Stille wateren - Kicky Sehlstedt

 Een dorp in de wurggreep van een pokeraar !

'Maar later begrepen we

 dat het gewoon monopoliegeld was.'

De promotie van spannende boeken uit Zweden wordt steeds ondersteund door laaiend enthousiaste krantenrecensies uit dit land. Zo lees je over 'Stille wateren' in het Aftonbladet en op de Nederlandse cover:

'Het jaar is nog maar net begonnen, en dit is nu al de kanshebber voor beste thriller van het jaar.'

En het regionale blad Bohusläningen schrijft:

'Waarschuwing: dat wordt bingelezen.'

Zullen we eens nuchter kijken naar dit debuut?

Het verlies van de onschuld

Dertig jaar geleden kwam een vriendengroepje samen om Midzomer te vieren aan de Zweedse westkust. Omdat de drank rijkelijk vloeide ontstond er een eruptie van emoties die twee jongens, Kalle en Patrik, onzacht met elkaar confronteerde. Vriendin Julia stond in het brandpunt van hun dispuut. Toch was dit niet de enige wig die de vriendschap deed splijten. 

Diezelfde avond verdween de vader van Patrik. Op dat moment was het vastgoedbedrijf van Pelle niet meer te redden. Had hij zelfmoord gepleegd? Die optie verdween van tafel toen meer dan drie decennia later lokale duikers een koffer vonden met de resten van een lichaam. Intussen is Kalle een plichtsbewuste rechercheur geworden die er alles aan zal doen om de waarheid te laten spreken. Dat die waarheid hem in een emotioneel spagaat brengt, is een niet onbelangrijk element in deze psychologische detective.

Niet alles is idyllisch

Kicki Sehlstedt is erin geslaagd de sfeer op te roepen van de scherenkust waar het leven voor de meeste bewoners eenvoudig is en de dagelijkse regelmaat voorspelbaar. Dat wil niet zeggen dat er geen zorgen zijn. Het alcoholgebruik is fors, de verkeersboetes van dezelfde orde. Nog belangrijker is de invloed van de EU-visquota en... de vastgoedcrisis die voor veel gedupeerden en nog meer kwaad bloed heeft gezorgd. Vooral die laatste maatschappelijke context wordt in 'Stille wateren' uitgewerkt.

Een boek met zicht op kwesties die de samenleving beroeren, heeft altijd een meerwaarde! 

Maar met het vorderen van de bladzijden realiseer je je dat je niet zult ontsnappen aan herhalingen van bekende feiten en algehele langdradigheid. Het verhaal hangt aan een lange, gewillige elastiek! Van het bingelezen uit de inleiding is dus geen sprake. In dit bedje zijn trouwens heel wat Scandi-auteurs ziek!

Verbeterpunten

Hoewel de kracht van Kicki Sehlstedt in de psychologische uitwerking zit en de ontknoping op een invoelbare manier dramatisch en pijnlijk is, bereik je met dit niveau de volwassen en belezen lezer niet! Ook het belangrijkste thema van het boek dat omwille van spoilers niet mag genoemd worden, is al tot vervelends toe opgevoerd. Originaliteit is een must wil je een plot de hemel in prijzen. En laten we niet vergeten kritisch te zijn wat het samenspel van de twee hoofdpersonen betreft. Onderzoeksleider Kalle en true crime podcastmaker Julia zitten elkaar in de weg. Omdat beide personages hetzelfde doel nastreven, moet hun ritme op elkaar afgestemd zijn. Het is niet de bedoeling dat iemand de wedstrijd wint terwijl voor de ander de finish nog niet in zicht is. Daarom krijgt de lezer de indruk dat ze zich niet volledig kunnen ontplooien. Vooral op de activiteiten van Julia lijkt een rem te staan.

Het chauvenistische commentaar van de Zweedse media is dus peptalk. Misschien zouden deze critici eens naar het werk van onze halve Zweed Marit Vanström moeten kijken. Dat helpt vast bij het bijstellen van hun perspectief!

Toemaatje 

Het verbaast dat de dader en de medeplichtige door het verjaringsprincipe niet in staat van beschuldiging kunnen gesteld worden. Sinds de wetswijziging van 2010 als gevolg van de moord op premier Olof Palme in 1986, is verjaring van zware misdaden niet meer mogelijk.

