Hotels in Parijs 1999 - Pieter van der Wielen

De Lorelei aan de Seine ! 

'Ik betrap mezelf op de neiging 

alles in Parijs te willen behoeden voor verandering...'

Heel wat mensen hebben iets met lijstjes, met afvinken en doorstrepen. Zolang controlegedrag niet uit de hand loopt, brengt het de geest tot rust. Ook Pieter van der Wielen geraakte in de ban van een cijfermissie: hij wilde in 200 Parijse hotels overnachten en deed daar 26 jaar over.

Een film trekt voorbij

Omdat er in de Franse hoofdstad minstens 1300 hotels zijn, moest er flink geselecteerd worden. Als je een accommodatiegids wil schrijven die tegelijkertijd een boek moet stofferen, ga je op zoek naar overnachtingsplekken met een verhaal. Zo'n geschiedenis kan beginnen bij een interieur dat vervlogen tijden oproept (de Art Nouveau-periode, een meubelstijl uit de regeringsjaren van vorsten, boekwerken van ooit wereldbestormende auteurs, reproducties van de rebelse Toulouse-Lautrec, wandkleden, foto's van Amerikaanse jazzlegendes...), verder lopen naar armlastige artiesten (Charles Dickens, George Orwell, Ernest Hemingway, Gabriel Garcia Marquez...) die uiteindelijk wel hun schrijverschap vonden, en uitmonden in bondig of uitgebreid vertelde wetenswaardigheden. 

Deze mini-colleges vormen de hoogtepunten in dit boek! Ze nemen je mee naar Balzac die een manipulatieve geldwolf bleek te zijn, naar Napoleon die van het Louvre een museum met roofkunst maakte, naar een kind-slaaf in Versailles, naar Marlene Dietrich die de Führer schoffeerde, naar Stendhal die zijn idool achterna liep tijdens de desastreuze veldtocht naar Rusland, naar brandweerman Fournier die de doornenkroon uit de brandende Notre Dame redde, naar corrupte Franse presidenten en politieke partijen die zich lieten fêteren door beruchte dictators... het rijtje is - quelle chance - nog veel langer!      

Waar moet het heen?

Uit de hotelverhalen blijkt dat Parijs niet alleen een aantrekkingskracht had op (internationale) kunstenaars maar ook dat de Parijzenaars de creatieve geesten hoog achten en ze zo lang als mogelijk uit het vergeetboek willen houden. Toch doet het gestaag opkopen van in de traditie verankerd onderdak, het ergste vermoeden. Als Ibis- en Best Western-ketens het straatbeeld gaan bepalen, wordt dit boek vast een collectors item... en worden de reserveringen in Hôtel de la Bretonnerie niet meer met vulpen opgeschreven!

Ook Pieter van der Wielen laat het licht vol op de bewoners en de passanten schijnen. Zijn 'ik' duikt net vaak genoeg op om van de observator een mens van vlees en bloed te maken. Zijn 'ego' blijkt de bescheidenheid zelf te zijn. Maar hij is ook weerbaar, laat zich niet intimideren of wegsturen door arrogante obers of receptionisten die een standencultuur uitdragen. Dat je een sterrenhotel kunt betalen wil niet zeggen dat je er welkom bent. De lichaamstaal van het personeel - toch ook niet bijzonder bemiddeld - laat daar geen greintje twijfel over bestaan. Frankrijk is een gepolariseerd land, niet alleen in de politieke arena!

Leve de hotelgids!

Wat jongelui ook beweren over de overbodigheid van hotelgidsen in het tijdperk van Booking en AirBnB, ze weten niet wat ze missen, vooral als bij de beoordeling van de accommodatie aan cultuur-historische upgrading wordt gedaan! Die laatste is zoveel meer waard dan de goodwill van de receptionist die je een kamer met uitzicht aanbiedt voor de prijs van een kijkje op een binnenplaats met blinde muren!

Zijn er dan geen uitglijders in dit boek te vinden😉? Afgezien van een letterlijke waarbij Pieter geschept werd door een kleine bedrijfswagen (en er een beurs been aan overhield), was hij in zijn jongere jaren een beetje onhandig met het uitkiezen van zijn vriendinnetjes en slaagde hij er bovendien in om zonder winterjas in een 'hiver d'horreur' terecht te komen. Maar 26 jaar is wellicht lang genoeg om ook in de praktische of iets complexere aspecten van het leven een ervaringsdeskundige te worden! Misschien helpt het eten van blauwe kreeft of worstjes van varkensdarm daar wel bij! Wie reist doet aan gelaagd leren! 

