Mevrouw mijn moeder - Yvonne Keuls

 Een boom die je niet kon verplanten !

'Elk druppeltje cultuur dat ik kon opdrinken, 

moest ik van haar drinken.'

Niet alle moeders houden zich bezig met huishoudelijke taken. Ook de Indische moeder van Yvonne Keuls niet. Dat had alles te maken met het standengevoel dat ze uit de voormalige kolonie had meegebracht. In tempo doelou was er een meid of een knecht voor elke denkbare taak in of rond het huis. Bij dat Indische hoorde ook de corrigerende tik die wel eens pijn kon doen. Dan zwierde ze de puntige hak van een slipper naar het kinderhoofdje of liet ze haar middelvinger tegen een oorlel knallen. 

Een opvoeding op stand

Het speerpunt van nonja's (mevrouw) opvoeding was de cultuur. De tiener Yvonne werd meermaals per week naar het Kurhaus in Scheveningen gestuurd waar haar jeugdabonnement recht gaf op tig voorstellingen. Maar toen ze als volwassene haar intelligentie en gecultiveerdheid wilde richten op een maatschappelijke rol - die van schrijfster en spreker - was mama daar faliekant tegen. Een gehuwde vrouw hoefde geen geld te verdienen, daar had ze haar man voor. Tja, nonja was aan het eind van de 19de eeuw geboren...

Gul was ze wel! Haar 'Indisch' huis stond altijd open voor jongeren die, even of voor jaren, onderdak nodig hadden. De aangespoelden kregen een bed en een keukentafeltje om hun huiswerk aan te maken. Mevrouw Bamberg was trouwens zelf ook een ontheemde. Ze heeft er jaren over gedaan om een paar schoenen te vinden die haar voeten, op een min of meer comfortabele manier, doorheen de Nederlandse winter konden dragen.   

Het zal je moeder maar zijn !

'Het was altijd maar de vraag welke moeder ik zou aantreffen als ik bij haar kwam', schrijft Yvonne Keuls. Mevrouw had een complexe persoonlijkheid waarin plaats was voor een hardnekkige koppigheid, stemmingswisselingen, een logica die ze niet met haar kinderen deelde en een moeilijk hanteerbare relatie met de werkelijkheid. In de laatste fase van haar leven vocht haar aard een onvermijdbaar conflict uit met het verlies van autonomie.   

Het afpellen van die gelaagde ziel was wellicht de grootste uitdaging voor de auteur. Toch is Yvonne Keuls erin geslaagd om een vrouw uit een ander continent en een andere tijd dicht bij de lezer te brengen! Maar wie nog dichter bij nonja komt, is de dochter zelf. Net als de jonge drenkelingen die mama op het droge trok, heeft Yvonne zich al schrijvend om het lot van kwetsbare kinderen bekommerd. Bovendien is schrijven hetzelfde als verhalen vertellen... en dat kon de geboren Soendanese als de beste. Iets verrassender is dat bij een bezoek aan de Indonesische nonja doekoen (mevrouw toverdrank) Yvonnes Westerse rationaliteit een beetje gaat wankelen ten voordele van de Oosterse magie!  

★★★★1/2

De indringer - Freida McFadden

Van slachtoffer naar dader 

is slechts één stap ! 

'Ik heb een zwak voor het idee 

dat kindermishandelaars krijgen wat ze verdienen.' 

Het aanhoudende succes van haar boeken heeft Freida McFadden deels te danken aan haar variërende aanpak. Al haar stand alone's hebben een eigen identiteit. Zo biedt 'De indringer' je, van de eerste tot de laatste bladzijde, een door heftige spanning gedreven plot. De hartslag van de lezer komt nooit tot rust. Zowel de interactie tussen de personages als hun woonomstandigheden en een geselende storm zorgen voor een valkuilscenario waaruit ontsnappen bijna onmogelijk is. Tegelijkertijd word je geconfronteerd met een schokkende morele kwestie.

