteilandjes voor een extra halve ster! Toch is 'Zwarte zeilen' het zoveelste dertien-in-een-dozijn boek!

★★★

In haar voetsporen - Anna E. Wahlgren

Je moeder kies je niet !

 

'Want als ik het mis heb, zal mijn wereld opnieuw vergaan.’

Als je moeder verdwijnt en de politie met de handen in het haar zit, kun je een evenwichtig leven wel vergeten. Isabelle vertoont ongedisciplineerd gedrag dat leidt tot stuurloosheid. Haar enige focus richt zich op haar eigen onderzoek naar de spoorloze ouder... tot ook zij in rook lijkt te zijn opgegaan. 

Haar halfzusje Jill blijft achter met schuldgevoelens en besluit de zoektocht van Isabelle verder te zetten. Het lijkt haar een goed idee om Adam, een wat vreemde snuiter die een relatie had met haar zus, te versieren. Hoewel Adams verleden en zijn vreemde houding tegenover Jill het ergste laten vermoeden, krijgt de ervaren lezer toch de indruk dat hij een bliksemafleider is. Of zit de werkelijkheid iets complexer in elkaar?!

Ondermaatse psychologisering

Hoewel de thematiek van de ongezonde moeder-zoonrelatie de moeite waard is om te verliteraturen, is dat niet gebeurd, wellicht omwille van spoilersangst. Als dat zo is, dan is dat ongegrond. Het genre heet niet voor niets 'psychologische thriller'. Bovendien vormen Adam en Viveca een cruciaal duo. Er zijn andere auteurs die voor een efficiëntere aanpak zouden gekozen hebben. Dan moeten we vooral denken aan gewaardeerde Engelstalige schrijfsters zoals Freida McFadden, Nelle Lamarr, Emma Haughton, Michelle Frances (Cherry uit 'De nieuwe vriendin' is een onvergetelijk personage!), Sarah Goodwin, Ashley Elston enz. 

Zowel Scandi- als Nederlandstalige psychologische thrillers zijn vaak in het bedje van onderbelichte personages ziek. Moeilijk is het schrijversvak zeker. Maar als je je begeeft in een competitieve wereld, dan moet je er staan, anders kun je je plaats niet opeisen! 

Zeer matig debuut

Anderzijds is de complexe zusjesrelatie wel uitgewerkt. Toch overstijgt die verhouding nooit het clichématige en voorspelbare. 'In haar voetsporen' is helaas geen prikkelend boek, heeft geen plot dat je zal bijblijven en levert geen personages op die je echt beroeren! Deze debutante is niet door de grote poort naar binnen gekomen! 

★★1/2  

 

Reykjavik - Ragnar Jonassen, Katrin Jakobsdottir

 De schrale troost van gewijde aarde !

'Zoals bloedbroeders in oude saga's.'

Als Reykjavik het toekennen van stadsrechten, tweehonderd jaar geleden, groots herdenkt, is niet iedereen in feeststemming! Voor journalist Valur is het inmiddels duidelijk dat het onderzoek naar de verdwijning van de jonge Lara, zo'n dertig jaar eerder, te snel werd afgesloten. Ook de inwoners van de kleine hoofdstad snakken nog steeds naar opheldering. Is Lara nog in leven? Of ligt ze ergens in een graf?

Wanneer namen van invloedrijke burgers opduiken, bijt Valur zich vast in het speurwerk. Maar de zwijgers zijn machtig. Een gemeenteraadslid, een aannemer, een advocaat, een groothandelaar en een voormalige minister houden elkaar de hand boven het hoofd. Zal de anonieme tipgeefster de onfrisse walm die boven deze affaire hangt, wegblazen? Reykur betekent trouwens...'rook'. 

De stem van Katrin
Dat dit verhaal samen met een vrouwelijke coauteur geschreven is, drukt een stempel op het gedrag van sommige personages. Omdat het plot zich in 1986 afspeelt en de IJslandse vrouwen toen nog niet de kracht uitstraalden waarvoor ze nu bekend zijn, is er ruimte om opofferingsgezindheid, ondergeschiktheid en zelfs grensoverschrijdend gedrag te verliteraturen. De machocultuur is helaas van alle tijden. Daartegenover staat de gewetensnood van een man en een vrouw die de weg naar openheid en gemoedsrust mogelijk maken!