★★★★1/2

Vergiftigd - Tamara Onos

Hoe de mens zichzelf de das om doet ! 

'Mensen hebben niet het besef dat wat met knaagdieren gebeurt, 

ook met de mens kan gebeuren.'

Een spannend boek over de nefaste gevolgen van bedrijfsactiviteiten voor de volksgezondheid heeft het niet makkelijk bij het beklimmen van de populariteitsranking. Dat neemt niet weg dat maatschappelijke thema's zich uitstekend lenen voor een suspense verhaal. Personages die respectloos omgaan met de sociale normen zijn koren op de molen van geüniformeerde en andere speurneuzen. 

Waar twijfel is, is waarheid

Renske Nijland, de deskundige in gevaarlijke stoffen uit de gelijknamige reeks van Tamara Onos, is zo'n gedreven karakter dat, met gevaar voor eigen leven, misstanden boven water wil krijgen. In 'Vergiftigd' bijt ze zich vast in de commotie over problemen met vruchtbaarheid onder de wijkbewoners. Zou het stof uitstotend timmerbedrijf hiervoor verantwoordelijk zijn? Vooral de spuiterij waar verf- en deklagen worden aangebracht, kon wel eens de boosdoener zijn.

In een tweede lijn volg je een uit de hand gelopen competitiestrijd tussen enkele werknemers van een bedrijf dat op zoek is naar de verduurzaming van verpakkingen. Er wordt gemanipuleerd, gechanteerd en met proefdieren geëxperimenteerd tot de gemoederen zo oververhit geraken dat een drama onafwendbaar is. Ook achttien jaar later smeult het conflict nog na. Als twee dochters hun respectieve vaders diep in de ogen kijken, barst er een explosieve finale los waarin de ontbrekende puzzelstukjes hun plek in het geheel vinden. 

Zwakke plekken

Met de invalshoek van 'Vergiftigd' is niets mis. Kortetermijndenken en antisociaal gedrag zorgen voor personages die lijnrecht tegenover elkaar staan. Vuurwerk gegarandeerd... mocht de schrijfstijl gedurende drie kwart van het plot geen intensiteit en urgentie missen. Helaas trappelt het verhaal wat ter plaatse. Daarbij is de psychologische uitwerking vrij oppervlakkig. Hoewel de acteurs allemaal een context meekrijgen komen hun gevoelens niet echt tot leven. De angst om Renskes verdwijning, bijvoorbeeld, is niet tastbaar. Bovendien weet de lezer, op diverse momenten, meer dan de plotspelers. Op die manier worden verhoren of andere gesprekken saai en wordt de voortgang van het verhaal afgeremd.   

Als je Tamara Onos vergelijkt met haar beste Nederlandse collega's, dan schiet ze duidelijk tekort. Terwijl je de lezers moet laten geloven dat je pen over de bladzijden zweeft, wil deze schrijfster vooral de controle houden. En zo is er altijd 'baas boven baas'!

★★★

Vlijmscherp - Marion van de Coolwijk

Grensverleggende vader-dochterliefde ! 

Voor een psychologische thrillerauteur biedt crimineel gedrag in de persoonlijke sfeer veel meer mogelijkheden dan, bijvoorbeeld, het optreden van een anonieme seriemoordenaar, een gijzelaar of maffiabaas. Hoewel deze laatste personages voor beangstigende spanning kunnen zorgen, is het geestelijke spectrum veel groter als je kunt putten uit (familie)relaties, diepere emoties en aanverwant gedrag. Ook Marion van de Coolwijk slaagt erin om een stevige stok in het hoenderhok te gooien en zo een heel gezin uit elkaar te spelen!

Alles kwijt

Als de tieners Billie en haar broer Boaz met een traumatische ervaring geconfronteerd worden, verliezen ze van de ene dag op de andere hun beschermde materiële en emotionele leventje. Vanaf dat moment kunnen ze niet meer antwoorden op de vraag wie hun vader is. Pogingen om met hem in gesprek te gaan en zijn ziel te openen, lopen vast. Pas na zijn dood doet Billie een ontdekking die langzaam maar zeker naar opheldering leidt. Tegelijkertijd beramen kwaadwillige individuen een moorddadig plan. Ook zij zijn net zomin klaar met deze raadselachtige kwestie. 