De plotspelers

De voormalige docente Casey heeft zich, om redenen die later in het verhaal duidelijk worden, teruggetrokken in een afgelegen blokhut. Tijdens het nachtelijke noodweer merkt ze dat een jonge tiener zich schuilhoudt in haar schuurtje. Hoewel het meisje onder het bloed zit en een mes in haar hand houdt, opent ze haar huis voor het bange kind. Van dan af speelt er zich een mentaal kat-en-muisspel af waarbij het wantrouwen tussen beiden nooit verdwijnt.

In een tweede lijn volg je Ella, een verwaarloosde en mishandelde dochter van een alleenstaande moeder. Dit is McFadden op haar best! In deze hoofdstukken zorgt de combinatie van een grootse verbeelding en bovengemiddelde intelligentie voor meeslepend proza! De machtsverhouding tussen de volwassene en het kind doet je huiveren. Ook de morele chantage van de moeder is een sterk element.     

Niet alleen entertainment !

Wat de thematiek betreft, heeft de schrijfster heel wat hooi op haar vork genomen. Zo waagt ze zich aan: kwetsbaarheid tegenover weerbaarheid, sociaal isolement, pestgedrag, falende ouders of andere opvoeders en het thema uit de titel van deze recensie. Toch gaat het grote punt dat ze wil maken over een eeuwenoude vraag. Mag je voor eigen rechter spelen als je vindt dat overheidsinstanties je in de steek laten? Wellicht hangt het antwoord af van hoe je de kwestie benadert, emotioneel of rationeel. Gevoelsmatig zul erg meeleven met slachtoffers zoals Ella en Nell. Tegelijkertijd weet je ratio dat rechtspraak volgens afgesproken regels moet gebeuren en niet het resultaat mag zijn van de willekeur van burgers. Als dat laatste het geval is, dan regeert het recht van de sterkste en is rechtvaardigheid ver te zoeken!

In de slotfase verrast McFadden je met enkele mooie twists and turns. Op die manier krijgt de climax een ontroerende toon die je glimlachend en enigszins opgelucht achterlaat. Zelfs een hartverscheurend verhaal kan een arm om je schouders leggen!

★★★★★

De passagier - Chloë van Silfhout

Een nobele daad met een prijskaartje !

'Ik ben verloren. Maar wel thuis.'

Chloë van Silfhout is geen nieuwe maar wel een vrij onbekende naam. Dat maakt je nieuwsgierig. Kan ze voldoende gewicht in de weegschaal leggen om een plaats op te eisen tussen de Nederlandse kwaliteitsauteurs?

Veel voor de kiezen...

Door het verhaal te laten starten in Zuid-Portugal waar een bestuurder met zelfmoordgedachten op voetgangers inrijdt, heeft ze een setting en invalshoek gecreëerd waarbij ze ver van de polderthrillers blijft. Een origineel idee valt altijd op. Als stewardess Tess één van de slachtoffers blijkt te zijn, breekt er voor haar vriendinnenclubje een lange rouwperiode aan. Wanneer het drietal een jaar later naar het zuiden reist om haar te gedenken, worden de onbeantwoorde vragen alleen maar talrijker. Terug thuis volgen verontrustende ontwikkelingen elkaar op. In korte tijd veranderen de ooit zo hechte banden in wederzijdse verwijdering en stroeve communicatie. En dan moet de echte ontnuchtering nog komen...

Hoewel de schrijfster taal en stijl goed in de vingers heeft, woorden en zinnen laat variëren en in elkaar vloeien, moet je vaststellen dat ze in het grootste gedeelte van het boek te weinig plotelementen aandraagt en dus wijdlopig is. Als de handeling, of zoals je wilt, de spanning toeneemt, wordt de voortgang snel onderbroken door lang uitgesponnen zelfreflecties en onderling gepraat. Te veel beschouwingen zorgen voor uitleggerigheid en daar is fictie niet mee gebaat. Een spanningsboog bouw je langzaam maar gestaag op zonder dat het elastiek breekt! 

Neem de lezer ernstig !

