Rakel - Satu Rämö

IJsland is geen eiland meer !

'Dat wat eigendom van het hele volk was,

werd eigendom van een paar enkelingen.'

Net als rechercheur Hildur begint te wennen aan een relaxed werkritme, kondigt zich het ene na het andere misdrijf aan. Er worden menselijke resten gevonden bij haar familiehuis, er ligt een halfdode hulpkok van een cruiseschip in het ziekenhuis, vakantiehuisjes krijgen ongewenste bezoekers en vriendin Helga sterft zeer onverwachts in het bejaardentehuis. Zijn dat niet te veel lijntjes om uit te werken en met elkaar te verbinden?  

Verveelt nooit

In de loop van het onderzoek krijgen niet alleen de criminelen een gezicht maar maakt Satu Rämö ook ruimte voor maatschappelijke kwesties. Ze praat ons bij over de politiek van de visquota die geleid heeft tot de verrijking van de grootschalige vissers en het buiten spel zetten van de eenmansboten. Ook blijkt huiselijk geweld op het platteland een taboe te zijn. Bovendien zorgen, in dit plot, de cruiseships die rond IJsland varen niet alleen voor een opbloei van de havenactiviteiten. Op de schepen kunnen mensenhandelaars actief zijn en de duizenden opvarenden die aan land komen hebben niet allemaal een wit zieltje. Toch lijkt deze laatste invalshoek een product van de fictiegeest van de auteur. Mensenhandel in IJsland beperkt zich wellicht tot vrouwenhandel. 

Terwijl veel Scandi's lijden onder tergende traagheid slaagt deze schrijfster er altijd in om het IJslandse ritme voldoende gestoffeerd te houden. Af en toe weeft ze er een natuurmoment, zoals het zomerse geluid van de hemelgeit, doorheen of komt ze met aantrekkelijke weetjes. Zo zijn er de 18de-eeuwse heksenjachten, een slinkse praktijk van de gevestigde orde, of de vakantiehuisjes waarin je tijdens de lange winter niet mag verblijven in verband met lawinegevaar, of ook nog de sinistere gewoonte van buitenlanders die naar het eiland komen om zelfmoord te plegen. Voor de achtergebleven intimi is de gedachte aan een verdwijning iets makkelijker te hanteren dan het beeld van een zelfdoding.

De lat ligt hoog

Satu Rämö knoopt dankzij enkele subtiele vondsten de lijntjes aan elkaar. Ze spiegelen allemaal in de thematiek van het gruwelijke misbruik van de allerzwaksten. In dit ambitieus opgezette plot vallen ogenschijnlijk losstaande feiten op een logische manier samen. Voor een bij harde wind surfende rechercheur en haar fanatiek breiende rechterhand, Jakob, is dat een hele prestatie. Toch hebben ze één zaak in de handen van Interpol moeten leggen. 'Rakel' is zonder meer het sterkste en meest geëngageerde boek uit deze Hildur-reeks! 

By the way... in de IJslands lerende Finse speurder zal de inwijkeling Satu zichzelf moeiteloos herkennen. 

★★★★★

Moordlust - Machteld van Zalingen

Niet elke tiran maakt literaire sier ! 

'Marion had zich nooit laten beschermen, ook niet door hem.'

Met haar vorige boek 'Het genootschap' heeft Machteld van Zalingen veel indruk gemaakt. De beklemmende sfeer van een orthodox-protestantse leefgemeenschap in combinatie met een onderzoeksjournalist die undercover gaat, biedt tal van thrillerwaardige ingrediënten waarmee een getalenteerde auteur wel raad weet. Het resultaat hield dan ook heel wat liefhebbers van het genre gevangen in een leesbubbel!

Onder het mom van therapie

In 'Moordlust' mag rechercheur Manon Dijkgraaf (zie ook 'Wraakzusters') zich opnieuw wagen aan de risicovolle kanten van haar beroep. Om het raadsel van een onopgeloste moord te kunnen ontrafelen, moet ze diep doordringen in een hulpverleningsproject waar een onwelriekend reukje aan zit. Dat leidt niet alleen naar een nachtelijke mestkelder maar ook naar een naargeestige manager die psychiatrische ondersteuning verwart met een zeer lucratief verdienmodel.  

