Spoor van angst - Sophie Wester

Huilen naar de maan !

'Zonder haar was ik als een wolf zonder maan, 

en ik besef nu dat dat altijd zo gebleven is.'

Hoewel dit geen boek over wolven is, heeft Josip, één van de hoofdfiguren, een tattoo met een wolvenkop laten zetten. Deze inkttekening heeft hem de Kroatische bijnaam 'vukova glava' - wolvenkop - bezorgd. Dat hij zijn Nederlandse nachtclub 'The howler' noemde en zijn geliefde met 'maan' aansprak, zegt alles over zijn band met dit volksgeloof. 

Hartpijn

Zijn verbondenheid met het nieuwe thuisland zit complexer in elkaar. Als hij Carmen ontmoet weet hij snel dat zij zijn grote liefde is. Omdat zijn partner Liza, die hij uit een Balkan-bordeel heeft helpen vluchten, zich verraden voelt, laat hij Carmen en hun gezamenlijke dochter los. Wanneer 'zijn maan' door een trein overreden wordt, gelooft iedereen in zelfmoord.

Het aan deze plotlijn gelijklopende verhaal brengt ons bij rechercheur Sam, een enigszins kort aangebonden en onbesuisde vrouw die zich, professioneel gezien, in nesten werkt. Als ze tijdens haar schorsingsperiode helemaal opgaat in het ontrafelen van haar moeders raadselachtige verleden, komt ze voor hete vuren te staan. 

In 'Spoor van angst' leef je mee met scheefgegroeide relaties, levende liefdes of teloorgegane gevoelens tussen vaders en kinderen, volwassenen en hun partners. Er is veel stil verdriet. Denk hierbij aan Josip en Liza, Sam en haar moeder, zelfs vriend Stefan.

Jammer

Geef de dames Wester een plot en ze weten hoe ze het moeten vertellen. Het is alleen jammer dat ook zij zich overgeven aan clichés: mishandelde vrouwen, kansarmoede, gokverslaving, afpersing, overspel... en de eeuwig terugkerende weinig gedisciplineerde rechercheur. Alleen als je iets heel bijzonders doet met platgetreden paden, mag je ze opnieuw bewandelen. Vooral de geoefende lezer zit niet te wachten op een doorslag van bestaande verhalen. 

Er zijn voldoende collega's die weten te vernieuwen en te verrassen. Een willekeurige greep uit het geheugen haalt deze namen tevoorschijn: Shanna de Jong, Ingrid Oonincx, Marion van de Coolwijk, Bregje Rebergen, Nicolet Steemers, Jo Spain, Jeneva Rose en bij de mannen heb je, bijvoorbeeld, Mathijs Deen, Almar Otten, Joop van Riessen, Ivo Kühling... Deze auteurs tonen ook aan dat een boek altijd beter wordt van enige maatschappelijke diepgang.   

Wolventaal

Een bijkomend cliché is dat van de huilende wolven. Op het eerste gezicht is het spelen met het wolventhema een originele vondst. Maar hoe mooi het beeld ook is, wolven roepen de maan niet aan! Het huilen is een manier van communiceren en het afbakenen van hun territorium. Ook in de paartijd kun je hen horen. In 'Spoor van angst' wordt het volksgeloof nergens gecorrigeerd. Josip mag alles geloven wat hij wil maar de lezer mag niet in de maling genomen worden! 

★★★

De Italiaanse prinses - Willemijn van Dijk

 Twee bannelingen, één zwerftocht !

'Marianne was behept met een onbezonnen hart.'

Met het kiezen voor een geschiedkundige roman verrast de oudhistoricus Willemijn van Dijk. Haar bekendste boeken, 'De opvolger' (over het leven van keizer Tiberius) en 'Via Roma' (over straten en pleinen in het antieke Rome), gaven haar de kans om erg dicht bij haar onderwerp te blijven. Maar als je kiest voor de levensloop van de minder bekende Marianne van Oranje-Nassau, dan heb je meer verbeelding nodig. In 'De Italiaanse prinses' krijgt de rebelse dochter van koning Willem I een fijnmazige persoonlijkheid die versterkt wordt door de dynastieke achtergrond waaraan ze slechts met de grootste moeite kan ontsnappen...

