De touwtjes in handen - Matthew Costello Neil Richards

 Een gespleten ziel ! (deel 5)

'Ik had altijd het idee 

dat jij alles volgens het boekje wilde doen.'

Voor de introductie (inhoud en vorm) van deze novellereeks, lees hier de recensies van deel 1 en 2:

https://inktkoelie.blogspot.com/2026/04/moord-aan-de-thames-neil-richards-matthew-costello-klassiek.html

https://inktkoelie.blogspot.com/2026/04/moord-op-het-landhuis-matthew-costello-neil-richards-rijk.html

Als de poppenspeler de kinderen van Cherringham weer eens vermaakt met de avonturen van Jan Klaassen en Katrijn, komt er plots een einde aan de voorstelling. Otto, de man die aan de touwtjes trekt, blijkt in elkaar te zijn gezakt en overleden. Terwijl iedereen rouwt om deze alleraardigste inwijkeling van Duitse afkomst, komen Jack en Sarah stap voor stap achter een gruwelijke waarheid. 

De dorpshorizon gaat open

In 'De touwtjes in handen' heeft het speurdersduo voor het eerst te maken met een politiek gegeven binnen een internationale context. Een oud-collega uit Jacks New Yorkse tijd weet wel raad met het duiden van een tattoo die een geheim met zich meedraagt.   

Dit vijfde deel is een bijzonder treffend verhaal! Het samenvallen van de poppenkasttraditie, de zeldzame, vaak oude marionetten en de ware identiteit van de kindvriendelijke verteller levert een beklijvend beeld op. Maar het meest bijzondere is de morele houding van Jack en Sarah bij de afronding van de zaak. Het begrip gerechtigheid vullen ze op een eigenzinnige en toch bevattelijke manier in. Hier bewijzen de auteurs dat je zelfs in een novelle een groot thema kunt aansnijden en de lezer met een verrijkte geest kunt achterlaten!

★★★1/2

Het mysterie van Albert I - Johan Op de Beeck

Mythen sterven niet ! 

'Albert hield zijn legertje in de loopgraven 

waar het leven smerig en onmenselijk was, 

maar er was dus nog leven.'

De dodelijke val van rotsklimmer koning Albert I (1934) is zoals de titel van dit boek het zegt 'een mysterie'. Toch is het ook een controversieel onderwerp waarover, bijna een eeuw later, nog allerlei stemmen hun licht laten schijnen. Was het een aanslag of heeft de afbrokkelende rots in Marche-les-Dames het ongeval veroorzaakt?

Vijandige buren

Complottheorieën over Duitse inmenging of Frans wantrouwen tegenover een vorst die tijdens WO I niet als een mak schaap achter de oorlogstactiek van de zuiderburen liep, zouden moordmotieven kunnen zijn. Bovendien waren gewelddadige, rechts- en linksextremisten in dit laatste land zeer actief. 

Aan Belgische kant speelde de kwestie van het Franco-Belgisch Militair Akkoord dat beide landen sinds 1920 verbond. Vooral voor de Vlamingen stond het pact gelijk aan 'het inmuren van België in het Franse bastion'. Anderzijds probeerde ook Duitsland via propaganda en financiering van de Vlaams-nationalistische pers het touw in de richting van de Rijn te trekken. De prioriteit van koning-soldaat Albert I lag trouwens bij de stabiliteit van zijn land, geen eenvoudige opdracht als je tussen twee grootmachten gesandwicht wordt. Maar wie ook een hand had in de eventuele moordaanslag, nooit zou een burger van naam en faam zelf de trekker overhalen. Daarvoor had je goed betaalde hulpjes die niet om vuile karweitjes verlegen zaten. Wellicht kon je die wel in het explosieve Parijs vinden...

Het plot

Wanneer oorlogsveteraan en detective Romain Goethals van de Staatsveiligheid de opdracht krijgt om het mysterie uit te zoeken, hoeft hij niet naar zijn motivatie te zoeken. Net zoals voor de andere loopgravensoldaten van de IJzer, is de koning zijn held. Albert bracht veel tijd door bij zijn mannen en was geen voorstander van de vleesmolenstrategie van de Fransen. 