 

Terwijl de kracht van 'Wraakzusters' in de psychologische en morele diversiteit van de drie vriendinnen ligt, zijn de personages in het nieuwste boek bijna zwart-wit wat hun ontwikkeling zeer in de weg zit. En terwijl in 'Het genootschap' de machtsbeluste leidinggevende die kwetsbare mensen misbruikt, de spanning opvoert door een constante verklikkers- en angstcultuur te voeden, moet je toch vaststellen dat zijn alter ego op de Veluwe je niet echt bij het nekvel grijpt. Ook is zijn rechterhand, Yvonne, maar een slappe versie van de kloosterzuster die als een kapo de religieuze sekte in de klauwen heeft!

Te veel weeffouten

Helaas moet je vaststellen dat 'Moordlust' een dertien-in-een-dozijn detectiveverhaal is. Halfweg wordt het plot voorspelbaar, het frauderen van de manager heeft niets origineels, de rechercheur strijkt, op een stereotype manier, de chef tegen de haren in en krijgt een berisping, de tweedelijns intrige versterkt het cliché van de corruptie op Curaçao en is bovendien een iets te simplistisch uitgewerkt draadje, en de maatschappelijke laag komt hier, in tegenstelling tot de onderbouwing in 'Het genootschap', niet uit de verf. Een aantal alledaagse actiescènes kan trouwens de saaiheid niet wegpoetsen. Misschien wil Marit Vanström wel een masterclass geven!

★★1/2

Het huishouden van Grietje Steen - Mérie van der Rijt

 Vier het leven !

'Je bent een kind van je vader.

Bij jullie (kinderen) schijnt altijd de zon.'

Als je je het doen en laten in een ver verleden wil voorstellen, dan vind je inspiratie in schilderijen en goed geresearchte boeken. In 'Het huishouden van Grietje Steen' komen beide bronnen samen.

Schilders zijn bij leven arm

Het staat bijna in de sterren geschreven dat de dochters van kunstschilder Jan van Goyen (1596-1656) met één van hun vaders vakgenoten trouwen. De jongste valt als een blok voor Jan Steen (1626-1679), die op de dag van vandaag in de grootste musea ter wereld te bewonderen is terwijl hij zijn leven lang ploeterend het hoofd boven water probeerde te houden. Voor echtgenote Grietje betekende deze verbintenis een vaak lege geldbuidel en heel veel creativiteit in de keuken. Om deze scènes vol aroma en soms met genezende kracht tot bij de lezer te kunnen brengen, heeft Mérie van der Rijt heel wat recepten, ingrediënten en smaak gevende kruiden uit de 17de eeuw bestudeerd.   

Grietje symboliseert ook het irrationele denken waaraan dit plot niet kan ontsnappen. God is het begin en het einde van de dagen en alle jaren. Waar Jan een relativerende kijk op religie heeft, wordt zijn vrouw panisch bij de gedachte dat de duivel haar komt bezoeken en aanzetten tot zondige gedachten en daden. Als hij in haar verbeelding verschijnt, wil ze hem meteen verjagen door als boetedoening te gaan klussen of de kralen van de rozenkrans eindeloos door haar vingers te laten gaan. De ratio is niet gediend van een gebrek aan kennis en logisch denken! 'Als je voor eeuwig slaapt, blijf je voor eeuwig in dromenland', zegt Jan over een dode in de familie. 'Waarom heeft hij niet 'in de hemel' gezegd?', vraagt Grietje zich geschokt af.

Welk personage is het sterkst?

Hoewel de vrouw des huizes van aanpakken weet, oplossinggericht is en zelfs voor een bescheiden eigen inkomen zorgt, blijft de gezichtseinder van dit personage toch beperkt tot vrouwentaken, zwangerschappen, bevallingen en zorgzaamheid voor de bredere familie. Dat gebrek aan diepgang is wellicht de oorzaak van de vrij slappe laatste hoofdstukken die niet tot een pointe leiden. Dit verhaal heeft iets van een uitdovende kaars. Dan vraag je je af welk boek er had kunnen geschreven worden met de schilder als centraal karakter. Iemand die strijdt voor zijn creatieve identiteit, die vecht met het conservatisme van de markt, de jaloezie van zijn collega's en het gebrek aan erkenning van zijn stereotiep denkende vader, heeft een verhalende schrijfster veel te bieden. Wanneer er donderwolken boven zijn hoofd drijven, kan deze man, die net als de dansende drinkebroers op zijn doeken, graag het leven viert, de lucht in een handomdraai klaren. Ook in 'Het huishouden van...' overtuigt de schilder voor wie het glas altijd half vol is.