Omdat je in dit boekgenre struikelt over de clichématige thema's, is de verbazing groot als je merkt dat deze schrijfster met een invalshoek komt waarvan je nog nooit gehoord hebt. Eén van de personages is geboren met CAIS, een genetische aandoening die de seksuele identiteit en ontwikkeling behoorlijk complex maakt. De vakkundige manier waarop Marion van de Coolwijk dit gegeven in haar spannend plot verwerkt, is uniek! En naast het sturen van het verhaal kan dit voorbeeld van diversiteit ook bijdragen aan de maatschappelijke discussie rond taboe-gevoelige verschillen tussen mensen. 

Over de pijngrens

Dat deze auteur veel kwaliteit in huis heeft, wordt snel duidelijk. Naast een evenwichtige constructie, waarbij in het eerste deel de lijnen worden uitgezet en in het tweede de thriller uit de startblokken schiet, biedt 'Vlijmscherp' je een verrassende ontknoping die de lezer rechtstreeks naar de tragiek van het hoofdpersonage brengt. In haar pijn weerspiegelt zich het godsgruwelijke leed dat haar vader heeft moeten dragen!

Naast alle lof moet er toch een kleine maar niet onbelangrijke kritische opmerking gemaakt worden. Als je een gerespecteerde auteur wil zijn, dan hou je je ver van vulgair taalgebruik. Het k.k-woord hoort onder de pet te blijven en liefst nog verder weg!

★★★★1/2

Freida McFadden - De draagmoeder

 Een iets te handige briefopener !

'Ze hebben me bespeeld als een viool.'

Telkens weer slaagt Freida McFadden erin om een plot te bedenken waarbij ze zichzelf niet herhaalt. Alleen vertellers met een ongebreidelde verbeelding en een intelligent brein kunnen dit voor elkaar krijgen. Ook in 'De draagmoeder' tapt ze opnieuw uit een ander vaatje... een heel ingenieus vaatje! 

Valkuil

Aan het leven van Abby, die succesvolle campagnes opzet voor een reclamebedrijf en met een benijdenswaardige man getrouwd is, ontbreekt maar één ding: een baby. Omdat ze onvruchtbaar is, wordt er gezocht naar een adoptiekind... tot een verrassende maar ook verleidelijke mogelijkheid op haar en zijn pad komt. Abby's haast perfecte medewerkster biedt haar chef aan om tegen betaling van een studie draagmoeder te zijn. Als de marketing verantwoordelijke begrijpt dat de gewiekste Monica de allerslechtste bedoelingen heeft, is een ontsnappingsroute niet meer in zicht. 

De hoofdstukken waarin Abby elk houvast verliest en moederziel alleen komt te staan, zijn door hun psychologische kracht de meest aansprekende van het hele boek. Freida McFadden brengt de lezer hier zo dicht bij het personage dat je een masterplan wil bedenken om de gedupeerde uit een verloren positie te redden. Niemand anders kan haar helpen, zelfs haar topadvocaat komt met een onheilsboodschap. Onrecht roept (bijna) altijd empathie en solidariteit op! Ook een eindeloos belezen mens wordt ongemakkelijk van deze reddeloos verloren Abby.

Er is maar één Freida !

Omdat deze schrijfster je wil laten geloven dat het kwaad zal overwinnen heeft ze er alles aan gedaan om van de boosdoener een buitengewoon verstandige vrouw te maken, iemand die anderen altijd net twee stappen voor is en Abby, ondanks haar groeiende argwaan, naar de afgrond dirigeert. Bijna trekt haar plan van aanpak de lezer over de schreef! Monica is trouwens gemodelleerd naar 'mijnheer McFadden' die een wiskundige is. Schrik dus niet als je af en toe wat terminologie leest die je zéér vreemd in de oren klinkt.