Uit het onderzoek dat de speurder tot bij de Naamse onderzoeksrechter Charles Philippart, Waalse getuigen en een deskundige alpinist brengt, blijkt dat de officiële enquête barst van de blunders, lacunes, tegenstrijdigheden, onbekwaamheid... of luiheid. Er was bovendien geen officiële overlijdensakte, noch werd het initiatief genomen voor een reconstructie van de mogelijke misdaad. Moest de magistraat misschien buigen voor intimidatie uit politieke hoek? Als het spoor naar Parijs wijst, is Goethals zijn leven niet meer zeker en wordt het steeds duidelijker dat zijn opdrachtgevers hun handen niet voor hem in het vuur zullen steken. 

Aan elkaar geklonken

Als dit geen roman was, zou de lezer niet kunnen ontsnappen aan een wrang einde. Gelukkig kon de auteur een vriendschap van de hoogste loyaliteit uit zijn schrijvershoed toveren... de onwrikbare verbondenheid van zij die in de Dodengang vochten, de vooruitgeschoven post van de Belgische verdediging die bitter weinig overlevingskansen bood. 

Net zoals in het andere werk van Johan Op de Beeck word je in 'Het mysterie van Albert I' meegesleept door zijn veelzijdige taal, suggestieve kracht en immense verbeelding! Bij hem lees je ook altijd om te leren. Daar zorgt zijn uitpuilende rugzak met weetjes, verbanden en inzichten voor. Jammer genoeg moeten schrijver en lezer het deze keer stellen met enkele ontbrekende puzzelstukjes. Die missende schakels komen helemaal op het conto van de officiële versie van de feiten die tientallen fouten en ongerijmdheden bevat. 

Onopgelost raadsel

'Het mysterie van Albert I' is en blijft een roman', benadrukt de auteur. 'Maar uit de lucht gegrepen is mijn verhaal evenmin.'

Toch heeft dit boek deze poging tot bescheidenheid niet nodig. Het 'openbare aanklagersduo' Goethals-Op de Beeck laat in een gedetailleerd en gefundeerd betoog geen spaander heel van het ambtelijke prutswerk! 

Helaas kunnen de heren niet bij een beëdigde rechter terecht om hun gram te halen. En zo blijft het vermoeden hangen en het antwoord op de kernvraag knagen! Jammer dat we Albert niet meer kunnen vragen waarom hij zijn klimbril niet droeg...

★★★★★

De visser - Mathijs Deen

Twee zonen, twee vermiste vaders !  

'Zijn moeder is dood maar hij denkt aan zijn vader.'

Als Liewe Cupido, rechercheur in Duitse dienst, naar Texel terugkeert om zijn moeder te begraven en het ouderlijk huis te verkopen, vindt hij de logboeken van zijn op zee achtergebleven vader. Het is de hoogste tijd om antwoorden te vinden op de eeuwig terugkerende vragen. De omstandigheden waarin hij overboord sloeg, moeten uitgeklaard worden.  Omdat er heel wat verontrustende tegenstrijdigheden naar boven komen, weet Liewe dat opgeven onmogelijk is. Hoewel hij de nog levende bemanningsleden van de intussen verkochte kotter op de rooster legt, botst hij op het gezegde: 'Wat op zee gebeurt, blijft op zee'.   

Het leven gaat verder... maar hoe?
Ondanks de terughoudendheid is het overduidelijk dat alle betrokkenen worstelen met de herinnering aan die noodlottige nacht. Hun geweten speelt hen parten. Dat geldt voor oom Henk, die de afwezigheid van de familievader enigszins probeerde te verzachten maar ook voor de nog levende bemanningsleden en de politieman van weleer die het dossier te snel moest sluiten. Zelfs de nazaten van een bendeleider die viskotters gebruikte voor het aan land brengen van zware drugs, zitten met onbeantwoorde vragen en die willen ze op een dwingende manier helder krijgen. Had vader Cupido iets met heroïnesmokkel te maken? Daar wil een zoon toch helemaal niet aan denken...