★★★

Eén vierkante kilometer ellende - Joop van Riessen

Een dienstbare dwarsligger !

'Het politiekorps had een gesloten cultuur,

en als er iets mis was 

dan werd dat intern afgehandeld.'

Het voormalige Amsterdamse politiebureau Warmoesstraat wordt zowel volks en historisch als berucht genoemd. Zijn ligging in de Wallenbuurt heeft daar alles mee te maken. Als je omringd wordt door prostitutie, drugshandel en gokbedrijven, dan kun je van de blauwe brigade geen fluwelen aanpak verwachten. In de jaren '70 was hun zone zelfs de meest criminele van Nederland! 

Hard tegen hard

Joop van Riessen, al jaren bekend van zijn uitstekende Anne Kramer-thrillers, heeft een behoorlijk deel van zijn professionele leven op dit adres doorgebracht. Tijdens zijn loopbaan als Wachtcommandant, Peletonscommandant en Chef Recherche krijgt hij een uitdagende, versnelde opleiding die je als 'het hoofd boven water houden in de Warmoesstraat en daarbuiten' zou kunnen omschrijven. Hij komt voor hete vuren te staan bij ontruimingen van kraakpanden en het intomen van vijandige demonstranten. Bouwvakkers, gezagsontrouwe Provo's, anti- snelweg- en metroactievoerders, 'Geen woning, geen kroning' pleitbezorgers... ontketenen een ware stadsoorlog.

Als in de jaren '70 de Chinese drugsmaffia de Zeedijk inpalmt, neemt de corruptie van agenten en rechercheurs aanzienlijk toe. De kat wordt bij de melk gezet. Waar hun vroeger wel eens een gratis maaltijd, wat drankjes of zelfs een onderhoudsbeurt van de auto werd aangeboden, rinkelt de kassa nu een heel stuk luider. In kroegen waar drugs worden verkocht verschijnen sommige handhavers van de wet niet op dagen waarop er gehandeld wordt. Ze laten zich bovendien fêteren door de criminelen, rijden mee naar de haven van Antwerpen of verbergen een partij cocaïne
in de kluis van hun werkkamer.

Geduchte tegenstand

In deze periode van afglijdende moraliteit verhardt de strijd die Joop van Riessen met het kwaad in de eigen gelederen aangaat. Hij blijkt uit taai hout gesneden. En dat is nodig want op steun van zijn meerderen hoeft hij niet te rekenen. De vuile was blijft binnen. Sterker nog: als de pers er lucht van krijgt en het imago van de carrièrejagers in gevaar komt, wordt hij gedegradeerd tot de klokkenluider die het nest bevuilt. Maar na verloop van tijd wint de volhouder en levert de halsstarrigheid een betere bedrijfscultuur op.

Deze memoir grijpt je meermaals naar de keel. Joop van Riessen heeft tijdens zijn hele loopbaan letterlijk en figuurlijk in het oog van de storm gestaan! Steeds op nieuw rechtte hij zijn rug en bleef pal achter het onafhankelijkheidsprincipe staan. De 'arm van de wet' hoorde onkreukbaar te zijn. Omdat hij niet wilde zwijgen en wegkijken heeft zijn carrière meer dan eens aan een zijden draadje gehangen.

De onsterfelijke

Appie Baantjer, ook een voormalige bewoner van Bureau Warmoesstraat, en zijn alterego rechercheur De Cock - met c.o.c.k - zouden voor deze onverschrokken man hun onafscheidelijke hoed afnemen. Wist je trouwens dat Lowietje echt bestaan heeft?

★★★★★

Madame le Commissaire - Pierre Martin

 Vrouwelijke daadkracht !

'Wie uitkijkt naar vallende sterren, 

zal geen paaseieren vinden.'

Minstens twee Duitse auteurs van populaire boeken hebben hun schrijvershart aan Frankrijk verloren: Jean-Luc Bannalec en Pierre Martin zijn hun 'noms de plume'. Beiden hebben zich een regio eigen gemaakt die veel meer biedt dan zon, zee en strand. De eerste neemt je mee naar de Keltische wortels en de bedreigde zoutboeren van Bretagne, de tweede opent je ogen voor maatschappelijke kwesties in de Var die grote invloed hebben op het politieke landschap van Frankrijk. Hoewel er in hun detectives ook ruimte is voor een pluk-de-dag-sfeer, is het niet hun bedoeling om feelgood boeken vol 'couleur locale' te schrijven!