Als afgestudeerde van de Latijnse School zou hij ook in staat geweest zijn om de maatschappelijke context te duiden. Waarom waren Engeland en de Republiek in oorlog? Waarom waren er katholieke schuilkerken nodig? Waarom is de - wellicht calvinistische - buurvrouw zo gemeen? De keuze om al dan niet de horizon te verbreden, heeft onder meer te maken met het publiek dat een auteur wil aanspreken. Maar toch... lezers kunnen wel enige maatschappelijke relevantie aan. Denk, bijvoorbeeld, aan het zeer succesvolle en bewierookte boek van Annemarie Ros: 'Het wonder van het noorden'. Daarin speelt Margaretha, een slimme, sterke, godvrezende recluse, vanuit haar ingemetselde cel, de hoofdrol. Omdat ze het in een vrouwonvriendelijke omgeving opneemt tegen het patriarchaat van bestuurders en geestelijken, legt deze historische roman een strop van invoelbaarheid en bewondering rond de hals van wie Margaretha leert kennen. 

'Inspiratie en talent zijn goddelijke geschenken', vindt Jan. 

Misschien heeft deze denker uit de vroegmoderne tijd toch een beetje gelijk!

★★★1/2

Als sneeuw voor de zon - Meï Lepage

 Een flauw gerecht smaakt niet naar meer !

'Rechercheurs met te veel zelfvertrouwen 

zijn degenen die zich het makkelijkst laten verleiden.'

Uit de Franse literaire wereld bereiken ons de laatste tijd een aantal zeer kundige en unieke auteurs van spannende boeken. Hoewel twee van hen - Jean-Luc Bannalec en Pierre Martin - een Duits paspoort hebben, laat hun kennis van resp. Bretagne en de Var, niets te wensen over. Ze brengen beide streken op een erg invoelbare manier tot leven en laten hun personages er helemaal mee samenvallen. Ook hun collega Sidonie Bonnec liet zich opmerken door een beangstigend, tragisch en luguber boek waarin godsdienstwaanzin zijn aanhangers blind maakt voor de morele meetlat. En nu is er Meï Lepage met een klassiek opgebouwd detectiveverhaal rond de ontvoering van een jonge vrouw die ook nog eens de dochter is van de plaatselijke politiechef. Kan zij haar naam aan dit lijstje van getalenteerde vakgenoten toevoegen?

Is dit een crisiscentrum?

De openingshoofdstukken doen al meteen de wenkbrauwen fronsen. Terwijl je een alle-hens-aan-denk-sfeer zou verwachten met rechercheurs die bijna de klok rond werken en hun maag vullen met aangeleverde pizza's, heeft Emma, die het onderzoek leidt, alle tijd voor een meergangenlunch, een persoonlijk bezoek aan het kerkhof en wat te veel gepalaver in het algemeen. De opmerking van collega Carène, 'Ik vind dat we voor vandaag wel genoeg hebben gedaan', kun je moeilijk rijmen met een levensbedreigende situatie en een vader in de buurt voor wie de minuten uren duren.

Dat gemis aan urgentie loopt ver door in het verhaal. Wanneer Emma en haar stagiair Alex onverwachts in een vuurlinie terechtkomen en, wat later, een nieuwe verdachte in beeld komt, ervaar je enige reuring. Verder is het een coherent maar kabbelend boek zonder pit! Omdat er ook van originaliteit geen sprake is, kun je Meï Lepage moeilijk een plaatsje geven tussen de namen in de intro hierboven. Ze geraakt nog niet tot bij de enkels van de Frans-Duitse rasvertellers. Wellicht vinden te veel schrijvers een weg naar de planken van de boekhandels. 