Ook in het sluitstuk van deze Wadden-reeks haalt Mathijs Deen zijn troefkaarten boven. Naast zijn gevarieerde taal en soepele stijl is er ook nu weer het prettig gecompliceerde plot dat enig denkwerk vergt van de lezer. En, gewoontegetrouw, ligt er in 'De visser' iets onder de oppervlakte dat voor diepgang zorgt.  

De schrijver die altijd levert

Dat er aan de verbeelding van deze auteur niets ontbreekt, vertellen je de filmische scènes van het labeur aan boord en het altijd dreigende water dat plots in een kanaalrat kan veranderen. Maar ook de binnenkant van de personages weet hij wakker te schudden. Zo is er de traumatische ervaring van matroos Mees, de frustratie van de nukkige gepensioneerde politieman, de innerlijke strijd van oom Henk en de stille ontdooiing van Liewe die, met dank aan vriendin Miriam, geleerd heeft om te communiceren. Toch mogen ook de actiemomenten niet vergeten worden. Liewes één-tegen-vier-aanpak is een originele vondst!

Helaas... zal deze successerie ons verlaten! Gelukkig niet zonder orgelpunt. Mathijs Deen is erin geslaagd om van de halve Texelaar Liewe Cupido een echter eilander en een visserskind te maken. Op kousenvoeten neemt de lijfspreuk 'Wat op zee gebeurt, blijft op zee' ook bezit van de rechercheur. Dat deze morele gedaanteverandering ingrijpende gevolgen heeft, moet Liewe accepteren. Of de lezer er blij mee is, valt te betwijfelen... En dat is als groot compliment bedoeld!

★★★★★

Mevrouw mijn moeder - Yvonne Keuls

 Een boom die je niet kon verplanten !

'Elk druppeltje cultuur dat ik kon opdrinken, 

moest ik van haar drinken.'

Niet alle moeders houden zich bezig met huishoudelijke taken. Ook de Indische moeder van Yvonne Keuls niet. Dat had alles te maken met het standengevoel dat ze uit de voormalige kolonie had meegebracht. In tempo doelou was er een meid of een knecht voor elke denkbare taak in of rond het huis. Bij dat Indische hoorde ook de corrigerende tik die wel eens pijn kon doen. Dan zwierde ze de puntige hak van een slipper naar het kinderhoofdje of liet ze haar middelvinger tegen een oorlel knallen. 

Een opvoeding op stand

Het speerpunt van nonja's (mevrouw) opvoeding was de cultuur. De tiener Yvonne werd meermaals per week naar het Kurhaus in Scheveningen gestuurd waar haar jeugdabonnement recht gaf op tig voorstellingen. Maar toen ze als volwassene haar intelligentie en gecultiveerdheid wilde richten op een maatschappelijke rol - die van schrijfster en spreker - was mama daar faliekant tegen. Een gehuwde vrouw hoefde geen geld te verdienen, daar had ze haar man voor. Tja, nonja was aan het eind van de 19de eeuw geboren...

Gul was ze wel! Haar 'Indisch' huis stond altijd open voor jongeren die, even of voor jaren, onderdak nodig hadden. De aangespoelden kregen een bed en een keukentafeltje om hun huiswerk aan te maken. Mevrouw Bamberg was trouwens zelf ook een ontheemde. Ze heeft er jaren over gedaan om een paar schoenen te vinden die haar voeten, op een min of meer comfortabele manier, doorheen de Nederlandse winter konden dragen.   

Het zal je moeder maar zijn !

'Het was altijd maar de vraag welke moeder ik zou aantreffen als ik bij haar kwam', schrijft Yvonne Keuls. Mevrouw had een complexe persoonlijkheid waarin plaats was voor een hardnekkige koppigheid, stemmingswisselingen, een logica die ze niet met haar kinderen deelde en een moeilijk hanteerbare relatie met de werkelijkheid. In de laatste fase van haar leven vocht haar aard een onvermijdbaar conflict uit met het verlies van autonomie.   