Hoewel je weet dat de meeste Scandi-thrillers een trage opbouw hebben, zou je toch aan het auteursduo willen vragen om bij een volgend boek wat meer vaart te maken. Wil je de lezer aan het verhaal binden, dan is het niet voldoende om de puzzelstukjes in de juiste volgorde op de juiste plekken neer te leggen. Ook de karakters mogen nog wat scherper getekend worden. 

'Reykjavik' oogt verzorgd maar is niet beklijvend! Toch lijkt dit kersverse schrijversteam een eenheid te vormen. Misschien zit er nog meer muziek in hen! Maar graag een up-temponummer volgende keer!

★★★

Vagevuur - Tina Frennstedt

Bitterheid is een slechte raadgever !

Een nieuwe cold case-serie die zichzelf in grote letters voorstelt op de cover, doet bij de veellezer even de wenkbrauwen fronsen. Blijkbaar is het erg moeilijk voor auteurs om uit een heel nieuw vaatje te tappen! Hoeveel onopgeloste moordzaken uit een ver verleden hebben we al zien voorbijkomen? Snel uit de mouw geschud: Jussi Adler-Olsen, Val McDermid, Stieg Larsson, Ian Rankin b.v. kozen voor deze aanpak. Binnen het cold case-thema is er natuurlijk wel ruimte voor eigen inbreng. Benieuwd of Tina Frennstedt op dit gebaande pad enige originaliteit kan vinden. 

Als de ene na de andere aangestoken brand in het zuidoosten van Zweden voor slachtoffers zorgt, moeten rechercheur Tess en haar collega's alle zeilen bijzetten. Al snel wordt er een verband gelegd met een dossier van vijftien jaar geleden dat zonder het gehoopte resultaat moest gesloten worden. Omdat Tess in die tijd een kind dat de brand overleefde in huis heeft gehad, is ze extra gemotiveerd om alsnog de dader in te rekenen. Tim is intussen een jonge man geworden die aan een internationale voetbalcarrière werkt. Maar waar is Tim? En welk verband is er tussen de slachtoffers?

Christelijke loutering

'Vagevuur' verdient het label 'prima detective'. Het duurt niet lang voor de eerste puzzelstukjes naast elkaar worden gelegd. Er zijn geen onnodige uitweidingen. Het flink aantal plotelementen wordt in een ordelijke structuur gegoten. Ook de conclusie van de profiler is boeiend en toont aan dat de titel van dit boek goed gekozen is. Je zou zelfs kunnen zeggen dat in deze passages het leidmotief van het plot duidelijk wordt. 

Maar toch... Hoewel de personages geloofwaardig en herkenbaar zijn, is er geen enkel karakter dat in je herinnering blijft hangen. Bovendien is het érg jammer dat de belangrijkste dader in de eerste helft van het verhaal al ontmaskerd kan worden! De hedendaagse lezer van spannende boeken is ervaren en alert genoeg om dit soort uitglijders op te merken! Daar komt bij dat Tina Frennstedt zich bezondigt aan de nodige clichés: een onderbezet rechercheteam (geen tijd om oude dossiers opnieuw te bekijken), een overambitieuze jonge collega, een verslaafd zusje, een ex met een deuk in zijn eigenwaarde... alleen de verwaande, niet-empathische chef ontbreekt!

Durf uit je comfort zone te stappen !
Helaas heeft de keuze voor een cold case-scenario geen frisheid opgeleverd! Het zou b.v. interessant zijn om aan te tonen waarom een oude zaak niet succesvol kon afgerond worden en op welke manier rechercheurs nu te werk gaan. Zij kunnen gebruik maken van door de hedendaagse wetenschap gesteund forensisch onderzoek, getuigen die durven te praten omdat de intussen overleden betrokkene(n) niet meer beschermd hoeft/hoeven te worden, de verdwenen angst voor de dader die niet meer leeft, veranderde normen en waarden in de maatschappij als geheel zoals verdwenen taboes enz. 

Kortom: een onderhoudende roman met een prettige vertelstem maar geen titel die de jaarlijstjes zal halen!

★★★ 

Richting het kwaad - Viveca Sten

 Jezelf vernieuwen loont !

Begin 2024 werd 'Verborgen in de sneeuw' van Viveca Sten met groot succes uitgegeven in het Nederlandse taalgebied. Met dit eerste deel in de 'De Åre-moorden-reeks' lijkt de Zweedse auteur een stap vooruit te hebben gezet wat de kwaliteit van haar werk betreft. De drive die het plot aanstuurt, de stevige structuur, de aantrekkelijke personages en de berenkoude setting hebben zeker bijgedragen aan het enthousiasme van de lezers.