Taaltoemaatje

Ergens lees je deze draak van een zin:

'Ofwel hij is onschuldig, ofwel hij kan heel goed acteren.'

Deze structuur is een letterlijke vertaling van: 'Ou bien il est innocent, ou bien il sait très bien jouer.'   

★★1/2

Aan zijn nieuwe vrouw - Willow Rose

Tiktokkers spelen met vuur !

'Hoop is gevaarlijk. 

Hoop maakt je blind voor de valstrikken die worden uitgezet.'

Met 'Aan zijn nieuwe vrouw' gooit Willow Rose haar werk over een andere boeg. De gedreven rechercheur Billie Ann en Florida's mangrovebossen met een door de nacht ploeterend politieteam, zijn uit het zicht verdwenen. Ze zijn vervangen door een high class artsenechtpaar dat voor de buitenwereld en in de ogen van de verliefde Emma, perfect functioneert.

Het sprookje wankelt

Wanneer een social media-kanaal een verdachtmaking verspreidt die dr. Stone in een zeer kwalijk daglicht plaatst, en Emma bovendien brieven krijgt die door zijn omgekomen eerste echtgenote ondertekend zijn, verliest ze haar innerlijk evenwicht. Ze vecht voor het geloof in haar attente man en tegen de twijfels over zijn oprechtheid. Omdat niet alle vragen omtrent het dodelijk ongeval van Alice zijn opgehelderd, gaat ze zelf op onderzoek uit. Ook het hatelijke gedrag van haar stiefdochter, die spiedend en filmend door het huis loopt, baart haar zorgen.   

Wie zich de Billie Ann-reeks herinnert, weet dat Willow Rose zich betrokken voelt bij maatschappelijke kwesties. Zo is er de sekte die haar ouders in zijn greep kreeg en haar (ex-)partner die haar neerbuigend behandelt en duidelijk maakt dat hij buitenshuis werkende vrouwen geen warm hart toedraagt. In haar nieuwste boek neemt ze de handschoen op tegen huiselijk geweld van dominante, manipulatieve mannen. Hoewel de door hen toegepaste tactiek van isoleren, controleren, destabiliseren en de sociale omgeving laten geloven in de emotionele instabiliteit van het slachtoffer, een erkend gedragspatroon is, leidt het in fictieverhalen tot voorspelbaarheid. Ook de houding van het slachtoffer laat zich raden: omdat er te veel te verliezen is, regeren het wensdenken en het ongeloof een hele tijd over het gezonde verstand. Op voorgekauwde plots zit niemand te wachten... toch?

Op de weegschaal

In het verlengde van dit maatschappelijk engagement ligt Willows grote hart voor slachtoffers en haar hang naar gerechtigheid. Dat haar empathische aanklacht tegen misstanden ook de drijvende kracht is van 'Aan zijn nieuwe vrouw', betekent helaas niet dat het verhaal over de hele lijn overtuigt. Daarvoor is de uitwerking te clichématig. Terugkijkend op het Billie Ann-vierluik, mis je de zeggingskracht, frisheid en originaliteit van haar eerste thrillers. Die unieke, inpalmende stem heeft ze niet kunnen meenemen naar deze stand alone. Heimwee naar de alligators en de surfende pensionado's zal het lot zijn van menige aandachtige lezer!

★★★

Zusje onder de trap - Steena Holmes

 Een radeloos gemis !

'Ik nam afscheid van het meisje dat ik was en werd iemand anders. 

Iemand die sterk genoeg was om te overleven.'

In 'Zusje onder de trap' heeft Steena Holmes een beladen en moeilijk te verliteraturen onderwerp aangesneden: verdwenen meiden die als seksslavinnen verkocht en doorverkocht worden of in de handen vallen van gestoorde geesten. Ze gebruikt hiervoor het perspectief van de achtergebleven familieleden die vechten tegen het niet-weten, het eeuwige wachten en de hoop die vaak wanhoop wordt en omgekeerd. 