In de eindfase gebeurt net het tegenovergestelde. Daar buitelen de plotelementen voortdurend over elkaar heen. Je wordt overstelpt door uit de lucht vallende puzzelstukjes. De onderstoffering wordt dus overstoffering, een euvel dat, naast het leescomfort, ook de geloofwaardigheid ondermijnt. 

En terwijl het basisperspectief origineel is, laat Chloë van Silfhout zich toch verleiden tot een feel good sfeertje van aantrekkelijke, langbenige vrouwen en charismatische mannen die tot de hogere middenklasse behoren. Ook het stewardessgehalte van Tess draagt bij tot een evasieve droomwereld.  Voor deze aanpak zal zeker een lezerspubliek bestaan maar... als je wil opvallen en een nominatie voor een literaire prijs in de wacht wil slepen, dan moet je uit een ander vaatje tappen. Met de gedachte die blijft hangen als je dit boek dichtklapt, kom je al een eindje: terwijl Tess door de vriendinnen gewantrouwd wordt, heeft ze, in naam van de vriendschap, een grootse daad gesteld! 

Het ongevraagde advies luidt: lees het werk van de beste collega's en probeer hun meest geslaagde verhalen te evenaren! En neem een redacteur onder de arm die de grove borstel bovenhaalt! 'Less is - nog steeds - more', ook als het over de grande finale gaat!

★★1/2

Het einde schrijft zichzelf - Evelyn Clarke

De ontmaskering 

van het literaire establishment !

'Woorden kunnen liegen, 

maar het lichaam spreekt altijd de waarheid.'

Zeven hongerige auteurs die hun plaats willen veroveren op de bestsellerslijst, wordt gevraagd om in het geheim het laatste boek van een overleden successchrijver te voltooien. Gezien de clichématige thema's van veel crime novels, is deze invalshoek een verademing... maar ook een niet te onderschatten uitdaging. Stel je het werk van de poppenspeler maar eens voor! Hoeveel hoofd- en nevenpersonages moet hij, in de maat of helemaal uit de toon, laten dansen? En hoe kun je het onderwerp literatuur verbinden met spanning zonder in stereotypen te vervallen?  

De messen geslepen
De zeven 'midlisters' krijgen een weekend lang de tijd om hun werkstuk kant en klaar in te leveren. Omdat de winnaar fors betaald krijgt en bovendien een drievoudig boekencontract mag ondertekenen, is de competitiegeest al meteen om te snijden. De haantjes-de-voorste willen imponeren, dagen hun tegenstanders uit en proberen hun ego's te doorprikken. 'Met mededogen gaat hij deze wedstrijd niet winnen', houdt Jaxon zich voor. 

Terwijl de ene de rust bewaart, lopen anderen tandenknarsend rond. De Texaanse spierbundel Jaxon, bijvoorbeeld, loopt over van frustratie omdat zijn uitgever afzag van verdere samenwerking. Millie is dan weer jaloers op jongere YA-auteurs. In het genre dat zij beoefent, geldt 'hoe jonger, hoe populairder'. Zelfs de benjamin van het gezelschap, Cate, worstelt met rancune ten opzichte van het uitgeverswereldje. Haar moeder heeft een levenslange, vruchteloze strijd gevoerd om haar manuscripten gepubliceerd te krijgen. En het schrijversduo Sienna en Malcolm verliest zich in onderlinge conflicten. Zij zullen het 25-jarig jubileum van Nicci French niet evenaren! 

Op de korrel genomen

In dit debuut schuwt Evelyn Clarke de kritiek op de boekenelite allerminst! De iconische dode, Arthur Fletch, is een narcist die zijn bibliotheek gevuld heeft met alle edities en vertalingen van zijn eigen werk. In de rest van zijn huis domineren jachttrofeeën, morbide verzamelobjecten en een gedetailleerd schaalmodel van zijn eigen woonst die ook het huis is van zijn hoofpersonage Julia Petrarch.  