Trouwen is politiek bedrijven
Marianne wordt uitgehuwelijkt aan de Pruisische prins Albrecht, een telg uit het invloedrijke geslacht Hohenzollern. Onder hun bestuur groeide het koninkrijk Pruisen uit tot een militaristische natie waarin discipline en plichtsbesef de sleutelwoorden zijn. Ook van Marianne, de speelse en spontane prinses uit Nederland, wordt geëist dat ze zich aan het strakke protocol houdt en zichzelf ondergeschikt maakt aan het hogere doel: het consolideren van de politieke macht van de familie. Als de ketens te strak gaan zitten, neemt ze een drastische beslissing die haar tot een koninklijke outcast en een thuisloze maakt. Wie de tweede banneling uit de titel van dit stukje is, geeft het boek zelf wel prijs... 

'De Italiaanse prinses' is een breed opgezet, ambitieus werkstuk dat de zwerftocht van Marianne laat spiegelen in de roerige Europese geschiedenis van de 19de eeuw. Omdat haar bewegingsvrijheid en mondigheid gekortwiekt worden door beide vorstenhuizen in hun strijd voor het behoud van de gevestigde orde, kan de auteur niet om de woelige maatschappelijke achtergrond heen. 

Maar hier knelt ook het schoentje. Geschiedenis kun je niet kort door de bocht vertellen en tegelijkertijd duidelijk zijn. Je kunt evenmin van doorsnee lezers verwachten dat ze het scharnierjaar 1848 kennen of Louis-Philippe, de laatste koning van Frankrijk, of de veldtocht van Garribaldi op het netvlies hebben staan. Anderzijds heb je in deze roman niet de ruimte om een veel omvattende non fictie les te geven. Inzoomen en doseren zouden een alternatief kunnen zijn. Het afbakenen van een onderwerp is een deel van het ambacht!

Zusterliefde?

Tot de sterkste passages uit 'De Italiaanse prinses' behoren de messcherpe dialogen tussen Marianne en haar Nederlandse en Pruisische kwelgeesten. De snoeiharde tirade van haar schoonzus, de tsarendochter Anna Palowna, snijdt je door het hart. 'Ongelukkige huwelijken bestaan niet, alleen gebrek aan fantasie', is maar één van haar kille uitlatingen. Over de vrouwen in Mariannes familie zegt Willemijn van Dijk: 'Ze vonden haar allemaal verdorven en ze wilden haar allemaal zijn.'   

Hoewel taal en stijl wervelend en rijk geschakeerd zijn en de Hollandse prinses rechtop in de wind staat, is dit geen beklijvend boek. Het kabbelende gehalte is te groot, de beschrijvingen en gedachtespinsels zijn te royaal uitgewerkt. Dit verhaal mist voortgang en handeling, een essentieel aspect van een roman. In dit opzicht mist het stuk over de kunstenaarskolonie in Rome volledig zijn doel. Je wordt overladen met namen van (onbekende) schilders die geen personages worden. Het is alsof je met een woordloze camera een clubje mensen filmt.  

Een binnenpretje

Waar je wel een beetje vrolijk van wordt, is het idee dat er na WO I een einde kwam aan de arrogantie van het tweehonderd jaar oude koninkrijk Pruisen (1) terwijl het bespotte Nederland op weg was één van de welvarendste naties van de wereld te worden!  

(1) Pruisen bleef wel bestaan maar als deelstaat van het Duitse Rijk. 

★★★1/2

Verder dan vrijheid - Tamar Valkenier

 Een vrouw van vééél !

'Een goed leven is doorspekt met mensen, 

dieren en gebieden waaraan je je hecht.'

Tamar Valkenier is voltijds avonturier. Ze reist per fiets, te voet, te paard, per ezel, met een kameel, op ski's of op schaatsen. Geen bestemming is te ver, geen klimaat te bar of te heet, geen berenbos te eng, geen hoogvlakte te desolaat, geen vulkaankrater te beangstigend... deze sterrenchef-psycholoog-criminoloog-saxofonist-wildernisreisgids en nog veel meer, heeft een hardnekkige 'lust for life' die ze, om de thuisblijvers te plezieren, omtovert in niet te missen leunstoelreizen! 'Verder dan vrijheid' is de opvolger van 'Full-time avonturier'.

