Onderstroom - Linda Jansma

Wie zeilt hier te scherp aan de wind ?

'Een meubelstuk geef je een plek 

maar verlies en verdriet zitten verankerd in een persoon...'

Je hoeft geen geboren Friezin te zijn om je thuis te voelen in de wereld van het zeilen. In 'Onderstroom' heeft Linda Jansma het waterrecreatiegebied Slotermeer, bekend van de Elfstedentocht, als setting gebruikt voor de zeilschool van haar hoofdpersonage Hester. 

Mensen zijn moeilijk te peilen

Terwijl de jonge aspirant-zeilers vol enthousiasme leren hoe je een boot optuigt, hoe je moet loeven en gijpen of in een admiraalformatie varen, probeert Hester elke dag opnieuw de herinnering aan haar omgebrachte dochter Insa met kracht te dragen. Ook bij hartsvriend Timo is twee jaar na haar dood het gemis nog steeds groot. Tegelijkertijd voelt hij zich schuldig. Is hij nalatig geweest op die noodlottige avond? Hester heeft het raden naar wat er in deze gesloten oester omgaat. En wat moet ze denken van haar instructeur Thymen, de womanizer die, gestuurd door een té rooskleurig zelfbeeld, vergeet dat er grenzen zijn aan de omgang met meiden? Ook Menno, die een éénmansonderhoudsploeg recht houdt, roept vraagtekens op. Heeft deze zwijgzame, wat asociale persoonlijkheid, iets te verbergen?

In dit plot ontmoeten de thema's rouw, respect voor vrouwen of het gebrek eraan en het onterecht moreel veroordelen van mensen, elkaar. Boeken met een maatschappelijke lading hebben altijd een meerwaarde... op voorwaarde dat die dimensie ook goed wordt uitgewerkt. En dat kan beter in 'Onderstroom'! Algemeen gezien lijdt dit boek aan voorspelbaarheid en oppervlakkigheid. Het frisse gegeven van de zeilachtergrond kan deze tekortkomingen helaas niet goed maken. Zelfs het motief van de dader dat tijdens de ontknoping ontrafeld wordt, is weinig overtuigend. 

Stappen maken!

De kunst van het vertellen is Linda Jansma niet verleerd. Maar het literaire niveau waar je tien jaar geleden mee weg kwam, voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. Intussen worden we in dit genre weggeblazen door het nationaal en vooral internationaal kwaliteitsgeweld. Wie daarin wil meegaan, moet zijn wagonnetje snel aanhaken! Of zoals het zeiljargon zegt: 'Wie kan sturen, zeilt bij elke wind!'

★★1/2

Ze kwam terug - Barbara de Smedt

Wie houdt mij vast ? 

'Ik zie nog steeds de waarheid in mijn ogen.'

Demonen uit het verleden onder ogen zien, vindt iedereen moeilijk! Toch leren therapeuten ons dat je de boosdoeners net moet wakker schudden. Dan pas kunnen pijnlijke ervaringen helen.

Echt en onecht
Als je modeontwerpster Seren vanop afstand bekijkt, zie je een knappe, succesvolle vrouw met een eigen bedrijf. Wie haar van dichtbij meemaakt, merkt dat ze slaap- en eetproblemen heeft. Haar maatje 34 is het resultaat van extreem controlegedrag. Sinds de dood van haar vader en, nadien, de verdwijning van haar vriendin Cleo, probeert ze het oncontroleerbare buiten te sluiten. Om zichzelf te beschermen schildert ze een masker op haar gezicht of verdwijnt ze in de armen van haar partner David. De Sandwichclub, een groepje van zes scholieren dat Seren een thuisgevoel gaf, bestaat al lang niet meer. En daar is een gegronde reden voor.

Dit stevig verankerde plot met een niet aflatende spanningsboog en levensechte personages, brengt je feilloos bij het mysterie rond de manipulatieve dramaqueen Cleo en een noodlottig Kerstavondfeestje waarover de schrijfster zegt: '... en met dat ene woord werd ons lot bezegeld. Onze jeugd was voorbij.' 