In het uitgeverswereldje dat dit auteurskoppel gecreëerd heeft, zijn redacteuren of het bevoorrechte familielid van de baas of een bitcherige carrièrevrouw. Evelyn Clarke gebruikt ook de term 'wegwerpschrijvers', scribenten die door literair agenten en de uitgeverij aan het lijntje gehouden worden, gereduceerd tot markt-gerelateerde producten. Of zoals één van de wedstrijdbeesten het uitdrukt: 'Je moet tegenwoordig niet alleen je werk maar ook jezelf in de markt zetten.'     

Welk boek ben ik aan het lezen?

'Het einde schrijft zichzelf' is een verwarrend boek. Niet wat de constructie of ontwikkeling betreft, maar wat de toon en stijl aangaat. Dat klinkt cryptisch... Het is dan ook niet makkelijk uit te leggen. Heel lang ga je mee met het verhaal zoals dat in de vorige alinea's verteld wordt: een scherpe, kritische visie die het menselijk tekort koppelt aan een commerciële wereld die alleen aan de buitenkant een cultureel gezicht heeft. En daaronder ligt een spanningsveld, net zoals bij een doorsnee thriller.

Als, met het vorderen van de bladzijden, het verhaal aan geloofwaardigheid verliest (voorbeelden zouden spoilers zijn), begin je er anders naar te kijken. Het uiteindelijke lot dat de personages moeten ondergaan zou je een over-the-top-behandeling kunnen noemen. Kort daarna verandert de toon van verhalend naar betogend wat het leescomfort en -plezier geen dienst bewijst. Bovendien blijkt uit het nawoord dat het de bedoeling was om een satirisch plot te schrijven. Pas in het laatste deel komt die spottende klankkleur bovendrijven. Je mag de lezer inhoudelijk op het verkeerde been zetten maar niet wat de vorm betreft! Trouwens, een klassieke benadering, een plot gedreven boek met een goed uitgewerkte, tot nadenken stemmende achtergrond, zou een veel beter idee zijn geweest!

★★★

Gerard Heineken - Annejet van der Zijl

De man die een steen verlegde in de rivier !

'Zoals gewoonlijk was Gerard er snel bij 

als het om nieuwigheden ging.'

In deze verhalende biografie over de founding father van het bierbedrijf Heineken plaatst Annejet van der Zijl een ambitieuze jonge hond in zijn generatie en zijn tijd.   

Wie jong is heeft de toekomst !

Toen Gerard Heineken in 1841 geboren werd, was van de Gouden 17de Eeuw alleen nog vergane glorie over. Door oorlogen, zwak bestuur en technische achterstand had de handelsnatie de aansluiting gemist met landen die vol inzetten op innovatie en industrialisering. Als Gerard 22 jaar later kiest voor het overnemen van een Amsterdamse brouwerij is dat een gedurfde keuze. Bier was bederfelijk, had veel zorg nodig en vond maar moeizaam zijn weg naar de klant. Toch past deze uitdaging bij hem en zijn goed opgeleide vrienden, een nieuwe generatie die de vastgeroeste standenmaatschappij zat is en de wereld wil bestormen.  

Gebruikmakend van het aantrekkende economische klimaat en de nieuwe technieken, zoals een revolutionair koelsysteem, krijgt de Heinekens Bierbrouwerij Maatschappij (HBM) de wind in de zeilen. Toch heeft de succesformule ook heel wat te maken met de niet-aflatende inzet en het zakeninstinct van directeur Gerard die berekende risico's niet uit de weg gaat. Ondernemen is durven maar ook strijden. Dat laatste kan zich afspelen in de bestuurskamer van zijn inmiddels gefuseerde onderneming, maar ook bij het te lijf gaan van stijgend grondwater als gevolg van slordige inpolderingswerkzaamheden in de buurt of bij stevige concurrentie uit Duitsland en van de Amstel-bierbrouwer. De HBM komt geregeld in zwaar weer terecht!   