Knagend geweten
Zo is er Paige, die bijna ten onder gaat aan een onverteerbaar schuldgevoel. Hoewel ze lang geleden beloofd had steeds in de buurt te blijven van haar tweelingzusje, is Jessica in een onbewaakt ogenblik voorgoed verdwenen. 'Pas als Jess is gevonden, zal ik mezelf kunnen vergeven voor het feit dat ik haar alleen liet', is een gedachte die haar elke dag kwelt. Om er enigszins het hoofd aan te bieden is ze gaan werken bij Child, een organisatie die verdwijningen voortdurend onder de aandacht van de omgeving brengt en een telefonische tiplijn openhoudt. 

De suggestieve kracht waarmee de psychologische ontwrichting van de families en één van de slachtoffers de lezer bereikt, is de sterkhouder van dit verhaal. 'Zusje onder de trap' is een erg emotioneel boek! Omdat Steena Holmes je inleving en invoelbaarheid bespeelt, wordt je voortdurend de adem afgesneden. En dat is een groot compliment! 

Verhaaltechniek

Minder goed geslaagd is de constructie die met drie plotlijnen te ambitieus is. Er is de Paige-lijn, de Angel-lijn (het slachtoffer) en de Meri Amber-lijn. Hoewel het boek zo'n 400 pagina's dik is, komt de persoonlijke zoektocht van inspecteur Amber naar haar ontvoerde zus onvoldoende uit de verf en krijgt ze een snel uit de lucht gegrepen ontknoping. Fictieauteurs zouden trouwens in staat moeten zijn om hun verhaal in 280 tot 300 bladzijden te vertellen. Doseren is blijkbaar een deel van het ambacht dat niet iedereen in de vingers heeft.   

Volgens Steena Holmes lopen, in de VS, de cijfers van geroofde en mishandelde kinderen op. Stemmen die alarm slaan zijn dus hard nodig! Het zou niet zo mogen zijn dat, zoals in dit boek, een moeder 's nachts het licht in de woonkamer laat branden voor het geval haar dochter thuiskomt!

★★★1/2

De rode erfenis - Almar Otten

Een sterk systeem is geen partij 

voor radicale actievoerders ! 

'Ik denk nog steeds dat het financiële systeem 

slecht is voor de mens en de aarde'

Bij West-Europees terrorisme stellen wij ons een buitenlandse agressor voor die een aantal van zijn handlangers onder onze medeburgers ronselt. Toch was er een tijd, zo'n halve eeuw geleden, dat de leden van politieke bewegingen met een geweldscultuur allemaal binnen onze eigen grenzen te vinden waren. In Duitsland had je de Rote Armee Fraktion, in België de CCC, in Frankrijk Action Directe en in Nederland RaRa, een light versie van deze gewapende actiegroepen. Hun belangrijkste doelen waren het bestrijden van de kloof tussen arm en rijk en het neerzetten van een rechtvaardiger maatschappijmodel. De aanklacht tegen de wildgroei van het kapitalisme kreeg een duidelijk gezicht door aanslagen op bankiers, groot-industriëlen en de voorzitter van de Duitse werkgeversorganisatie, die bovendien een jodenhater met een SS-verleden was. 

Radicaal activisme

Tegen die achtergrond heeft Almar Otten een plot bedacht waarin een in Nederland actieve groep extremisten zich keert tegen techmagnaten en Amerikaans imperialisme. Onder meer het Tesla service center en het Microsoft datacenter zijn de kop van jut. Hoewel hun panden in de fik gaan, vallen er geen slachtoffers. Wanneer de pamfletten, die ze na hun opzienbarende activiteiten verspreiden, naar een band met de R.A.F. verwijzen, gaan bij politiek en justitie alle alarmbellen rinkelen.     

In dit ambitieus opgezette verhaal gaat in het lange middendeel de aandacht volledig naar het voormalige (fictieve) R.A.F.-lid Sybille Wilhonrew en haar partner Encey, een charismatische figuur die graag zijn invloed laat gelden maar geen vuile handen wil maken. Deze hoofdstukken leren je hoe een geheim leven familiebanden vertroebelt en dat er zelfs in een intieme relatie geen sprake is van vergaand vertrouwen. 'Ik hield van je, maar wist dat ik je nooit zou kunnen vertrouwen', zegt Encey, een bekentenis die ook op Sybilles lippen ligt. Een lidmaatschap van een strak geleide organisatie - gewelddadig of niet - vraagt immers om een grenzeloos engagement dat zwaarder weegt dan persoonlijke behoeften. 