'De draagmoeder' is klassiek van opzet en toch origineel. Naast de gedurfde plotelementen en een rotsvaste structuur, kun je rekenen op een stijl die perfect doseert en het ideale vertelritme creëert. Je krijgt net genoeg ademruimte om aan de lezersdood te ontsnappen! Dit is een top-McFadden! Blijf bij ons, Freida, op de dekentjesdagen, op broeierige zomeruren en alle dagen daar tussenin!

★★★★★

Dan zien we dezelfde sterren - Maurits Chabot

 Waar van alles te weinig is !

'Kyiv is een stad waar oorlog reclame krijgt 

en kunsten worden beschermd.'

Na Jelle Brandt Corstius en Tommy Wieringa is Maurits Chabot de derde schrijvende deelnemer aan de hulpkonvooien van Jaap Scholten die volgestouwde terreinwagens bij Oekraïense commandanten afleveren. 

Laat ons niet achter!

Mocht je denken dat al die bladzijden vol getuigenissen te veel van het goede zijn, dan brengen de frontsoldaten en hun achterban in 'Dan zien we dezelfde sterren' je snel op andere gedachten. De vrijwilligers van Protect Ukraine worden vooral gewaardeerd omdat ze een stem hebben in het Westen. En die stem kan niet luid genoeg klinken. 'Ze mogen niet te veel risico's lopen', voegt therapeute Olysia, die oorlogsveteranen psychische zorg verleent, er verontrust aan toe. 'Ze moeten blijven leven!' Dat vindt ook Artem die de oostgrens met Rusland bewaakt. Hij herinnert ons eraan dat de belangstelling voor Oekraïne sinds enige tijd afkalft.

Zelfs voor deze hulp verlenende Nederlanders is het gevaar nooit ver weg. Om te ontsnappen aan de Russische inlichtingendienst, moeten alle digitale toestellen in het Pools-Oekraïense grensgebied worden uitgeschakeld. Elke ochtend wordt de onderkant van de auto's gecheckt op explosieven. Rijden doen ze altijd in colonne, gesandwicht tussen de commandant en zijn militairen. En geregeld houdt Jaap een safety briefing. Hoe dichter ze bij het front komen, hoe sneller ze rijden en hoe hoger de hartslag is. Het zicht op de uitgestrekte begraafplaatsen en de talrijke koelwagens met lijken brengt allesbehalve rust!

We doen het wel zelf !

Naast de terreinwagens, de nachtkijkers, medische hulpmiddelen, noodgeneratoren, een zee-drone voor de haven van Odessa enz. vallen de elektrische motorfietsen op en in de smaak. Halteplaatsen zijn onder meer een dronefabriek in Lviv, het legerhospitaal in Kyiv, de 80ste brigade van Soemy en het Feniks-team dat bestaat uit Westerse elitecommando's. Overal wachten leden van 'het volksleger' hen op. Zelfredzaamheid is de Oekraïners op het lijf geschreven. Hun aversie tegen de corrupte en onmachtige overheid is groot. IT-ers knutselen drones in elkaar, oudere vrouwen maken camouflagenetten, het rugbyteam brengt hulpgoederen naar het front, de bankmanager leert schieten, de muzikant wordt hospik. Voor de ploeg van Jaap Scholten zijn de communicatielijnen kort en is de logistiek transparant.  

De manier waarop de strijders hun apocalyptische werkelijkheid onder woorden brengen, verbaast. Ze zijn niet beschroomd, noemen de dingen bij naam, leggen hun kwetsbaarheid op tafel, dromen soms hardop en gebruiken een taal die ook rekruten zonder uniform begrijpen. Vriendschappen ontstaan, emotionele banden die misschien ooit veel pijn kunnen doen. 'Je kunt elkaar in korte tijd al heel lang kennen,' schrijft Maurits Chabot. 

Onvergetelijk

Van alle heroïsche beelden die dit boek oproept, komt er steeds één bovendrijven: dat van de Braziliaan Oscar, lid van Team Feniks. Deze uit de kluiten gewassen commando kreeg zijn training in de favela's waar een eindeloze drugsoorlog woedt. Aan het front is hij een rolmodel geworden, een held die, onder vijandelijk vuur, gewonden over honderden meters naar veiliger oorden sleept. 

Toch mogen we de minder flamboyante vechters niet vergeten. Zo is er de kok van het 80ste die aan het fornuis gekluisterd is omdat zijn oren niet meer horen.