EEN ONVERSLAANBAAR TEAM
Als Isabelle Bonnet in een Provencaals dorp herstelt van een traumatische beroepservaring in de hoofdstad, krijgt ze er veel sneller dan gedacht de functie van politiecommissaris aangeboden. Aan haar om de moordenaar te vinden van een Engelse oplichter die er met het geld van misleide investeerders vandoor ging.

Pierre Martin heeft van 'Madame le Commissaire' een krachtig personage gemaakt. Ze is direct en soms bot, stelt moeiteloos haar grenzen, gaat recht op haar doel af en is getraind in gevechtstechnieken. Haar assistent Apollinaire, de enigszins autistische nerd die erg verrassend uit de hoek kan komen, zorgt voor contrasterend gezelschap. Over de man die tegen zijn cactus praat zegt Isabelle hoofdschuddend: 'Af en toe was die jongen bijna geniaal en twee tellen later weer de wereldvreemdheid zelve.' Zij zullen twee handen op één buik worden!

EIGEN VOLK EERST
Net als zijn hoofdpersoon neemt de schrijver geen blad voor de mond. Hij legt de openlijke afkeer van inwijkelingen op de tongen van een aantal dorpsbewoners. Zowel Parijzenaars als buitenlanders krijgen het etiket 'geïmporteerd'. Ook zij die de lokale economie vooruit helpen zijn niet welkom. Hetzelfde spanningsveld laat zich voelen tussen de blaffende gendarmes en de functionarissen van de Police Nationale. Het centrale gezag heet bemoeizucht.

Als je het ongeloofwaardige, kip-zonder-kop-bezoek van Isabelle aan de dader van de moord even wegcijfert, dan is dit een erg prettig lezend verhaal met spitsvondige, snelle dialogen, enige humor, maatschappelijke relevantie en de doortastendheid van een gedreven rechercheur. 

Het tapenaderecept van de burgemeester krijg je er gratis bij!

★★★★

Een razende storm - Ann Cleeves

Verwende kinderen kunnen niet verliezen!

In dit derde deel van de Matthew Venn-reeks verblijf je weer in het landelijke North Devon waar traditioneel gedacht en geleefd wordt. De orthodoxe geloofsovertuiging van de Barum Brethern heeft nog steeds volgers en de klassenmaatschappij met aparte scholen en gescheiden vriendschappen blijft haar stempel drukken. 

De verloren zoon

Als de beroemde zeezeiler Jeremy Rosco naar het nest terugkeert, ontstaat er opgewekte reuring in de dorpskroeg van Greystone. Maar wanneer zijn dode lichaam in een dobberende sloep gevonden wordt, verstillen de stemmen. Dan is het aan Matthew Venn en zijn team om onder de huid te kruipen van een gesloten gemeenschap.

Tijdens hun zoektocht naar achtergrondkennis stuiten de rechercheurs op een opvliegend drankorgel dat zich op een repressieve manier kwijt van zijn functie als lekenrechter. Sommige 'well-to-do' zonen bewijzen hun afkomst geen eer meer. Verwende lui missen vaak een sterke geest! 

Wie is de echte Jem?

Ook de niet-vervulde liefde tussen Jeremy en Eleanor is een rode draad in dit verhaal. Zou de zwerfhond Rosco voor haar zijn teruggekomen? En spiegelt zijn persoonlijkheid in de bedenkelijke reputatie die hem achtervolgt? Hij zou mensen gebruiken en een lastpak zijn. 'Echt zo'n knul die je niet in de klas wil hebben', zegt zijn vroegere leraar over hem.

'Een razende storm' is een vertelling over wrok, narcistische machtsspelletjes, jaloezie en... geloof in wonderbaarlijke genezingen. Maar als je te maken hebt met complexe geesten die er bovendien kwalijke relaties op nahouden en de recherche om de tuin leiden, dan ontsnap je misschien niet aan de uitleggerigheid van de auteur in de slotfase. Toch wordt een lezer niet blij van het gebrek aan respect voor het principe 'show don't tell'.