De mens achter de actievoerder

Toch blijft in dit ontluisterende deel van 'De rode erfenis', vooral de dialoog tussen vader en dochter bij. De hereniging is er een van moeizaam gevonden woorden, onbegrip en een grootse daad van vaderschap die niet in goede aarde valt bij de dochter. Toch staat Sybille voor eerlijkheid en moed. Terwijl ze de verantwoordelijkheid voor haar politieke daden aanvaardt vindt ze de kracht om haar leven op een ander spoor te zetten. De opportunist Encey, daarentegen, kan niet kritisch naar zichzelf kijken. Voor hem geldt vooral 'Me, Myself, I'.             

Hoewel het romangehalte in dit boek groter is dan de jacht van de recherche op de activisten, krijgt deze intrige een meeslepende ontknoping. Om naar dit overtuigende orgelpunt te kunnen toewerken, heeft de auteur de welomlijnde doelen van de linksradicalen uit het verleden moeten loslaten en vervangen door een doelwit dat een brede groep van burgers schade zal berokkenen. Het personage achter dit plan is dan ook gebaat bij een psychische stoornis.  

'De rode erfenis' is zonder meer een mijlpaal in de schrijversloopbaan van Almar Otten! Hierin combineert hij historisch en maatschappelijk inzicht met karakters die aantonen dat leden van een autoritaire organisatie niet noodzakelijk een eenheidsworst vormen. Dat kun je een hoopvolle gedachte noemen!

★★★★1/2 

De Ex - Freida McFadden

Een koningin zonder kroon !

'Dat is de belangrijkste beslissing die een vrouw kan nemen: 

wat voor man ze als echtgenoot kiest.'

Zou het kunnen dat de New Yorkse queen of suspense haar lezers een keer op hun honger laat zitten? Dat een deel van haar talent niet thuis geeft. Met het vorderen van de bladzijden sluipt die gedachte meer en meer in het verhaal over 'De Ex'. 

Tussen droom en werkelijkheid

Als je in een boekhandel tussen de grote klassiekers je dagen mag doorbrengen en je lievelingsboek bovendien 'Wuthering Heights' is, dan ben je gevoelig voor grote liefdes. En als je eigen grootouders elkaar over de dood heen hebben liefgehad, dan zou jouw bijna-ideale partner toch ook ooit je pad moeten kruisen. Daar wil Cassie in geloven en helemaal voor gaan. Die kans krijgt ze wanneer een charmante arts uit de nabijgelegen kliniek de winkelbel laat rinkelen.

Maar Joël is door het leven getekend. Hij heeft zijn geliefde op een dramatische manier verloren en was niet gelukkig met haar opvolgster. Bovendien wordt Cassie in zijn vriendenkring erg koel ontvangen. De rancuneuze Lydia, die door McFadden scherp getekend wordt, vernedert de nieuwe vriendin tot op het bot. 

Mist verbeeldingskracht

'De Ex' is een roman die met een licht verteerbaar spanningssausje overgoten wordt. Om eeuwenoude gevoelens zoals jaloezie en bezitsdrang tot hun recht te laten komen, is er een unieke vorm van creativiteit nodig. Helaas wringt hier het schoentje. De auteur laat zich verleiden tot een recept met overbekende ingrediënten: een ongezonde band met een ex-partner, intimiderende stalking, enkele geheimen en een belager die als eindtwist wordt opgevoerd.    

  

Hoewel dit geen topprestatie is, blijft Freida McFadden een vakvrouw. Een foutloze verhaalstructuur, kundig uitgewerkte personages en een perfecte dosering, kun je altijd op haar conto schrijven. In een tijd waarin je een aantal van haar collega's ziet worstelen met over- of onderstoffering en een te zware stijl, besef je dat zelfs het onder de knie krijgen van basistechnieken geen sinecure is. Als deze topauteur de gewaagde duisternis van haar andere werk terugvindt, dan zullen de fans haar opnieuw in de armen sluiten. Een kat met zeven (of meer) levens komt altijd op haar pootjes terecht! 

★★★