Mythen hebben het eeuwige leven 

Een mooie vondst is de schoolopvoering van het toneelstuk dat gebaseerd is op de oud-Griekse mythe van Ariadne, de dochter van de Kretenzische Koning Minos. De vorst had een afschrikwekkende Minotaurus - half mens, half stier - verstopt in een labyrint onder zijn paleis. Als de held Theseus het wil opnemen tegen de Minotaurus biedt Ariadne hem een draad en een zwaard aan, op voorwaarde dat hij met haar trouwt als hij als overwinnaar het labyrint verlaat. De draad is een variant op de kiezelsteentjes uit het sprookje van Hans en Grietje. Maar daar houdt de overeenkomst meteen ook op. Theseus, Ariadne en haar zus Phaedra, die bij een berekend liefdesspel betrokken zijn, spiegelen zich in het stekelige machtsspel tussen Stijn, Cleo en Seren. Al deze scènes leveren trouwens geweldige dialogen op!

Voor altijd volwassen

In 'Ze kwam terug' creëert Barbara de Smedt diepgang. Ze laat haar hoofdpersonen elkaar en zichzelf ontdekken en in vraag stellen. Er worden harde lessen geleerd over trouw en verraad, over een warme bubbel die door eigenbelang wordt opgeblazen. Dit is een ontnuchterend 'coming of age-verhaal'. Zelfs als demonen tot rust gebracht worden, blijft hun voetafdruk achter. Deze auteur is gemaakt om verhalen te vertellen. En het thema van het verlies van de onschuld is misschien wel het ontroerendste uit de hele literatuur!

★★★★1/2

Ontspoord - Heleen van den Hoven

 Big brother is watching you !

'Alle haast is vannacht uit mijn leven gevloeid.'

Boeken kun je op verschillende manieren lezen. Zo kun je een thriller enkel als spannend verhaal tot je nemen of je verdiepen in de maatschappelijke context die de personages en het plot vorm geeft. 'Ontspoord' is een boek dat je met je neus op een zorgelijke socio-technologische ontwikkeling drukt. En dat is meteen een compliment!

Binnen en buiten de legale lijntjes

De Amerikaanse Harriet verdient haar kost met hacking. Soms heeft ze een 'legale' klus zoals het binnendringen van bedrijfssystemen om de zwakke plekken bloot te leggen. Als dat gebeurt, meldt ze zich netjes bij het management dat haar een dankjewelbedrag overmaakt. Dat schijnt de geplogenheid te zijn. Maar als ze in geldnood verkeert, schroomt ze niet om een organisatie via een 'ratje' een flinke cent lichter te maken. Voor het regelen van een illegaal persoonsbewijs kunnen intimi ook bij haar terecht.

Als ze de opsporingsapp VerityView ontdekt en ze zich zorgen maakt over het pad dat haar impulsieve vriendin bewandelt, kruipt ze dieper en dieper in de wereld van het volgen van mensen via smartphones, smartwatches en openbare camera's. Iemand die thuis een camerasysteem heeft, kan zelfs in zijn privé-omgeving bespioneerd worden. 

Risico's

Samen met Harriet reis je haar geliefde Nique achterna naar Nederland. Daar gaat de vrouw zonder verleden op zoek naar de invulling van haar identiteit. Omdat haar voetstappen door meer dan één iemand gevolgd worden, komt Nique, koosnaam Veertje, in een levensbedreigende situatie terecht.

Hoe verder je in het verhaal geraakt, hoe vaker je je afvraagt hoe dicht deze praktijken bij de realiteit staan en of ze strafbaar zijn. Een eerstelijnsonderzoek leert je dat dit soort tracking apps zeer benaderbaar is en al verankerd in onze samenleving. De hamvragen draaien om de lijn tussen legaal en illegaal maar ook om privacy-bezorgdheid in relatie tot het wettelijke kader. Enkele voorbeelden. Een GPS-tracker mag je onder je eigen auto aanbrengen maar niet onder die van iemand anders. Maar wie rijdt er in je auto? Een kindersmartwatch mag je gebruiken om je kroost te volgen. Maar gebeurt dat altijd met de beste bedoelingen en heeft een kind dan geen recht op privacy? Een privé-detective mag opsporingsapps gebruiken. In dat geval en in vergelijkbare situaties is het traceren van mensen toegestaan... behalve als het om stalking gaat. Wie lastig gevallen wordt, moet trouwens op zoek naar bewijslast.