Een beetje gladschuren

Hoewel Ann Cleeves er ook nu weer in slaagt om haar personages te laten samenvallen met hun socio-culturele omgeving en authentieke, enigszins overschaduwde Britse regio's tot leven te brengen, mag er in een lijvig boek als dit meer vaart zitten.

Daartegenover staat de meerwaarde die kleine, subtiele beschouwingen bieden. Bijvoorbeeld deze uitspraak van de gewetenloze dader: 'Ik heb nooit moeite gehad met slapen.' 

★★★1/2

De lokvogel - Joop van Riessen

Een botsing tussen rechtsstaat en rechtvaardigheid !

'Ik bid voor de dag dat ieder huis in Amsterdam

 een camera aan de gevel heeft.'

Na het voortreffelijk vertelde 17de deel van de Anne Kramer-reeks (05.25), mogen de liefhebbers van de schrijver en de 'don't mess with me'-commissaris zich nu helemaal overgeven aan 'De lokvogel'. 

DE NOODREM

In politietermen heeft een lokvogel geen benijdenswaardige rol. Wie die opdracht krijgt komt gevaarlijk dicht bij een crimineel die te sluw is om zich te laten strikken door recherche of justitie. Meestal dringt ook de tijd. Hoe langer de verdachte zijn gang kan gaan, hoe meer slachtoffers hij zal maken. 

Als de identiteit van de parkverkrachter in beeld komt, wordt politievrouw Geeske in een sportieve outfit naar de groenzone gedirigeerd. Hoewel de lokactie niet helemaal mislukt levert ze geen hard bewijs van schuld op. Ook verder in het onderzoek kan de dader - zoveel is duidelijk voor de politie - met een gemene glimlach om de lippen de arrestantencel verlaten. 

MACHTELOOS

Dit 18de deel kaart een heftig thema aan, een kwestie die moeilijk uit te leggen is aan doorsnee burgers! Ook rechercheurs hebben er de grootste moeite mee. Wat voor hen bewijsmateraal is, houdt soms geen stand in de rechtbank. Het wettelijke kader ontbreekt of is, politiek gezien, nog niet rond. In dat geval is de frustratie van politie en burgers enorm. En klinkt de slogan van de blauwe brigade dan nog geloofwaardig? Is hun motto echt 'Waakzaam en dienstbaar'...? Het wachten op een fout van de dader kan bovendien erg lang duren!

Hoe zorgwekkend het verloop van het plot ook is, Joop van Riessen tovert altijd een gniffelmoment uit zijn hoge hoed. In 'Code Magnolia" was dat de pastoor die het aura van een vroegmiddeleeuwse paus wilde overnemen maar daar de morele eigenschappen voor miste. In 'De lokvogel' wordt de televisiepaus Paul Witteman weer tot leven gewekt. Om tegenover de taalvaste commissaris Anne Kramer te zitten en wat gewicht op tafel te kunnen leggen, heb je een talkshowhost van enig kaliber nodig!

ANNE FOR EVER !

Ook wat de climax betreft tapt de schrijver uit een verrassend vaatje. Eigenzinnige auteurs bedienen hun lezers niet op hun wenken. Fictie mag een rauwe spiegel zijn van de realiteit. In een wereld waarin alle dossiers met een strik er omheen gesloten zouden worden, was er geen Anne Kramer meer nodig... en dat zouden wij toch erg zonde vinden!

★★★★1/2 

Niemand verdwijnt drie keer - Nicolet Steemers

Een hardnekkige overlevingsstrategie !

'De taxidermist kijkt uit haar ogen 

alsof ze me zonder scrupules aan haar verzameling 

opgezette wezens zou kunnen toevoegen.'

Net als in 'Diepe gronden' (02.02.2023) leiden de naweeën van een traumatische ervaring ook in dit boek van Nicolet Steemers tot (zelf)destructief gedrag. Terwijl in het eerste plot Afghanistan-veteranen over oncontroleerbare grenzen heen gaan, hebben sommige personages in 'Niemand verdwijnt...' last van het Stockholm-syndroom. Hierbij ontwikkelen slachtoffers van misbruik of gijzelneming sympathie en genegenheid voor de dader. Het is een overlevingsmechanisme dat hen helpt om met extreme angst om te gaan.  