Het afpellen van die gelaagde ziel was wellicht de grootste uitdaging voor de auteur. Toch is Yvonne Keuls erin geslaagd om een vrouw uit een ander continent en een andere tijd dicht bij de lezer te brengen! Maar wie nog dichter bij nonja komt, is de dochter zelf. Net als de jonge drenkelingen die mama op het droge trok, heeft Yvonne zich al schrijvend om het lot van kwetsbare kinderen bekommerd. Bovendien is schrijven hetzelfde als verhalen vertellen... en dat kon de geboren Soendanese als de beste. Iets verrassender is dat bij een bezoek aan de Indonesische nonja doekoen (mevrouw toverdrank) Yvonnes Westerse rationaliteit een beetje gaat wankelen ten voordele van de Oosterse magie!  

★★★★1/2

De indringer - Freida McFadden

Van slachtoffer naar dader 

is slechts één stap ! 

'Ik heb een zwak voor het idee 

dat kindermishandelaars krijgen wat ze verdienen.' 

Het aanhoudende succes van haar boeken heeft Freida McFadden deels te danken aan haar variërende aanpak. Al haar stand alone's hebben een eigen identiteit. Zo biedt 'De indringer' je, van de eerste tot de laatste bladzijde, een door heftige spanning gedreven plot. De hartslag van de lezer komt nooit tot rust. Zowel de interactie tussen de personages als hun woonomstandigheden en een geselende storm zorgen voor een valkuilscenario waaruit ontsnappen bijna onmogelijk is. Tegelijkertijd word je geconfronteerd met een schokkende morele kwestie.

De plotspelers

De voormalige docente Casey heeft zich, om redenen die later in het verhaal duidelijk worden, teruggetrokken in een afgelegen blokhut. Tijdens het nachtelijke noodweer merkt ze dat een jonge tiener zich schuilhoudt in haar schuurtje. Hoewel het meisje onder het bloed zit en een mes in haar hand houdt, opent ze haar huis voor het bange kind. Van dan af speelt er zich een mentaal kat-en-muisspel af waarbij het wantrouwen tussen beiden nooit verdwijnt.

In een tweede lijn volg je Ella, een verwaarloosde en mishandelde dochter van een alleenstaande moeder. Dit is McFadden op haar best! In deze hoofdstukken zorgt de combinatie van een grootse verbeelding en bovengemiddelde intelligentie voor meeslepend proza! De machtsverhouding tussen de volwassene en het kind doet je huiveren. Ook de morele chantage van de moeder is een sterk element.     

Niet alleen entertainment !

Wat de thematiek betreft, heeft de schrijfster heel wat hooi op haar vork genomen. Zo waagt ze zich aan: kwetsbaarheid tegenover weerbaarheid, sociaal isolement, pestgedrag, falende ouders of andere opvoeders en het thema uit de titel van deze recensie. Toch gaat het grote punt dat ze wil maken over een eeuwenoude vraag. Mag je voor eigen rechter spelen als je vindt dat overheidsinstanties je in de steek laten? Wellicht hangt het antwoord af van hoe je de kwestie benadert, emotioneel of rationeel. Gevoelsmatig zul erg meeleven met slachtoffers zoals Ella en Nell. Tegelijkertijd weet je ratio dat rechtspraak volgens afgesproken regels moet gebeuren en niet het resultaat mag zijn van de willekeur van burgers. Als dat laatste het geval is, dan regeert het recht van de sterkste en is rechtvaardigheid ver te zoeken!

In de slotfase verrast McFadden je met enkele mooie twists and turns. Op die manier krijgt de climax een ontroerende toon die je glimlachend en enigszins opgelucht achterlaat. Zelfs een hartverscheurend verhaal kan een arm om je schouders leggen!

★★★★★

De passagier - Chloë van Silfhout

Een nobele daad met een prijskaartje !

'Ik ben verloren. Maar wel thuis.'