Alarmerend

Trackingsystemen leveren je, op basis van een betalende service en een foto van de persoon die gezocht wordt, heel wat op: actuele contactgegevens, links naar mediaprofielen en, als het bestaat, een strafblad. Hoewel een leek geen optimaal inzicht kan verwerven in een juridische achtergrond, hou je als lezer toch een verontrustend gevoel aan dit verhaal over. Is privacy een loos begrip geworden? Of erger: kun je criminelen nog op afstand houden?

Hoewel de schrijfstijl van Heleen van den Hoven aan verbetering toe is -  een staccato-opeenvolging van woorden en korte zinnetjes in plaats van een vloeiend geheel - zit de waarde van het boek in de maatschappelijke relevantie. Dit onderwerp mag eens prominent op een talkshowtafel terecht komen of vanuit een andere journalistieke invalshoek scherp bekeken worden! 

★★★1/2

Jij bent het licht - Marion Pauw

 Orwelliaanse praktijken !

'Hij moest zijn eigen stem horen 

om te weten dat hij nog bestond.'

In haar meest recente boek legt Marion Pauw de vinger in meer dan één wonde! Dit is geen verhaal voor watjes... en dat mag best als een compliment klinken. Tussen de hoofdpersonages heerst zwijgende bitterheid, die de ouders-kinderen-relaties en de broer-zus-verhouding danig verzuren. Maar ook de satellietkarakters laten niet het achterste van hun tong zien. Wat voor Mia begint als een herbronnende reis naar Tasmanië - haar geboorte-eiland én dat van de auteur - krijgt snel een onverwachte wending. 

De ene jeugd is de andere niet

Terwijl de ik-persoon vooral warme herinneringen aan haar Tasmaanse jaren heeft, komt broer Max met een autobiografisch boek over zijn tijd op een internaat voor moeilijk opvoedbare jongeren waar lijfstraffen, manipulatie en andere vernederingen aan de orde van de dag waren. Hoewel Mia het verhaal, dat een dystopische sfeer oproept, eerst niet wil lezen, kiest ze gaandeweg voor een zoektocht waarop niet iedereen zit te wachten.

Dankzij haar kennis van de Aboriginal-cultuur kan de schrijfster Jo creëren, de buurvrouw die een betere moeder en opvoeder voor Mia was. Jo is de spreekbuis van een teloorgegane gemeenschap waarin respect voor de natuur centraal stond, mensen gelijkwaardig waren en er geen begrippen als zonde en boetedoening bestonden, christelijke waarden die de kolonisten meebrachten en in de hoofden van de internaatbestuurders achterlieten. In 'Jij bent het licht' zorgt Jo voor het morele tegengewicht!

Bezielde stem

Het mag duidelijk zijn dat dit een geëngageerd boek is. Binnen foute opvoedingssystemen klaagt Marion Pauw ook ouders aan die niet-volgzame kinderen als een probleem zien. De eigenzinnige Max zou wel autistisch en/of hoogbegaafd kunnen zijn, misschien met ADHD-trekjes, een kind dat snel als vreemd wordt gezien omdat het buiten de lijntjes kleurt.

Om deze en andere redenen is dit boek veel meer een roman met een spanningslijntje dan een thriller, een etiket waar uitgeverijen, gedreven door commerciële doeleinden, vaak te kwistig mee omgaan. Hiermee doe je noch de lezer, noch de auteur recht! Terwijl thrillers en detectives altijd een geestelijke ontsnappingsweg bieden, kijk je hier in een genadeloze spiegel van de menselijke ziel! 

★★★★

Onheilspad - Vera van Beers

Schrijven om te leren ! 

Omdat 'Blauwe tranen', de tweede thriller (juni '25) van Vera van Beers enthousiast ontvangen en besproken werd (zie ook De inktkoelie), was de nieuwsgierigheid naar haar debuut 'Onheilspad' groot!

Het voor en tegen van snelle plots
Met het lugubere pad uit de titel wordt een nachtdonkere bosweg bedoeld, die een vriendinnengroepje, na het bijwonen van een festival, via een kortere route naar huis zou moeten brengen. Als het pad versperd wordt door een stilstaande auto, komt een rollercoaster van gedachten en gebeurtenissen op gang. En zoals je van een spannend boek mag verwachten, zijn de meiden in een valkuil gestapt waaruit je niet zonder kleerscheuren ontsnapt.