'Dan zien we dezelfde sterren' is allesbehalve 'het boek te veel'. Dit is een niet te missen verhaal, een onweerstaanbaar verbindend literair werk. Om voor zijn lezers een helse wereld te kunnen openen, heeft Maurits Chabot zijn gevoelszintuig optimaal gebruikt. Trouwens, de konvooireiziger zelf keert als een ander mens terug. Hij is iemand geworden die schrikt van een Nederlandse drone en elke dag zijn Oekraïense vrienden groet!

★★★★★

Home is where the bodies are - Jeneva Rose

 Als het warme nest vergiftigd wordt !

'Sommige dingen moet je dragen, zoals schuldgevoel, 

verdriet en oude jassen die zijn achtergelaten 

door dierbaren die we verloren hebben.' 

Wie de eerdere boeken van Jeneva Rose gelezen heeft, herinnert zich vast de gewetenloze advocate Sarah, die water in vuur kan veranderen. Dit 'don't mess with me-personage' dat vooral haar eigen rancune uiterst ernstig neemt, staat garant voor een leesavontuur op het puntje van je stoel! Dat schept hoge verwachtingen voor deze opvolger...

Ontreddering

Rond het doodsbed van hun moeder komen drie kinderen bij elkaar. Ze zijn geen vrienden, sturen snerende verwijten naar elkaar en bekvechten over de toekomst van het familiehuis in Wisconsin. Nadat hun vader, zeven jaar geleden, spoorloos verdween viel het gezin uiteen. Zoon Michael verhuisde naar een andere staat en verdiende sloten geld, zus Nicole, die ooit een schrijversdroom had, geraakte verslaafd aan drugs en Beth werd een tienermoeder. Wat hen, en voordien hun ouders, uit elkaar heeft gedreven, vormt de rode draad van het boek. 

Net als in het eerdere werk van Jeneva Rose, wordt hier het vertrouwen tussen de plotacteurs bruusk geschonden. Zowel de ouders als de kinderen voelen zich emotioneel verraden, zij het op verschillende tijdstippen en aanvankelijk om diverse redenen. Als de zussen en de broer, bij het opruimen van de nalatenschap, oude videobanden bekijken, is de schok groot. Zullen ze na al die jaren van onbeantwoorde vragen eindelijk ontdekken waarom hun vader plots het gezin verlaten heeft?

Totale ontwrichting

'Home is where the bodies are' toont aan dat je in enkele minuten tijd een beslissing kunt nemen waarbij je jezelf en je intimi een leven lang zwaar in nesten werkt en die je nooit meer ongedaan kunt maken. Allerlei werelden vallen uit elkaar, individuele en gezamenlijke, binnen en buiten de familie. Het grootste verlies komt wellicht op het conto van de hypocrisie, het theater van de leugen dat de verantwoordelijken moeten opvoeren om hun hachje te redden. Hun rest enkel een nepleven. 

Dit derde vertaalde boek van Jeneva Rose is een psychologische roman met een spanningselement. Voor meer dan de helft van het boek vraag je je af waar de opbouw van de suspense blijft. Pas na zo'n 70% gelezen te hebben, komt er enige vaart in zonder dat je bij het nekvel gegrepen wordt. Is dit de Jeneva Rose van 'Het perfecte huwelijk' en 'De perfecte scheiding'? vraag je je met stijgende verbazing af. Hoewel de psychologische uitwerking van kundigheid getuigt, schiet de verhalende kracht waarop fictie gebaseerd is, tekort. 

Waar is de 'oude' Jeneva?

In 'Home is where the bodies are' verkent de auteur het terrein van de ouderliefde en de loyaliteit tegenover je kinderen. Vader en moeder Thomas gaan over alle morele grenzen heen om hun kind te beschermen. Daarbij brengen ze tal van anderen onherroepelijke schade toe. Hoewel Jeneva Rose dit intrigerende denkexperiment op een gefundeerde manier tot bij de lezer brengt, mis je de vileine pen die ze als geen ander kan hanteren en waarmee ze je alle hoeken van het leesgenot laat zien!

★★★1/2

Modelmoord - Marelle Boersma

Een uit elkaar spattende zeepbel !