De Belle Époque

Tussen de jonge ondernemingen en de stad ontstaat een wisselwerking. Met de organisatie van de Wereldtentoonstelling van 1883 zet Amsterdam zichzelf weer op de wereldkaart. Een nieuwe Gouden Eeuw breekt aan. Sloop- en bouwwerken volgen elkaar op, spoorverbindingen maken een einde aan de trekschuit, de bedrijfswinsten vloeien deels naar sociale en culturele projecten en het lagerbier met de forse schuimkraag vervangt het luxe herenbier. Industrie mag nooit stilstaan, vindt Gerard!

Hoewel Gerard Heineken geprezen wordt om zijn goedhartigheid, vergevingsgezindheid en talent voor vriendschap, wordt zijn reputatie danig geschaad door een aanhoudende lastercampagne van zijn schrijvende en publicerende schoonzus. De verbitterde Willy Tindal richt haar pijlen op de hele bourgeoisie maar vooral op haar familie. Haar in Trumpiaanse taal neergepende roddelboekjes vinden gretig aftrek in de stad. 'Waar rook is, is vuur' moeten veel lezers gedacht hebben. Wat eerder had het gerucht dat Gerard niet de biologische vader van zijn zoon was, zijn imago al een deuk bezorgd. Als hij in 1893 een plotse dood sterft, verdwijnt zijn nagedachtenis snel uit de familiegeschiedenis. Waren deze privé-aangelegenheden daar de oorzaak van? 'Alles lijkt in rook te zijn opgegaan, waarschijnlijk letterlijk, door één van de vele schoorstenen van Villa Heineken', schrijft zijn biografe met een ondertoon van spijt en gekwetst rechtvaardigheidsgevoel. 

Laat de doden opstaan !

Ook de herinnering aan heel bijzondere mensen kan snel vervliegen. Een aantal van hen wordt later, soms veel later, opnieuw in het licht gezet. Dat geldt, bijvoorbeeld, voor hen die het pad van Annejet van der Zijl kruisen. Zij kunnen rekenen op de precisie en het uithoudingsvermogen waarmee de historica zich door familiearchieven en andere bronnen heen werkt om hen het laatste woord te kunnen geven en... om de leergierigen onder ons op hun wenken te bedienen! 

'Een man met Ausdauer' zouden zijn Duits-Nederlandse voorouders over pionier Gerard zeggen. Geen enkele lezer zal hen tegenspreken! 

★★★★★

Moord op het landhuis - Matthew Costello Neil Richards

 Reken je niet te snel rijk !

'Een heel leven van boeken lezen 
was in een doorweekte brij veranderd.'

In een detectivereeks over een Engels dorp op een half uurtje rijden van Oxford, mag een enigszins bouwvallig landhuis met een geheime kamer niet ontbreken. Als op een nacht brand uitbreekt en de bejaarde bewoner het leven laat, heeft zijn mantelzorgster bedenkingen bij de omstandigheden rond zijn dood.   

Het geheim van de dode

Meteen schieten Jack en Sarah, de speurders uit het eerste deel (Moord aan de Thames), uit de startblokken. Terwijl de yank doet waarvoor hij is opgeleid, leert Sarah snel. Ze is niet bang voor onaangename confrontaties en durft lastige vragen te stellen. Met enig doordouwen krijgt het steeds beter ingewerkt stel verdachten en getuigen aan de praat. 

Het wordt snel duidelijk dat de drie kinderen niet samen door één deur kunnen en het getouwtrek om de erfenis in volle gang is. Maar welke weg leidt naar de waarheid? Is het misschien de trap naar de geheime kamer? Of moeten de detectives naar een ver verleden en een wereld die niet meer bestaat?

Vakkennis

Het is knap dat Costello en Richards de beperkte mogelijkheden die een novelle hun biedt, optimaal benutten. Al hun personages krijgen een gezicht en een achtergrond, de interactie tussen de speurders uit zich in prettig lezende dialogen, het tempo van het plot past netjes in het geringe aantal bladzijden en de stoffering is ruim voldoende om de aandacht van de lezer vast te houden. Voeg daarbij de ietwat magnetiserende sfeer die over deze verhalen hangt, en je wil altijd weer naar het volgende deel. Nog vierentwintig te gaan!