Toch vraagt deze snelle conclusie om een toets, bijvoorbeeld het lezen van  'Richting het kwaad' uit 2015. En wat blijkt? Dit zesde deel uit de Sandhamn-serie is inderdaad een stuk minder beklijvend. Hoewel het een keurig opgebouwd rechercheverhaal is waarin een kritische onderzoeksjournaliste letterlijk de mond wordt gesnoerd, is wijdlopigheid een spelbreker. 

Daarbij is de thematiek die zowel een politiek als een persoonlijk aspect heeft, zo weinig origineel dat je er nauwelijks commentaar op kunt geven. Er zijn al tig fictieboeken geschreven over organisaties en politieke partijen die xenofobie propageren. Ook van de karakters zijn er dertien in een dozijn: de iets te vermoeide werkende moeder, de flink drinkende gescheiden vader, de vrouw die balanceert tussen haar ex en haar nieuwe vriend, de weerbarstige tienerdochter... Een heldhaftige journaliste als levend personage zou de handen van de lezer wél op elkaar krijgen.

Toch moet je Viveca Sten prijzen om na zoveel schrijfjaren voor een nieuwe, meer dynamische aanpak te willen kiezen. De Scandi-liefhebber zul je niet horen mopperen!

★★1/2

IJzige val - Ulf Kvensler

Als je voor God wil spelen !

In de boeken van Ulf Kvensler zit veel felheid: spanning tussen de karakters, onderhuids of openlijk, strijd tussen de natuur en het individu maar ook het gevecht van de mens met zichzelf.

Waar in 'Het hoge noorden' de weersomstandigheden, de diepe afgronden en de giftige groepsdynamiek het bloed doen stollen, is in 'IJzige val' de vaderfiguur de aanstichter van het kwaad. Sinds zijn vrouw en dochter zijn omgekomen bij een huisbrand is de relatie tussen vader Fredrik en zoon Isak op z'n zachtst gezegd erg bekoeld. Als de ouder wordende kunstenaar zijn zoon en vriendin Madde uitnodigt in zijn villa op het eiland Fårö, verandert de idylle van de zomerse kust en de even warme ontvangst snel in ongezonde omgangsvormen.  

Thematiek
Belangrijke vragen in dit boek zijn: Hoe ver ben je bereid te gaan voor geld of materieel bezit? Is je moraliteit te koop? En hoe onethisch is degene die met de bankbiljetten zwaait en de ander daarmee onder druk zet? Lààt je jezelf corrumperen of is degene die corrumpeert de schuldige?

Meer dan voldoende stof om een roman mee te vullen of een nabespreking te houden! En toch... Deze Kvensler is té vaak wijdlopig. De overal aanwezige wining and dining is meestal functioneel maar wordt té breed uitgesmeerd. En het Riga-avontuur wordt eindeloos gerekt! Hoewel de karakteristieke felheid ook in deze tweede Kvensler zit, is ze een stuk minder overtuigend dan in 'Het hoge noorden'. 

Verrassende techniek

Bovendien heeft de auteur een ongewone romantechniek toegepast. Elke lezer kent de strategie van de tweede verhaallijn, een bondige kijk in het verleden die af en toe het hoofdplot onderbreekt en aan het eind zijn betekenis duidelijk maakt. De achterliggende lijn in 'IJzige val' wijst echter niet naar het verleden maar naar de toekomst. Hoewel de schrijver weinig expliciet is, zorgt deze aanpak onvermijdelijk voor spoilers. 

Als je de laatste bladzijde hebt omgeslagen komen er theater- en filmbeelden in je op: groteske scènes uit Shakespeare's toneelwerk, de over-the-top karakters uit de oud-Griekse tragedies en Kurtz, de onderkoning uit de cultroman 'Heart of Darkness' van Joseph Conrad. In Coppola's 'Apocalypse now' mocht Marlon Brando in de huid van deze gemene halfgod kruipen. De met het godendom flirtende Fredrik had best een understudy kunnen zijn van de Hollywood grootheid! 

En... was Ulf Kvensler in een vorig leven niet actief in de film- en tv-wereld?!

★★★

Poolcirkel - Liza Marklund

Mierzoete melodramatiek !

'Poolcirkel' is een jaloersmakende naam voor een boekenclub! Toch is het niet zo dat de belangstelling van het uit vier scholieren bestaande lezerskransje zich alleen maar voedt met ijskoude boeken. Hun - overigens niet onverdeelde - belangstelling voor Nabokov, Sjöwall en Wahlöö, Twain... steekt bovendien schril af tegen de macho platvloersheid van het afgelegen plaatsje Stenträsk in het hoge noorden van Zweden. Toch is ook de sfeer tussen de meiden lang niet altijd sereen. 