Wie beleefd is mag blijven

Tussen het eerste en tweede boek heeft Tamar niet alleen een fysieke route maar ook een mentale weg afgelegd. 'Rijk in geld ruilde ik in voor rijk in tijd', was al snel haar motto. Maar gaandeweg eist het 'steeds groter wordend sociaal kapitaal' een plek op in haar omzwervingen. Dat merk je, bijvoorbeeld, als ze in het gezelschap van kameel 'Einstein' door Nederland stapt. Het nieuwsgierige en aaibare beest trekt voortdurend medestappers aan en is overal welkom. Hij overnacht op kinder- en zorgboerderijen of bij mensen met een grasveldje. Op het plassen in een boerderijkeuken en het eten van hapjes siergras na, respecteert hij perfect onze omgangsvormen. In het spoor van haar harige maatje maakt Tamar kortstondige en langere-termijn-vrienden... zoals Tjeerd.

Voor de spannendste reis uit dit tweede boek moet je Tamar naar IJsland volgen, het land met dertig actieve vulkanen en 11% gletsjerijs. De Askja-vuurberg met een steeds heter wordende krater van acht kilometer, lijkt het belangrijkste obstakel te worden op de voettocht van het oosten naar het westen. Een stoere spitsbroeder zou welkom zijn. Gelukkig wil Tjeerd mee! 

De Askja is van plan zijn duivels te ontbinden! Op de helling stormt het. De ene voet voor de andere zetten vraagt om een helse inspanning. 'Alsof we mieren zijn in een wereld gemaakt voor reuzen', beseft Tamar. Terwijl de volgende trekkershut uren verderop ligt en misschien gesloten of leeg is, slinkt de watervoorraad onrustwekkend. Als er bovendien een zandstorm opsteekt, de tent lekt als een zeef, de schoenzolen van Tjeerd hun beste tijd gehad hebben en er aardig wat sneeuw in aantocht is, moeten deze geharde avonturiers zich afvragen of ze opgewassen zijn tegen de kilometers die voor hen liggen.

Nomadische gastvrijheid

Maar ook in deze bar-en-boze omgeving is er menselijke en letterlijke warmte. Een stel in een omgebouwde truck nodigt hen uit voor een wijntje bij een behaaglijk snorrende kachel. Toch vindt de naar verbinding verlangende reizigster haar dierbaarste verwanten bij de nomaden in West-Mongolië. Samen met de paarden en de adelaars op vossenjacht gaan en in de vilten joert - de nomadentent - een wodka delen, haalt de banden aan. Elk jaar met open hart terugkeren, maakt ze misschien wel onverbrekelijk! 

Ondanks de wereldwijd gedeelde ervaringen met bijbehorende emoties en knuffels, heeft Tamar last van somberheid. Haar grote liefde Dave wordt gevangengehouden in de Australische corona-lockdown. Maar ook binnen het idee van open grenzen blijft hun toekomstperspectief vaag. 'Kan liefde naast vrijheid bestaan? vraagt ze zich al te vaak af. 'Vooral als de hele wereld je speeltuin is.' 

Veel literair talent!

Met 'Verder dan vrijheid' heeft Tamar Valkenier haar fans opnieuw bij het nekvel gegrepen! Ze lokt haar lezers mee, houdt hun een spiegel voor en raakt hen in hun ziel. Ook heeft ze de techniek van het vertellen in de vingers: het hoofdpersonage maakt een ontwikkeling door, voert een innerlijke strijd, geeft een inkijkje in de eigen gedachtegangen en de relaties met anderen. En de setting is uiteraard overrompelend. 

Zelfs over de taal en de stijl kun je alleen maar lovend zijn. Een kleine greep uit haar metaforen:

'Onder deze schoenen klinkt het vulkanische gruis alsof we op verbrande suiker lopen.'

(over een krater) 'Er hangt een onwerkelijke stilte als in het binnenste van een kathedraal.'

'Als een afgedankte slaapmuts ligt de Tungnafellsjökull-gletsjer op een actieve vulkaan gedrukt.'

Dit heet op je wenken bediend worden. Hier past dankbaarheid!