Chloë van Silfhout is geen nieuwe maar wel een vrij onbekende naam. Dat maakt je nieuwsgierig. Kan ze voldoende gewicht in de weegschaal leggen om een plaats op te eisen tussen de Nederlandse kwaliteitsauteurs?

Veel voor de kiezen...

Door het verhaal te laten starten in Zuid-Portugal waar een bestuurder met zelfmoordgedachten op voetgangers inrijdt, heeft ze een setting en invalshoek gecreëerd waarbij ze ver van de polderthrillers blijft. Een origineel idee valt altijd op. Als stewardess Tess één van de slachtoffers blijkt te zijn, breekt er voor haar vriendinnenclubje een lange rouwperiode aan. Wanneer het drietal een jaar later naar het zuiden reist om haar te gedenken, worden de onbeantwoorde vragen alleen maar talrijker. Terug thuis volgen verontrustende ontwikkelingen elkaar op. In korte tijd veranderen de ooit zo hechte banden in wederzijdse verwijdering en stroeve communicatie. En dan moet de echte ontnuchtering nog komen...

Hoewel de schrijfster taal en stijl goed in de vingers heeft, woorden en zinnen laat variëren en in elkaar vloeien, moet je vaststellen dat ze in het grootste gedeelte van het boek te weinig plotelementen aandraagt en dus wijdlopig is. Als de handeling, of zoals je wilt, de spanning toeneemt, wordt de voortgang snel onderbroken door lang uitgesponnen zelfreflecties en onderling gepraat. Te veel beschouwingen zorgen voor uitleggerigheid en daar is fictie niet mee gebaat. Een spanningsboog bouw je langzaam maar gestaag op zonder dat het elastiek breekt! 

Neem de lezer ernstig !

In de eindfase gebeurt net het tegenovergestelde. Daar buitelen de plotelementen voortdurend over elkaar heen. Je wordt overstelpt door uit de lucht vallende puzzelstukjes. De onderstoffering wordt dus overstoffering, een euvel dat, naast het leescomfort, ook de geloofwaardigheid ondermijnt. 

En terwijl het basisperspectief origineel is, laat Chloë van Silfhout zich toch verleiden tot een feel good sfeertje van aantrekkelijke, langbenige vrouwen en charismatische mannen die tot de hogere middenklasse behoren. Ook het stewardessgehalte van Tess draagt bij tot een evasieve droomwereld.  Voor deze aanpak zal zeker een lezerspubliek bestaan maar... als je wil opvallen en een nominatie voor een literaire prijs in de wacht wil slepen, dan moet je uit een ander vaatje tappen. Met de gedachte die blijft hangen als je dit boek dichtklapt, kom je al een eindje: terwijl Tess door de vriendinnen gewantrouwd wordt, heeft ze, in naam van de vriendschap, een grootse daad gesteld! 

Het ongevraagde advies luidt: lees het werk van de beste collega's en probeer hun meest geslaagde verhalen te evenaren! En neem een redacteur onder de arm die de grove borstel bovenhaalt! 'Less is - nog steeds - more', ook als het over de grande finale gaat!

★★1/2

Het einde schrijft zichzelf - Evelyn Clarke

De ontmaskering 

van het literaire establishment !

'Woorden kunnen liegen, 

maar het lichaam spreekt altijd de waarheid.'

Zeven hongerige auteurs die hun plaats willen veroveren op de bestsellerslijst, wordt gevraagd om in het geheim het laatste boek van een overleden successchrijver te voltooien. Gezien de clichématige thema's van veel crime novels, is deze invalshoek een verademing... maar ook een niet te onderschatten uitdaging. Stel je het werk van de poppenspeler maar eens voor! Hoeveel hoofd- en nevenpersonages moet hij, in de maat of helemaal uit de toon, laten dansen? En hoe kun je het onderwerp literatuur verbinden met spanning zonder in stereotypen te vervallen?  