Als tientallen jaren later het lijk van de spoorloos verdwenen Sofia Hellsten - één van het viertal - gevonden wordt, stelt zich opnieuw de waarom-vraag en vooral de wie-vraag. Was er een onbeantwoorde liefde in het spel? Heeft één van de Amerikaanse militairen op de naburige basis zich misdragen? Of is een asielzoeker zijn zelfbeheersing kwijtgeraakt? De schuld buiten de eigen groep leggen voelt comfortabel... zeker voor Carina, het haantje-de-voorste van de leesclub, die lid is van een xenofobe politieke partij. 

Hoewel er een interessant verband is tussen de gekozen boeken en de achtergrond van de clubleden, is de literaire uitwerking ervan te mager. Met thema's zoals afkomst, wortels, zich een buitenstaander voelen, tienersex en schoonheid die voortkomt uit lijden, wordt te weinig gedaan om de lezer te ontroeren of op een andere manier te verbinden met deze fictiewereld. Het tegendeel is zelfs waar: de personages baden in afstotende melodramatiek. Daarom is ook de heldin van dit verhaal een stereotype creatie!

Ondanks de tot de verbeelding sprekende titel, is 'Poolcirkel' een boek om snel te vergeten! Over deze (spannende?) roman lees je dat hij een episch gedeelte heeft én een spanningslijn. Dat is een haast onmogelijke combinatie. BA Paris heeft dit concept al eens uitgeprobeerd. Intussen is de Brits-Franse schrijfster wijselijk teruggekeerd naar de stijl waarin ze uitblinkt. Helaas levert de manier waarop Liza Marklund werkt langdradigheid en slaperigheid op! Binnen het Scandi-genre wordt ze moeiteloos weggespeeld door een reeks topauteurs zoals Viveca Sten, Ulf Kvensler, Michaela Bley enz. 

★★  

In nevelen gehuld - Eva Björg Aegisdottir

 De arrogantie van de wij-en-zij-cultuur !

Volgens hotelemployee Irma horen misdaden thuis in afgesloten ruimtes. De schrijfster van 'In nevelen gehuld' is het daar vast mee eens. Eva Björg Aegisdottir heeft dit verhaal in een geïsoleerd, trendy hotel in West-IJsland gesitueerd. Daar komen vier generaties van een maatschappelijk zeer geslaagde familie samen. Maar zoals het zo vaak gaat, staan bloedbanden niet garant voor een warme sfeer.  

In de eerste helft van het boek krijgen de vrij talrijke personages een achtergrond en voel je hoe frustraties voor onderhuidse spanning zorgen. Bij het diner, en soms ook wat vroeger;-), wordt dat innerlijke ongemak dankbaar bestreden met sloten alcohol en een snuifje coke.   

Zoals Tryggvi, het sociale buitenbeentje van de familie goed beseft, denkt de clan dat ze boven iedereen staat. Wanneer een rechercheursteam zich bij het hotel meldt, wankelt hun arrogantie en gevoelloosheid. 

Hoewel een aantal uitgezette lijntjes mooi samenkomt in het laatste deel van het plot, krijg je de indruk dat het geheel te zwaar gestoffeerd is en daardoor structuur en diepgang mist. Toch is er aan de gedachtengangen van de personages veel aandacht besteed. Maar een fictieverhaal, spannend of niet, vraagt ook om voldoende handeling, de taalkundige term voor het geheel van gebeurtenissen en actie. Omdat ook daar het schoentje wringt ontstaat er onvoldoende betrokkenheid bij de lezer en dreigt het boek een beetje saai te worden. En als laatste minpuntje moet toch ook de weinig verrassende thematiek genoemd worden.

Dit gebrek aan evenwicht en originaliteit kan helaas niet goed gemaakt worden door de fijnzinnige vertelstem van de schrijfster. Omdat Eva Björg Aegisdottir de pijn van haar interessantste personages met zachtheid benadert, krijgt ze toch nog ★★★ 1/2 !

Iselin was bijna thuis - Ørjan Karlsson

 Harkerige stijl, klankloze vertelstem !

Van een nieuwkomer uit Noorwegen vraag je je onvermijdelijk af of hij een aanwinst is voor het Scandi-thrillergenre.