★★★

Moord aan de Thames - Neil Richards Matthew Costello

 Klassiek en Brits !

'Dit was vast heel vreemd voor hem,

alsof hij in een of andere gezellige Britse detectiveserie

 terechtgekomen was.'

Richards en Costello schrijven novelles, boekjes van minder dan honderd bladzijden. In dit genre kun je veel minder plotelementen en personages ontwikkelen. Ook de periode waarin het verhaal zich afspeelt is noodgedwongen korter en van een tweede plotlijn is al helemaal geen sprake. Toch is het de moeite waard om af en toe uit te zoeken wie binnen deze grenzen een onderhoudende en coherente intrige kan uitwerken.

Een Britse yank

Hou je van de Britse plattelandssfeer, dan kun je je overgeven aan één van de zesentwintig delen rond grafisch vormgever Sarah en de uit New York aangespoelde bootbewoner Jack die ooit een doorwinterde grootstadrechercheur was. Dankzij de tegenstellingen tussen hen vormen ze een ongewoon maar complementair speurdersduo. In dit eerste deel wordt Sammi, de jeugdvriendin van Sarah, dood aangetroffen op de oevers van de Thames. Omdat de conclusie 'zelfmoord' niet overtuigend klinkt, hebben de Yank en zijn maatje hun eerste zaak beet. 

Ook het dorp aan de rivier heeft een eigen karakter. Mensen die op elkaars lip leven, zijn voorzichtig met het delen van informatie of meningen. Bovendien leeft de gemeenschap van het watertoerisme. De enige politieagent houdt verontrustend nieuws dus bij voorkeur onder de pet. 

Leesplezier

'Moord aan de Thames' is een authentiek verhaal dat waardering verdient. Met deze levensechte personages, inspirerende setting en heel aardig recherchewerk zou dit auteursteam een volwassen detective kunnen schrijven. Als ze wat meer plotdraden hadden kunnen weven, was de ontknoping wellicht wat complexer en verrassender geweest. Ook de IT-vriend van Sarah, die gezicht noch stem krijgt, had zijn voordeel kunnen doen met een tweetal extra bladzijden. Zelfs een novelle moet die ruimte kunnen creëren. Toch nodigt dit kleine broertje van 'Midsummer Murders' uit tot het lezen van de vervolgdelen!

★★★

Moord bij maanlicht - Matthew Costello Neil Richards

De koekjesmoord !

'Je ziet zo dat ze boekhandelaren zijn, dacht Jack.'

Voor de introductie (inhoud en vorm) van deze novellereeks, lees hier de recensies van deel 1 en 2:

https://inktkoelie.blogspot.com/2026/04/moord-aan-de-thames-neil-richards-matthew-costello-klassiek.html

https://inktkoelie.blogspot.com/2026/04/moord-op-het-landhuis-matthew-costello-neil-richards-rijk.html

In dit derde deel liggen de rivierschuiten en aken nog steeds aan de oevers van de Thames die Cherringham doorkruist. En naar aloude plattelandsgewoonte bloeit het verenigingsleven in het Cotswolds dorp. Na een repetitie van het koor Iaat de naar huis stappende Kirsty het leven. Zou ze een fout koekje gegeten hebben bij de afsluiting van de zangavond? Zoals iedereen weet heeft Kirsty last van een dodelijke allergie voor pinda's. En waarom werkte haar levensreddende adrenalinepen niet? Genoeg verontrustende vragen om het speurdersteam Jack en Sarah tot actie te bewegen.

Via een gladde makelaar, een plaatselijke bankdirecteur met een zwak voor vrouwen, twee boekhandelaars en de piano spelende boze heks, kunnen de yank en de webdesigner het mysterie ontrafelen. 'Moord bij maanlicht' neemt de Anglofiel mee op een onderhoudende, sfeervolle armchair travel! 

★★★