De messen geslepen
De zeven 'midlisters' krijgen een weekend lang de tijd om hun werkstuk kant en klaar in te leveren. Omdat de winnaar fors betaald krijgt en bovendien een drievoudig boekencontract mag ondertekenen, is de competitiegeest al meteen om te snijden. De haantjes-de-voorste willen imponeren, dagen hun tegenstanders uit en proberen hun ego's te doorprikken. 'Met mededogen gaat hij deze wedstrijd niet winnen', houdt Jaxon zich voor. 

Terwijl de ene de rust bewaart, lopen anderen tandenknarsend rond. De Texaanse spierbundel Jaxon, bijvoorbeeld, loopt over van frustratie omdat zijn uitgever afzag van verdere samenwerking. Millie is dan weer jaloers op jongere YA-auteurs. In het genre dat zij beoefent, geldt 'hoe jonger, hoe populairder'. Zelfs de benjamin van het gezelschap, Cate, worstelt met rancune ten opzichte van het uitgeverswereldje. Haar moeder heeft een levenslange, vruchteloze strijd gevoerd om haar manuscripten gepubliceerd te krijgen. En het schrijversduo Sienna en Malcolm verliest zich in onderlinge conflicten. Zij zullen het 25-jarig jubileum van Nicci French niet evenaren! 

Op de korrel genomen

In dit debuut schuwt Evelyn Clarke de kritiek op de boekenelite allerminst! De iconische dode, Arthur Fletch, is een narcist die zijn bibliotheek gevuld heeft met alle edities en vertalingen van zijn eigen werk. In de rest van zijn huis domineren jachttrofeeën, morbide verzamelobjecten en een gedetailleerd schaalmodel van zijn eigen woonst die ook het huis is van zijn hoofpersonage Julia Petrarch.  

In het uitgeverswereldje dat dit auteurskoppel gecreëerd heeft, zijn redacteuren of het bevoorrechte familielid van de baas of een bitcherige carrièrevrouw. Evelyn Clarke gebruikt ook de term 'wegwerpschrijvers', scribenten die door literair agenten en de uitgeverij aan het lijntje gehouden worden, gereduceerd tot markt-gerelateerde producten. Of zoals één van de wedstrijdbeesten het uitdrukt: 'Je moet tegenwoordig niet alleen je werk maar ook jezelf in de markt zetten.'     

Welk boek ben ik aan het lezen?

'Het einde schrijft zichzelf' is een verwarrend boek. Niet wat de constructie of ontwikkeling betreft, maar wat de toon en stijl aangaat. Dat klinkt cryptisch... Het is dan ook niet makkelijk uit te leggen. Heel lang ga je mee met het verhaal zoals dat in de vorige alinea's verteld wordt: een scherpe, kritische visie die het menselijk tekort koppelt aan een commerciële wereld die alleen aan de buitenkant een cultureel gezicht heeft. En daaronder ligt een spanningsveld, net zoals bij een doorsnee thriller.

Als, met het vorderen van de bladzijden, het verhaal aan geloofwaardigheid verliest (voorbeelden zouden spoilers zijn), begin je er anders naar te kijken. Het uiteindelijke lot dat de personages moeten ondergaan zou je een over-the-top-behandeling kunnen noemen. Kort daarna verandert de toon van verhalend naar betogend wat het leescomfort en -plezier geen dienst bewijst. Bovendien blijkt uit het nawoord dat het de bedoeling was om een satirisch plot te schrijven. Pas in het laatste deel komt die spottende klankkleur bovendrijven. Je mag de lezer inhoudelijk op het verkeerde been zetten maar niet wat de vorm betreft! Trouwens, een klassieke benadering, een plot gedreven boek met een goed uitgewerkte, tot nadenken stemmende achtergrond, zou een veel beter idee zijn geweest!

★★★

Gerard Heineken - Annejet van der Zijl

De man die een steen verlegde in de rivier !

'Zoals gewoonlijk was Gerard er snel bij 

als het om nieuwigheden ging.'

In deze verhalende biografie over de founding father van het bierbedrijf Heineken plaatst Annejet van der Zijl een ambitieuze jonge hond in zijn generatie en zijn tijd.   