'Onheilspad' is een uitermate plot gedreven boek met een onverstoorbaar spanningsveld. Het nadeel van een jachtig verhaal is wel dat er te weinig ruimte is voor het uitdiepen van personages en hun onderlinge relaties of voor een maatschappelijke of andere context. 

De lat mag iets hoger liggen
Hoe het ook en beter kan, toont Vera van Beers zelf aan. In 'Blauwe tranen' wordt de verbale hectiek af en toe losgelaten om plaats te maken voor de in haar beroepseer gekrenkte Iris. Met veel daadkracht probeert ze haar verloren status van gedegen journaliste recht te zetten. Dankzij haar strijdbaarheid wordt ze een invoelbaar karakter. Ook de nevenpersonages, zoals de patserige hoofdredacteur, komen heel aardig uit de verf. Tenslotte zorgt de Curaçaose gekleurdheid, in meer dan één betekenis van het woord, voor een extra laagje leesplezier. 

Tussen het debuut en de opvolger loopt dus een opgaande lijn. En dat is hoopvol! Toch moet je over 'Onheilspad' helaas zeggen dat het verhaal niet boven zijn plotgedrevenheid uitstijgt. Het boek hoort thuis in de categorie 'entertainment'... maar toont wel romantechnische vaardigheden die vragen om voluit benut te worden! 

★★★

De perfecte dochter - Hanneke Meier

Een disfunctionele familie ! 

'Als mama en ik samen waren, 

ging het uiteindelijk altijd weer mis.'

In het gezin van moeder Sigrid en dochter Noa maken psychische problemen en geheimen de dienst uit. Als gevolg van een diepe teleurstelling heeft Sigrid een obsessieve-compulsieve-stoornis (OCS) ontwikkeld. Van dat dwangmatige, met somberheid gepaard gaande gedrag, worden man en kinderen niet vrolijk. Het is dan ook niet vreemd dat Noa popelt om zich los te weken van haar ouders. 

Wat het daglicht niet mocht zien

Als haar moeder in de brocante-winkel die Noa van haar heeft overgenomen in een oncontroleerbare agressieve reactie de vloer beschadigt, vindt haar dochter onder de losgeraakte planken een papiertje met een boodschap die naar een volkstuintje leidt. Daar doet ze een schokkende ontdekking. Naarmate ze verder in het mysterie duikt, gaan bij iemand de alarmbellen luider rinkelen en dient zich een harde confrontatie met haar ouders... en uiteindelijk ook met zichzelf aan.  

In 'De perfecte dochter' wordt een gezin opgevoerd waarin de psychische gezondheid ver te zoeken is. Niet één van de vier personages is geestelijk in evenwicht. En dat is belastend voor de lezer. De topzware psychologische achtergrond legt heel wat op je bord: OCS, automutilatie, depressie en coping. Bij deze laatste stoornis nemen patiënten hun toevlucht tot evasieve gedachten om aan een stresssituatie of trauma te ontsnappen. 

Doseren is de boodschap!

Een plot overstofferen is een valkuil! Ook het orgelpunt dat een antwoord biedt op de laatste grote vraag, is over het paard getild. De doorwrochte aanpak van Hanneke Meier ondermijnt de geloofwaardigheid. Over de hele lijn van dit verhaal geldt 'less is more'! Daarbij moet je helaas nog constateren dat de auteur te uitleggerig is, suggestieve kracht mist en het spanningsveld gechargeerd aanvoelt!

★★

Rode hulp - Duco Hellema

 Soms komt de waarheid te laat !

'Maar we lenen ons niet voor politieke stemmakerij.'

Bij spannende verhalen die zich afspelen aan de randen van de Tweede Wereldoorlog, denk je in de eerste plaats aan Philip Kerr, de breed gewaardeerde Schotse auteur die sinds 2018 door de literaire wereld gemist wordt. Hij combineerde gedegen research met uitgediepte personages en een beklijvend plot. Ook de Nederlandse schrijver Duco Hellema is deskundig op het gebied van nazisme en Koude Oorlog. In het derde deel van zijn reeks rond jurist Bob De Winter verbindt hij de voor- en naoorlogse tijden rond een karakter met een gewetensconflict. 