Een ziekelijke cirkel 

Als Mila twintig jaar na haar ontvoering door een manipulatieve, narcistische psychiater opnieuw verdwijnt, klopt haar vader aan bij privédetective Isabel. Maar wil Mila wel gevonden worden? Slachtoffers van het Stockholm-syndroom voelen zich bedreigd door familie of hulpverleners die hen proberen te helpen. Zij ervaren hun gedrag immers als comfortabel, niet als een verlies van autonomie en realiteitszin. Of heeft iemand anders nog een rekening te vereffenen?

   

Ook in deze spannende roman toont Nicolet Steemers aan dat ze geknipt is om enigszins complexe geesten te verliteraturen voor een breed publiek. De gestoorde zielenknijper Robert Lindeman komt, met de hulp van zijn eigen boek dat natuurlijk van de hand van de schrijfster is, erg goed uit de verf! Net als de lezende Isabel wil je dit manuscript over machtsmisbruik, gewetenloosheid, het totale gebrek aan invoelbaarheid en het afschuiven van verantwoordelijkheid en schuld het liefst naar een verre hoek van de kamer dirigeren. 

Twee verschillende genres

Waar in 'Diepe gronden' het PTSS-symptoom een beangstigende, meeslepende dynamiek in de groep creëert, ben je hier aangewezen op de lotgevallen van de privédetective die het vooral van haar intelligentie en lef moet hebben. Terwijl de avontuurlijke staptocht door de Roemeense Karpaten een thriller-etiket krijgt, is 'Niemand verdwijnt...' veel minder plotgedreven. Als de belangrijkste getuige/verdachte het leven laat, word je vooral de assistent van Isabel die wil weten hoe de vork in de steel zit. Hoewel die nieuwsgierigheid je bij het verhaal houdt, en het slotakkoord sterk is, kruip je nooit naar het puntje van je stoel. Of dat laatste nodig is moet elke lezer voor zichzelf uitmaken...

Wie zich niet stoort aan de matige stuwkracht van het plot, mag uitkijken naar deel twee van de Isabel Clement-reeks. Een zichzelf en het leven relativerend mens is altijd prettig gezelschap!

★★★1/2 

Als de laatste boot vertrokken is - Afke Boven

 Het geluk van een eilandleven !

'Sociale bemoeienissen zijn zowel beschermend als vervelend.'

Hoe een echte Waddeneilander denkt en leeft, kan een vakantieganger nooit achterhalen. De passant blijft niet lang genoeg om onder de oppervlakte van het alledaagse te kijken. En de eilander ziet weinig nut in het inburgeren van zij die komen en gaan. Maar als een getogen Amelandse zoals NOS-nieuwsanker Afke Boven je bij de hand neemt, kom je, zelfs vanuit je luie stoel, een heel eind!

In 'Als de laatste boot vertrokken is' volg je haar door voordeuren zonder sleutel naar huiskamers op Texel, Terschelling, Vlieland, Schier en haar eigen eiland. Daar interviewt ze inwoners die samen een spiegel van de maatschappij vormen: bestuurders, zorgverleners, reddingswerkers, een politieman of een naar New York uitgevlogen model. Verknocht zijn aan het wad en zijn bewoners, betekent niet dat je geketend bent!

Meer dan één pet op

Wie een functie of een beroep achter de dijk uitoefent, hoort trouwens ook over de nodige flexibiliteit te beschikken. In een kleine gemeenschap kan een hulpverlener tegelijkertijd een uitvaartverzorger zijn. Een politicus weet dat de afstand tussen kiezer en gekozene heel klein is. Een ambtenaar kan op zaterdag een voetbalelftal trainen. En de geüniformeerde bekeurder loopt het risico de gestrafte diezelfde avond in de kroeg te treffen. Bijgevolg wordt de regel 'altijd groeten, al kom je elkaar tien keer per dag tegen' meer dan eens met de voeten getreden! 

Voor de eilanders is het combineren van sociale taken een noodzaak. Omdat je in urgente omstandigheden meestal niet op de hulp van het vasteland kunt rekenen, hoor je zelfredzaam en solidair te zijn. 'Eilanders weten van elkaar wat ze in de garage hebben staan', kun je lezen. Bij forse tegenspoed wordt er groter gedacht. Als het ergens brandt, kan een rederij water uit zee halen.   