In zijn debuut 'Iselin was bijna thuis', neemt Ørjan Karlsson je mee naar de regio van de Lofoten-archipel waar een ervaren speurder en een jonge, scherpzinnige rechercheur uitgedaagd worden door een zieke geest die het op jonge vrouwen gemunt heeft.

Leg dit thema en deze setting in de handen van vergelijkbare auteurs zoals Viveca Sten, Johan Theorin, Michaela Bley, Arnaldur Indridason (toch wat zijn beste werk betreft) enz. en je krijgt een boek waarin je wilt wonen. Ørjan Karlsson, daarentegen, zet de deur maar op een kier. Je lijkt nooit echt welkom te zijn. 

Dat heeft alles te maken met een gebrek aan een krachtige vertelstem. Te vaak kabbelt het verhaal voort. Als hij wil scoren bij de lezer dan voelt dat gekunsteld aan. Nergens voel je urgentie, noch wordt het plot tot een naadloos geheel gesmeed. Bovendien worden de relaties tussen personages met literair potentieel niet uitgediept. 

Omdat taal en stijl de kracht en de levendigheid van verhalen bepalen moet een auteur deze tools beheersen. Dat is niet het geval bij deze Noorse debutant. Zijn stijl is houterig en kaal. Goed lopende zinnen die in andere zinnen overvloeien zijn de uitdaging van elke schrijver! 

En dan zijn er nog onthoofde frases zoals:

'Stampte met zijn voeten.' 

'Stroomde over.' 

'Wachtte.'

Dit is respectloos taalgebruik dat trouwens tegendraads werkt als je op zoek bent naar een op rolletjes lopende tekst! 

Voeg daar nog bij dat dit boek nergens de diepte ingaat, noch qua plot, noch qua maatschappelijke relevantie, noch wat de ziel van de personages betreft... en je blijft behoorlijk op je honger zitten!

'Iselin was bijna thuis' is een lange communicatiestoornis tussen een verteller en zijn luisteraars!

Een aanwinst voor het Scandi-genre is deze nieuwkomer dus niet...

★★

Het meisje onder de boom - Sara Blaedel

 Een taaltrein die zijn lading vergeten is !

Waarom je een boek gaat lezen kan verschillende redenen hebben. Soms voel je je aangetrokken tot de thematiek en de setting. Op een ander moment ben je blij met nieuw werk van een favoriete auteur en bij gelegenheid wil je een nog niet gelezen schrijver een kans geven. Dat laatste was de reden om een iets oudere Sara Blaedel te kiezen, ook met het oog op het binnenkort (mei 2024) verschijnen van een nieuwe. Tijd dus voor 'Het meisje onder de boom'!

De insteek van deze whodunit is de machteloosheid die je voelt als je je onschuld niet kunt aantonen en tegenover de grote onderzoeksmiddelen van een Deens politieteam staat. Gelukkig kan de verdachte op de steun rekenen van zijn zus die rechercheur is maar een sabbatical heeft genomen en haar vriendin, de journaliste. Beiden hebben ervaring met het ontsluieren van overschaduwde situaties en mensen. Hun spoor leidt naar het idyllische eiland Bornholm dat wat verloren in de Oostzee ligt. 

Als je halfweg een boek bent en je moet vaststellen dat er nog weinig verhaalontwikkeling is, dan voel je de bui al hangen. Je kunt als auteur niet al die bladzijden besteden aan de achtergrond van personages terwijl je vergeet de interactie tussen hen flink op gang te brengen. Of je het hebt over een thriller of een literaire roman, het spanningsveld tussen de karakters onderling en de strijd in henzelf, is altijd de drijvende kracht achter een geslaagd fictieboek. 

Hoewel je hoopt dat de bui in het tweede deel van het plot overwaait en je toch nog meegevoerd wordt in een confronterende psychologische wereld die de 'human condition' weerspiegelt, blijf je op je honger zitten. Er zit teveel rek in het vertelritme. Het is erg lang wachten op een prikkelend element. Bovendien schuwt Sara Blaedel het herhalen van al gedeelde informatie niet. En hoewel haar personages niet oninteressant zijn, zullen ze geen plaatsje krijgen in het boekengeheugen van de lezer.

Sara Blaedel's talent is haar taal. Daar zit een prettig lezende souplesse in die vaak bij anderen ontbreekt. Helaas mist dit vervoermiddel zijn lading.

Deze schrijfster gaat ten onder in het kwaliteitsgeweld van haar collega's! 

★★