Wie jong is heeft de toekomst !

Toen Gerard Heineken in 1841 geboren werd, was van de Gouden 17de Eeuw alleen nog vergane glorie over. Door oorlogen, zwak bestuur en technische achterstand had de handelsnatie de aansluiting gemist met landen die vol inzetten op innovatie en industrialisering. Als Gerard 22 jaar later kiest voor het overnemen van een Amsterdamse brouwerij is dat een gedurfde keuze. Bier was bederfelijk, had veel zorg nodig en vond maar moeizaam zijn weg naar de klant. Toch past deze uitdaging bij hem en zijn goed opgeleide vrienden, een nieuwe generatie die de vastgeroeste standenmaatschappij zat is en de wereld wil bestormen.  

Gebruikmakend van het aantrekkende economische klimaat en de nieuwe technieken, zoals een revolutionair koelsysteem, krijgt de Heinekens Bierbrouwerij Maatschappij (HBM) de wind in de zeilen. Toch heeft de succesformule ook heel wat te maken met de niet-aflatende inzet en het zakeninstinct van directeur Gerard die berekende risico's niet uit de weg gaat. Ondernemen is durven maar ook strijden. Dat laatste kan zich afspelen in de bestuurskamer van zijn inmiddels gefuseerde onderneming, maar ook bij het te lijf gaan van stijgend grondwater als gevolg van slordige inpolderingswerkzaamheden in de buurt of bij stevige concurrentie uit Duitsland en van de Amstel-bierbrouwer. De HBM komt geregeld in zwaar weer terecht!   

De Belle Époque

Tussen de jonge ondernemingen en de stad ontstaat een wisselwerking. Met de organisatie van de Wereldtentoonstelling van 1883 zet Amsterdam zichzelf weer op de wereldkaart. Een nieuwe Gouden Eeuw breekt aan. Sloop- en bouwwerken volgen elkaar op, spoorverbindingen maken een einde aan de trekschuit, de bedrijfswinsten vloeien deels naar sociale en culturele projecten en het lagerbier met de forse schuimkraag vervangt het luxe herenbier. Industrie mag nooit stilstaan, vindt Gerard!

Hoewel Gerard Heineken geprezen wordt om zijn goedhartigheid, vergevingsgezindheid en talent voor vriendschap, wordt zijn reputatie danig geschaad door een aanhoudende lastercampagne van zijn schrijvende en publicerende schoonzus. De verbitterde Willy Tindal richt haar pijlen op de hele bourgeoisie maar vooral op haar familie. Haar in Trumpiaanse taal neergepende roddelboekjes vinden gretig aftrek in de stad. 'Waar rook is, is vuur' moeten veel lezers gedacht hebben. Wat eerder had het gerucht dat Gerard niet de biologische vader van zijn zoon was, zijn imago al een deuk bezorgd. Als hij in 1893 een plotse dood sterft, verdwijnt zijn nagedachtenis snel uit de familiegeschiedenis. Waren deze privé-aangelegenheden daar de oorzaak van? 'Alles lijkt in rook te zijn opgegaan, waarschijnlijk letterlijk, door één van de vele schoorstenen van Villa Heineken', schrijft zijn biografe met een ondertoon van spijt en gekwetst rechtvaardigheidsgevoel. 

Laat de doden opstaan !

Ook de herinnering aan heel bijzondere mensen kan snel vervliegen. Een aantal van hen wordt later, soms veel later, opnieuw in het licht gezet. Dat geldt, bijvoorbeeld, voor hen die het pad van Annejet van der Zijl kruisen. Zij kunnen rekenen op de precisie en het uithoudingsvermogen waarmee de historica zich door familiearchieven en andere bronnen heen werkt om hen het laatste woord te kunnen geven en... om de leergierigen onder ons op hun wenken te bedienen! 

'Een man met Ausdauer' zouden zijn Duits-Nederlandse voorouders over pionier Gerard zeggen. Geen enkele lezer zal hen tegenspreken! 

★★★★★