Met gevaar voor eigen leven

Als de overleden moeder van advocaat Bob De Winter haar zoon een enveloppe met een gecodeerde tekst nalaat, is zijn nieuwsgierigheid meteen geprikkeld. Het is duidelijk dat de cryptische informatie alles te maken heeft met haar verleden als lid van de Rode Hulp, een communistisch geïnspireerde organisatie die zich in de late jaren '30 bekommerde om antifascistische Duitsers. De vluchtende nazi-opposanten werden in Duitsland opgehaald, vaak door mevrouw De Winter bij wie ze ook een tijdje mochten logeren. Op een dag loopt er iets mis, héél erg mis. 

Tien jaar later leidt de moeizame ontrafeling van de waarheid naar mede-activisten en zelfs naar een hoge veiligheidsfunctionaris van de voorloper van de DDR die in 1949 zijn officiële naam kreeg. Tijdens deze ongemakkelijke ontmoetingen houden de getuigen de kaken op elkaar. Met dank aan de drammerigheid van De Winter lost hier en daar iemand sporadisch een stukje van de puzzel. De angst om te praten heeft vooral te maken met de gewijzigde internationale verhoudingen. De begrippen goed en fout kregen een andere invulling na de oorlog. Het Westen, en dus ook Nederland, was al lang geen vriendjes meer met de communisten. Als je een rood hart had, hield je je dus maar beter gedeisd. Of speelde nog een ander facet een rol? Niet alles is politiek...

Machtsvertoon

Van een politicoloog met een bijzondere belangstelling voor de periode van gewapende vrede tussen de kapitalistische en communistische wereld, verwacht je natuurlijk een goed gestoffeerde achtergrond. In 'Rode hulp' komt de leergierige lezer geregeld aan zijn trekken, vooral als Duco Hellema je meeneemt naar Berlijn. Hoewel er in de stad wordt gedanst en gedronken, liggen de wijken nog grotendeels in puin. Een faire reden om elkaar onder de glinsterende kroonluchters van Café Wien en de Tanzhalle te ontmoeten.

Heel wat grimmiger is de sfeer aan de grens met de Sovjetzone. Daar patrouilleren militairen tussen het prikkeldraad en de stalen hekken. Pas een jaar of dertien later zal het IJzeren Gordijn het Westen en Oosten ondoordringbaar van elkaar scheiden. Intussen nemen de communisten de concentratiekampen van de nazi's over en bieden de Amerikanen oud-nazi's een baan aan bij hun inlichtingendienst. 

Ook het doorgeefluik is belangrijk !

Staat een boeiend thema ook garant voor een klasseboek? Jammer genoeg niet. Vooral de eerste helft van dit plot mist vaart en aantrekkingskracht. Bovendien blijft de psychologische uitwerking ondermaats. De hoofdfiguur leeft in een vlakke, robotachtige geesteswereld. Ook het stuntelig in elkaar vloeien van de eerste en tweede verhaallijn is een romantechnische tekortkoming. Zoveel andere auteurs beheersen dit kunstje perfect! En wat gezegd van de taal en stijl? Simplistisch, pover, kaal...  

Ondanks de punten van kritiek is 'Rode hulp' een onderhoudend verhaal over door elkaar heen lopende lijnen van goed en kwaad en over burgers die het recht in eigen hand nemen. Een spannend concept maar zonder Kerr-virtuositeit!

★★★

Zondaar - Saskia M.N. Oudshoorn

De torenhoge prijs van leugens ! 

'Ik ben een meester in het verhullen van mijn ware ik.

Ik heb het geleerd van de beste. Mijn moeder.'

In het Oostenrijkse Zillertal is de katholieke traditie nog erg levend. Scholieren wordt geleerd het geloof te omarmen. De leefregels die bij dit religieuze gegeven horen, stofferen deels dit boek. Maar ook niet gelovigen kunnen sociaal onaanvaardbaar gedrag vertonen. In 'Zondaar' komen beide werelden met elkaar in conflict.

Het koorddansen van de hoofdpersonages

Als gevolg van een traumatiserend verlies staat Karen enigszins wankel in het leven. Medicijnen houden haar op de been. Haar wederhelft Marten gaat met dezelfde emotionele aardschok helemaal anders om. Hij vlucht in de aandacht van andere vrouwen, een keuze die hem zuur opbreekt. Omdat hij de ene leugen met de andere probeert te bedekken, komt hij in een onontwarbaar web terecht. Weet hij zich, dankzij zijn sluwheid, uit deze neerwaartse spiraal te redden? En kan hij de rekening door anderen laten betalen? 