Zingen op de golven

Tussen de gesprekken door hoor je de stem van Afke. Zij is een kind van de zee. Al vroeg ging ze mee met de rondvaartboot van haar ouders. Eerst leerde ze servetten plooien, daarna was ze de jongste horecakracht achter de bar. Als ze lag uit te rusten in haar bedje bij de patrijspoort, leerde ze het schlagerrepertoire van de Volendamse BZN uit het hoofd. Hoewel Afke gebiologeerd was door de schitterende zonsondergangen en de zeevonk, de blauw-groene gloed van bewegend kustwater, ontsnapte ze niet aan het gezegde 'de zee geeft en de zee neemt'. Twee van haar voorvaders kregen een zeemansgraf. Waddenbewoners mogen verhalenvertellers zijn maar aan grote drama's worden meestal weinig woorden besteed. 

Hoewel er op de Wadden aan tradities wordt vastgehouden, staat de tijd er niet stil. Snel internet maakt het mogelijk om een loopbaan uit de bouwen zonder te verhuizen naar de wal. Bijna even snelle veerboten brengen je in een handomdraai naar de overkant. Het vinden van de balans tussen te ver doorgroeien en te veel stilstaan, is aan de eilanders. Laten we hopen dat er nooit een einde komt aan het ritueel van de dorpsklok die een uur lang luidt als de oudste inwoner overlijdt!

Ga eens kijken...

Met 'Als de laatste boot vertrokken is' heeft de dochter van Ameland een liefdevol en toch nuchter portret getekend van een wereld waar de vastelander zijn oor eens mag te luisteren leggen. De nieuwste overzetboten brengen je in vijfentwintig minuten naar Nes!

★★★★

De scheiding - Freida McFadden

 Een bijna doodgeknuffeld kind !

'Ze zal lijden voor elke moeder wier kind 

van haar is weggerukt in een gevecht om de voogdij.'

Hoe hard is de les voor een bedrogen echtgenote die haar man altijd vertrouwd heeft en op handen gedragen? En hoeveel spijt heeft ze dan van haar beslissing om in de wittebroodstijd haar baan op te geven?

Dat is de invalshoek van 'De scheiding'... maar ook slechts het begin van een onstuitbare roller coaster van een vrouw die alles en meer wil geven om de voogd van haar kind te worden!

Het loopt uit de hand

Als Naomi ontdekt dat Jeremy's nieuwe liefde Veronica een frauduleuze en misschien wel criminele achtergrond heeft, vinden haar rancune en angst om zoontje Teddy elkaar in een kwaadaardige cocktail die ook wel zelfdestructief zou kunnen zijn. 'Had ze dit niet, met de hulp van haar geweldige advocaat, op een andere manier kunnen aanpakken?', zal de invoelende lezer zich afvragen. Maar zoals altijd laat je best de regie aan Freida over!

Als je denkt dat het niet tragischer kan, schudt de queen of suspense de kaarten nog een keer. Ook het tweede deel van dit boek zorgt voor genoeg reuring én ontroering om je wiebelend op de bank te houden. Voor de ene vrouw staat liefde - of wat er voor doorgaat - gelijk aan obsessie, voor de andere is liefde pijn en eeuwig verlangen. En omdat perfecte personages niet geloofwaardig zijn, heeft de auteur Jeremy bedeeld met een gemeen, opportunistisch trekje. 

Schrijfvaardigheden

Zoals zo vaak in haar werk past Freida McFadden ook nu beproefde technieken toe om spanning te creëren. Zo is er het rationele denken dat niet stand houdt onder grote emotionele druk. Dit gegeven kan leiden tot een uit de hand gelopen situatie die zich als een niet te stuiten waterval voortbeweegt. Een karakter dat het verdient om geloofd te worden maar in haar omgeving niet ernstig wordt genomen, staat ook altijd garant voor een bloeddruk verhogende leeservaring.

Voor wie dat allemaal nogal zwaar in de oren klinkt, moet hier snel aan toegevoegd worden dat de laconieke humor die bij deze schrijfster nooit ver weg is, je eraan herinnert dat fictie een uitvergroting van de realiteit is! Dat neemt niet weg dat je niet moet uitkijken met wie je in het huwelijksbootje stapt... ook als je een man bent! 

★★★★