★★★★★

Een spel met de dood - Matthew Costello, Neil Richards

 Steel nooit iemands eergevoel !

'Er ging niets boven het schrobben van het dek 

om een misdaad op te lossen.'

Is dit schrijversduo ook in het negende deel van de Cherringham novellereeks in staat om een frisse toon aan te slaan? En kun je steeds opnieuw aantrekkelijke misdaadverhalen vertellen die zich in een kleine plattelandsgemeenschap afspelen? Het is aan 'Een spel met de dood' om deze vragen te beantwoorden.

In rep en roer

Deze keer is de misdaadlocatie een theater waar een amateurgezelschap een spannend stuk inoefent. Toch loopt de spanning tijdens de repetities vooral buiten het rollenspel op. Een voedselvergiftiging kan nog toeval zijn maar als een naar beneden vallende podiumlamp een acteur naar het ziekenhuis verwijst en wat later een actrice door een valluik naar beneden tuimelt, wordt aan opzet gedacht. 

Op dat moment komt het wat ongewone en toch doeltreffende speurdersduo, Jack en Sarah, in actie. Tijdens hun verkennende conversaties met mogelijke verdachten of getuigen, maak je kennis met de personages. Bij Costello en Richards zijn dat altijd kleurrijke figuren. Zo is er in dit verhaal de van zijn troon gevallen BBC-regisseur die, ondanks zijn BAFTA's, alleen nog ver buiten Londen aan de bak komt. Wat er van hem overblijft is de grootspraak van een vileine praatjesmaker. De Cherringham Players kijken dwars door hem heen. De getergde Ambrose Goode slingert zelfs de inhoud van een theeglas in zijn gezicht. Voor een Brit is dat buitensporig gedrag!

Op naar deel... 28 !

Terwijl de intrige zich naar een theatrale climax toe beweegt, geniet je, zoals altijd, van de slimme, knipogende dialogen en de licht spottende 'monologue intérieur' van de New Yorker. En net als bij de populaire tv-reeks 'Midsomer Murders' kun je bijna eindeloos veel plots bedenken in deze geografisch beperkte omgeving. Ben je uitgekeken op de 'Cotswold-locals' dan kun je altijd aanwaaiende personages opvoeren die een flinke rimpeling in de Theems veroorzaken. De regisserende blaaskaak heeft deze test prima doorstaan! 

★★★1/2

Het uur van de dood - Kjell Eriksson

Tobberige Zweedse traagheid ! 

'We hebben niet allemaal zo'n lichte kijk op gerechtigheid.'

Net zoals de hovenier die hij ook is, besteedt Kjell Eriksson zorgvuldige en gedetailleerde aandacht aan zijn schrijfstijl. Dat is meteen zijn handelsmerk. Of de overige literaire technieken van dezelfde kwaliteit zijn, mag hij bewijzen in 'Het uur van de dood'. 

Wonen aan de Botnische golf

Gräsö is een eiland met twee gezichten. De winteraanblik is er een van stilte, locals, traditie en een dominee die ook psycholoog is. Het zomergezicht toont een veelvoud aan mensen, vaak luidruchtige vakantiegangers, jetski's en irritatie bij de gewortelde bewoners. Onder de vier-seizoenen-eilanders vind je blijvers en vertrekkers. Bij de eerste categorie hoort 'Bliksem', het jeugdvriendje van Cecilia dat het fijne weet van de fauna, de flora en de oude ambachten. 'Cici', daarentegen, hoort bij degenen die de horizon opengooien, de onrustigen, de durvers. Adrian, een malafide ondernemer, is nog een meer uitgesproken wereldburger. 

Nadat haar grote liefde Casper in verdachte omstandigheden de dood vond en er ook naar haar gewezen werd tijdens het wikken en wegen van de mogelijke dader, dook Cecilia jarenlang onder in Portugal. Nu is ze terug, met een hart vol bitterheid en wraakgevoelens, ook ten opzichte van haar ouders die disfunctioneel gedrag vertonen. 