Hoe het zou moeten !

Als je de betere auteurs van spannende boeken kent, dan weet je dat je het plot én de lezer na een paar inleidende hoofdstukken bij het nekvel moet grijpen. En dat gebeurt hier niet. Het neerzetten van de personages, hun relaties en de kwesties die in hun hoofd malen, duurt te lang. Pas in het zestiende hoofdstuk vertrekt Karen naar Tirol. Daar wordt eerst wat vage spanning gecreëerd, afgewisseld met te breed uitgesponnen scènes over materiële beslommeringen en gemijmer allerhande. In de plaats daarvan had er een gestage opbouw moeten komen naar de onvermijdelijke, explosieve ontknoping. Dat mechanisme vormt de kern van een psychologische thriller! Het interessante, verrassende en ethisch schokkende einde staat helaas te los van de plotontwikkeling. Leer van de beste collega's! Zij hebben de techniek en de uitvoering ervan in de vingers!

Vergelijk altijd met wat beter is !

In het kwaliteitsgeweld van de buitenlandse thrillers houdt dit niveau zich niet staande. Ook het conflict tussen de diverse waarden en normen is ondermaats uitgewerkt! 'Zondaar' is een verhaal met veel potentieel dat zijn belofte niet waarmaakt!

En laten we alsjeblieft ophouden met de lezer te wijzen op de ijzersmaak van bloed. In dit boek wordt het oudbakken weetje maar liefst drie keer uit de kast gehaald!

★★1/2

De afrekening - Ingrid Oonincx

 Slachtoffer of dader?

'Voor het eerst heeft hij een vriendschap 

met iemand die geen bijbedoelingen heeft.'

Meedogenloze thrillers hoeven niet noodzakelijk te gaan over drugsmaffia, seriemoordenaars, spionage, huurdoders of mensonterende autocratieën. Ook dicht bij huis verhardt de samenleving. Het wapenbezit neemt evenredig toe met de onvrede en het gebrek aan tolerantie. Sommige vrouwelijke auteurs van spannende boeken durven het aan om de gezins-en-vriendinnen-thematiek in te ruilen voor keiharde confrontaties. Ingrid Oonincx is één van hen!

Een borrelende vulkaan
De aanstuurder van dit plot heet Danny, een voortijdige schoolverlater uit een gebroken gezin waarin te veel drank rondgaat. Deze eenzame, wrokkige jongen zonder aantrekkelijk toekomstperspectief is een vogel voor de kat als hij op Telegram een ronselaar voor extreemrechtse acties ontmoet. 

Wat hem helemaal over de streep trekt, is het appeltje dat hij nog te schillen heeft met zijn oude school. Op een ochtend trekt hij met een motorhelm op zijn kop schietend door de gangen. In deze door de ziel snijdende hoofdstukken trekt de schrijfster alle registers open. Ze jaagt haar personages én haar lezers op in hun race naar kelder- en zolderruimten, trillend of verlamd van angst. Maar ze laat je ook delen in de moed en samenhorigheid van de gegijzelden. Dit eerste deel is bijzonder filmisch, suggestief en adembenemend!

Wie treft schuld?
Als het stof is gaan liggen en de spookschool definitief gesloten is, komen twee personeelsleden vol in de kijker te staan: Rita, de concierge en Carmen, de lerares Nederlands. Zij kijken naar de bredere context. Danny draagt niet alle schuld. Aan de algoritmes die de vrijheid van denken beknotten kunnen ze niets veranderen. Aan de social media die de plaats innemen van de onafhankelijke, professionele journalistiek, ook niet. Maar misschien is het mogelijk om het fascistische brein achter de wanhoopsdaad van Danny te vinden.

Het antwoord op de schuldvraag is complex, nog veelzijdiger dan hier kan worden uitgelegd. Meer voorbeelden geven zou de leespret bederven. Door het schetsen van gelaagde persoonlijke en maatschappelijke achtergronden wil Ingrid Oonincx ons behoeden voor kort-door-de-bocht-conclusies. Te veel burgers oordelen en veroordelen als gevolg van een kortzichtige, simplistische kijk op mens en wereld! 