Een modellenbestaan onder de Maltese zon, dat klinkt altijd jaloersmakend... behalve in de context van een thriller! Ook in het plot van 'Modelmoord' krijgt mannequin Bo een allesbehalve benijdenswaardige rol. Haar 'poster boy' Nick blijkt een doortrapte echtgenoot te zijn die haar bankrekening plundert en onder haar ogen een geduchte concurrente versiert. Modellen gaan elke dag de strijd aan met de calorieën, de centimeters en hun zogenaamde collega's. Nicks verraad komt dus hard aan!

In de knel
Als tijdens een feestje een topmodel vermoord wordt en Bo samen met haar zus, wat later, een auto-ongeval heeft, krijgen allerlei ontwikkelingen vrij spel en moet Bo alle zeilen bijzetten om aan de wraakzuchtige plannen van manlief te ontsnappen. Kan ze hierbij op de bescherming van de politie rekenen?

Geen schot in de roos
In 'Modelmoord' zijn diverse vormen van onrecht en machtsmisbruik aan de orde. De enige hoop komt uit de 'girl power-hoek'. Helaas biedt het format van snelle, feelgood thriller niet veel ruimte voor psychologische uitwerking of andere verdieping. Zo krijgt de maatschappelijke discussie rond het afslankmiddel Ozempic weinig romantechnische bewegingsvrijheid. Jammer genoeg moet je constateren dat dit boek dunnetjes gestoffeerd is, veel plotelementen herhaald worden, de chronologie een beetje rommelig is, de afloop enigszins doorzichtig en het geheel aan simplisme lijdt. Misschien vinden jonge mensen met een beperkte leeservaring hier wel hun gading in...

★★

Het eiland - Sara B. Elfgren

Een uitgedaagde vriendschap !

'Ik ben opgegroeid in grijze zones 

en met een onderliggende onzekerheid.'

De halfzusjes Nia en Mirjam hebben de beste herinneringen aan de zomers die ze doorbrachten in het familiehuis op het kleine Zweedse eiland Tallholmen. Hoewel ze niet samen opgroeiden, werden ze beste vriendinnen. Toch kwam hun relatie tijdens hun jonge volwassenheid onder druk te staan. 'Zodra ze een relatie had, ontstond er een vreemde oppervlakkigheid tussen ons', zegt Mirjam. Nia valt steeds op foute mannen, een eigenschap waarvoor ze een prijs betaalt als ze in zee gaat met Konrad, een dominante, narcistische man die steeds gewelddadiger wordt. Haar uitnodiging voor een 'Girls only' verjaardagsfeest komt dus als een verrassing.

Machtsmisbruik

In 'Het eiland' staat het thema 'fysieke en mentale mishandeling van vrouwen' centraal. Niet alleen wat de ervaring en het gedrag van het slachtoffer betreft, maar ook hoe de sociale omgeving erop reageert. 'Het ging om het uitoefenen van controle, om jezelf toestemming geven iemand anders pijn te doen', schrijft Sara B. Elfgren. Aan de andere kant tonen vrouwen te lang empathie en willen ze graag denken dat hun partner hen nodig heeft. Dat je er voor iemand kan zijn, geeft je een fijn gevoel. De loyaalste vrienden zullen het slachtoffer steunen zo lang ze hun nek niet hoeven uit te steken. Anderen vinden dat ze begrip moeten opbrengen voor beide partijen of stoppen het verhaal onder het tapijt. Deze schrijfster gaat op de literaire barricaden staan voor onrecht dat al te vaak het daglicht niet ziet! 

Daarnaast is dit een boek over een complexe vriendschap en wat je kunt betekenen voor elkaar. 'Het eiland' is dan ook meer een psychologische roman dan een spannend leesavontuur. Na een erg lange aanloop, waarin de auteur vergeet de spanningsboog strak te trekken, verhoogt haar pen pas in het laatste gedeelte de hartslag van de lezer. 

Een onvoldoende

Hoewel Sara B. Elfgren een talent heeft voor psychologische en maatschappelijke inzichten, is dit debuut te wijdlopig, te uitleggerig en soms ronduit saai. Het geregeld onderbreken van de plotopbouw door het inlassen van lange flashbacks, getuigt evenmin van een briljante visie. Jammer genoeg weerspiegelt de metafoor van het stormachtige eilandje zich niet in de schrijftechniek van deze nieuwkomer. De boot naar de wereld van de mensen kun je op meer dan één manier missen! 

★★1/2