Neerslachtigheid

De personages van Kjell Eriksson zijn goed in het zich slecht voelen, in diep in het glas kijken, in dwepen met donkere gedachten. 'Soms kon Ann hem voelen, die angst om alleen achter te blijven, in een wereld zonder menselijke aanwezigheid... omgeven door zwijgende natuur', zo laat de auteur de ex-politievrouw mijmeren. Zou iemand van ons ooit zo praten over een aardbol met 8 miljard mensen?! Misschien een dolende ziel die ver in zijn innerlijke grot is afgedaald...

 

Hoewel het lang geleden is dat regisseur Ingmar Bergman furore maakte, zweeft zijn geest over deze Gräsö-bladzijden. Sommigen van ons zullen zich het zwaarmoedig kijken van Liv Ullmann en Ingrid Bergman in 'Herfstsonate' nog herinneren. De iconische filmmaker was een somberende man, die zich verloor in getob over sterfelijkheid, schuldgevoelens en teleurstellende relaties. Die thema's vind je ook terug in 'Het uur van de dood'. 

In slow motion

Ook al is hij geen uitzonderlijke literator, toch mag je over Kjell Eriksson zeggen dat hij geknipt is om een eilandsfeer op te roepen. De vogels, de rietkragen en de diversiteit aan vlinders gedijen onder zijn sfeervolle pen. Een ambachtsman met pensioen die zegt voor altijd smid te zijn, laat hij samenvallen met het bijna stilstaan van de tijd. Maar als de Gräsö-traagheid in het plot blijft hangen, dan mist de roman een onmisbaar kenmerk: de handeling. Ook in dit nieuwste boek is de auteur in het Scandi-bedje ziek. Een lezer is meer dan een stapper die met de verrekijker naar een kwikstaart of een aalscholver tuurt. Zelfs de krijsende meeuwen die volgens het volksgeloof de dood zouden voorvoelen, kunnen de spanningsboog en de ontwikkeling van de - haast bevroren - personages niet aanzwengelen!

★★★

Bitterzoet - Katrin Juliusdottir

Een Viking onwaardig ! 

'Ik dacht dat het me gelukt was 

een goed mens van hem te maken.'

Bij het schrijven van de misdaadroman 'Reykjavik' (2024) hebben Ragnar Jónasson en de oud-premier van IJsland, Katrin Jakobsdóttir, hun krachten gebundeld. Die samenwerking heeft een boeiend en veelzijdig plot opgeleverd dat meteen het voorlopige hoogtepunt van Jónassons œuvre is. De maatschappelijke laag die uit de ervaringswereld van de politica komt heeft hier een groot aandeel in. 

Een nieuwe stem

Misschien heeft dit literaire uitstapje de oud-minister van Financiën en Economie, Katrin Juliusdóttir, aangespoord tot het publiceren van haar debuut 'Bitterzoet'. Hierin speelt een vermoorde ambtenaar en vastgoedfraudeur de hoofdrol. Zolang hij leefde kon Óttar teren op het imago van charismatische, intelligente burger voor wie zelfs een politieke carrière tot de mogelijkheden behoorde. 

Tijdens het onderzoek naar de dader blijkt deze populist met de hulp van voorkennis en een stroman geld te hebben weggesluisd naar een witwasparadijs. Zou hij daarbij iemand zozeer tegen de haren hebben ingestreken dat het zijn dood is geworden? Of moet de reden in de privésfeer worden gezocht? Hoe het ook zij, het lijkt er niet op dat hij zijn historische naam, die loyaliteit betekent, eer heeft aangedaan! 

Een zwaktebod

In 'Bitterzoet' strijden twee verhaallijnen om de aandacht van de lezer en dus met elkaar. Het principe van de hoofdlijn en het subplot wordt dus niet gerespecteerd. Omdat beide paden elkaar aan het slot niet ontmoeten, heeft de auteur de familietragedie van rechercheur Sigurdís met een zwaai van het toverstokje laten eindigen. Dat heet met de handen in het haar zitten...

Dit boek lijdt aan te veel tekorten: een tergend trage voortgang, zwakke, clichématige plotelementen, gebrek aan interactie tussen de personages, nodeloze uitweidingen. Zelfs het onderzoek is ondermaats. Bovendien lees je over het recherchewerk in plaats van te worden meegenomen naar de hobbels en de twijfels van het politieteam. Hoe beperkt het romantechnische inzicht van deze schrijfster is, bewijst ook het uitje van Sigurdís en collega Unnar die gezellig keuvelend door Brussel lopen en zich verwonderen over de Art Deco-stijl van de stadsarchitectuur. Dan zijn er zo'n 70% van de bladzijden gelezen.

Onvoorstelbaar

Als er toch iets is dat je nog meer verbijstert dan de opgesomde gebreken, dan is het het naïeve taalgebruik van Sigurdís. Ze zet zichzelf neer als een kneusje dat om het respect van haar chef bedelt. Ze mag niets en ze wil wat. Op zijn beurt slaat hij een belerende, zelfs betuttelende toon aan. Dat gebeurt dus in een land dat bekend staat om zijn hoge niveau van gendergelijkheid! Hier verkleutert het verhaal.

Helaas moet je concluderen dat 'Bitterzoet' een zoutloos en zwalpend boek is. Waarom wordt een mislukte poging tot schrijven uitgegeven in een zichzelf respecterend land? Dan moet je toch denken aan een rinkelende kassa en de verwachting dat het manuscript zal meesurfen op de populariteit van het genre!

★

Wat we vergeten - Dana Smit

 Het onbegrepen vak van rechercheur !

'Gewone dagen zijn voor gewone mensen.'

Van onverwachte telefoontjes, die een pijnlijke ervaring uit het verleden wakker schudden, kun je erg schrikken. Dat overkomt de voormalige politievrouw Kaia wanneer haar Londense ex-collega Oliver voorstelt om terug te keren naar het oude nest: de Metropolitan Police (MET).  

In het hol van de leeuw

Omdat haar vertrek, zeven jaar geleden, een traumatische nasmaak heeft achtergelaten, besluit ze de uitnodiging te aanvaarden. Maar het weerzien valt niet mee. Deze keer maakt ze deel uit van het Major Investigation Team, de afdeling die moordzaken probeert op te lossen. Daar wacht haar de confrontatie met de verdwijning van Meryl Hayes, een goede bekende die opgroeide in een gezin met huiselijk geweld. Van haar is nu... een oog gevonden. Bovendien moet Kaia optornen tegen de olifantenhuid en de bazigheid van de haantjes in haar omgeving.

 

In de loop van het plot wordt het duidelijk dat Dana Smit haar kennis en inzichten als rechercheur in de Britse hoofdstad literair verzilverd heeft. Maar daar hoort ook heel wat frustratie bij. Teamleden zoals Kahir en Frank morren over het verhoren van verdachten of gesprekken met getuigen die tot weinig of niets leiden en zelfs onbetrouwbaar kunnen zijn, over onderzoeksantwoorden die met 'misschien' beginnen of over verdachten die ze moeten laten gaan bij gebrek aan hard bewijs. Kahir noemt dit 'een groot verschil tussen weten en bewijzen'. 'Niemand snapt het, hé', zucht collega Frank. 'Alles wat we meemaken. Alleen wij snappen het.' 

Boeven zijn moeilijk te vatten

In het geval van huiselijk geweld komt het vaak voor dat het slachtoffer uit angst niet wil getuigen. Dan heb je geen juridische poot om op te staan. Dat heeft Kaia jaren geleden mogen ervaren. In 'Wat we vergeten' krijgen trouwens meer maatschappelijke kwesties aandacht. Zo is er de theorie van de wraakzuchtige dader die, volgens haar wijsheid, bijna nooit proportioneel te werk gaat maar wild om zich heen slaat. Ook die reactie maakt recherchewerk erg ingewikkeld. Bijna is de knoop van dit plot niet te ontwarren. 

Zoals je mag verwachten is alleen de beste Kaia in staat om de impasse te doorbreken én de juiste persoon te beschuldigen. Dit is een vrouw met bravoure! Toch krijgt ze een draai om de oren van Kahir. 'Ook goed bedoelde corruptie is corruptie', zo klinkt het bits. Daar moet zij nog even over nadenken...

Een kwaliteit kan ook een nadeel zijn

'Wat we vergeten' is dus een boek dat rijk is aan ideeën en kritische inkijkjes in mens en wereld. Maar het is net dit uitgangspunt dat verantwoordelijk is voor de ellenlange en iets te vaak aanwezige dialogen. Ook de beschouwende uitleggerigheid remt de dynamiek van de handeling af. Dit is een overgestoffeerd verhaal van een auteur die te veel hooi op de vork heeft genomen. Té goed en té volledig willen zijn is een valkuil voor een fictieschrijver. College geven is een ander vak. Minder delen en meer doseren is de boodschap! De beste collega's wijzen je de weg. 

★★★1/2

Het Rembrandtmysterie - Mijke van Rijn

 Aan wie behoort de kunst ?

Als je een nazaat bent van de broer van Rembrandt van Rijn, dan moet je haast wel enige creativiteit in de vingers hebben. Je hoeft daarom geen penseel te kunnen hanteren, een pen kan ook overweg met verbeelding. En als je 17de-eeuwse schilderijen van een grote meester wil verbinden met een hedendaags rechercheonderzoek, dan is het stelen van kunstwerken uit musea een dankbare bron van inspiratie. Voeg daarbij nog twee aan elkaar gewaagde politievrouwen en je hebt bouwstenen die een plot kunnen dragen. 

Een dader onder de radar

Wanneer een collectie juwelen die ooit aan Saskia Uylenburgh, de eerste vrouw van Rembrandt, hebben toebehoord, tijdens een transport naar het Rijksmuseum spoorloos verdwijnt, krijgen Filly en Sarah te maken met een dossier dat lang hermetisch gesloten blijft. Hoewel ze schilderijen, sieraden, namen van criminelen en steden op de wereldkaart met elkaar in verband kunnen brengen, geeft het onderzoek de waarheid niet prijs. Pas als ze ontdekken wie het meeste belang heeft bij het in handen krijgen van de buit, valt de puzzel in elkaar. De dader is iemand met een eigen logica en moraal die de lezer maar vooral Sarah overrompelt. 

Deze speurneus steelt trouwens voortdurend de show. Als je haar wilt definiëren is de uitdrukking 'buiten de lijntjes kleuren' een understatement. Ze gebruikt haar getrainde lichaam en wapen op een efficiënte maar tegelijkertijd ongeoorloofde manier. Voorbeelden hiervan zouden spoilers zijn. Bovendien schuwt ze een verkleedpartij of een ander theaterstukje niet. Ze is dan ook meer een fictiefiguur dan een rechercheur die je in een politiebureau tegen het lijf zou kunnen lopen.   

Vrouwen in de kou

In dit grondig geresearchte boek kun je met heel wat lijntjes meelopen. Zo krijg je een toelichting bij de werken van Rembrandt, kun je je verplaatsen in de drie vrouwen van de grootmeester, de geplogenheden van die tijd en spraakmakende kunstroven die, onder meer, aantonen dat het British Museum de afgelopen honderd jaar zo lek als een mandje was. Dat geldt trouwens ook voor het Louvre van waar in 2025 de Franse kroonjuwelen in zeven minuten van eigenaar verwisselden! 

Toch blijft inhoudelijk vooral het verhaal van Geertje hangen. Toen deze met Rembrandt samenlevende vrouw aan de kant werd geschoven, ging ze via juridische weg haar zaak bepleiten maar kon in de door mannen gedomineerde maatschappij geen vuist maken. De gelauwerde schilder stuurde Geertje, die de zoon uit zijn eerste huwelijk had opgevoed, naar een tuchthuis waar je als goedkope arbeidskracht werd uitgebuit. 

Niet altijd behapbaar

Hoewel je dus een onderhoudend verhaal mag verwachten, overleven de laatste hoofdstukken de kritische meetlat niet. Op deze bladzijden word je overstelpt door een eindeloze reeks feiten en verbanden met of zonder details. Je krijgt de indruk dat het plot opnieuw verteld wordt maar dan vanuit een ander perspectief. Het boek barst uit zijn voegen en van dosering is geen sprake meer. 'Less is more'! Wat de afbakening van dit (en andere) onderwerp(en) betreft, kun je, bijvoorbeeld, bij Simone van der Vlugt terecht. Zij sneed een stukje uit deze uitpuilende taart en beperkte zich in 'Schilderslief' tot het leven van Geertje.

★★★★