Schot in de roos
'De afrekening' heeft alles: vaart, diepgang, originaliteit en vooral een grote maatschappelijke relevantie! Scholieren, ouders en ogen met of zonder leesbril, verorber en deel dit verhaal! En juryleden van literaire prijzen, vergeet deze scherpe pen niet!

★★★★★

Terugkeer - Michael Berg

 Met de bezem door het Limburgse stof!

'Links van de weg rijst de mergelwand uit de aarde.

Nauwelijks voorstelbaar 

dat de zee hier ooit tegen de rotsen heeft gebeukt.'

Net als zijn hoofdpersoon, rechercheur Alex Nievelsteijn, keert Michael Berg met dit openingsboek van 'De Mergelandmoorden' terug naar zijn geboortegrond in Zuid-Limburg. Dat is niet alleen de streek waar een sappig Nederduits dialect wordt gepraat maar ook de naweeën gevoeld worden van de mijnsluitingen in de jaren '60-'70. Als Alex van Amsterdam naar Heerlen verkast om het lokale cold case team te gaan leiden, komt hij terecht in voormalige mijnwerkerswijken die zich nooit hersteld hebben van het massale verlies aan banen en waar de ondermijnende criminaliteit de hoogste van Nederland is! Een perfecte locatie, dus, voor een detective!  

De hakken in het zand !

Al snel begrijpt de rechercheur dat de relaxte werkomgeving waarnaar hij uitgekeken heeft, niet spoort met de realiteit. Zijn eerste onopgeloste zaak blijkt springlevend te zijn! Ondanks de tegenwerking van een chef die zich als een ambtenaar gedraagt en de constatering dat het onderzoek naar een verdwenen vrouw in eerste instantie op een erg slordige manier gevoerd is, bijt hij zich vast in het dossier. Tegelijkertijd blijkt een zwarte bladzijde uit zijn verleden een levensbedreigende kant te hebben.

De drie dragende personages zullen vast meegenomen worden naar de volgende delen van 'De Mergelandmoorden'. Dit cold case team vormt een aandoenlijk trio: de getroubleerde Alex die allerlei mentale gevechten voert met zijn sociale omgeving, de bijna-digibeet Frings die zijn fotografische geheugen kan inzetten en de administratieve kracht Farida die een aangeboren speurderstalent blijkt te hebben en het digibord met speels gemak bedient. Als de interactie tussen hen wat pittiger kan, zal deel twee (voorjaar '26) nog beter uit de verf komen.

Huiveringwekkend

In 'Terugkeer' maakt Michael Berg gebruik van een uitgebreide tweede plotlijn. Behalve in dit boek, maakt zo'n achterliggend verhaal zelden indruk. Hier bezoek je de ontvoerde Kelly die in eenzame gevangenschap en onder de dreigementen van haar gestoorde kidnapper probeert haar geest enigszins gezond te houden. Op deze bladzijden is de auteur zo suggestief dat zijn woorden je de adem afsnijden. Dat je er emotioneel bijna niet doorheen geraakt, is een groot compliment!

 

Met het oog op het vervolg van deze reeks zou de kwaliteit gebaat zijn met wat meer compactheid en urgentie. Toch kijk je zonder meer uit naar de ervaringen van Alex en zijn eigenzinnige medewerkers. Ook de Limburgse beslotenheid waarin zaakjes onder elkaar en buiten de regels om afgehandeld worden, blijft een intrigerend gegeven. Zelfs de onovertroffen kruimeltjesvlaai mag opnieuw op tafel komen. Alleen de identiteit van Jo Erens als hoofd van de forensische opsporing, zou even gecheckt moeten worden. Was Erens niet de volkszanger die met 'Limburg mie lanjd' het Zuiden een eigen persoonlijkheid gaf?!

★★★1/2

Gevaarlijk spel - Marjolein van der Gaag

Wie durft er op te staan ? 

'Het is beter om de vliegen te vangen 

met stroop dan met azijn.'

Met haar recente succesboek 'Verlaat de gevangenis zonder betalen' heeft Marjolein van der Gaag een in het oog springend visitekaartje afgeleverd! Ze maakte vooral indruk met haar genuanceerde, rake typering van de menselijke psyche. 

Muizenissen

Ook in 'Gevaarlijk spel' worden diverse karakters met zichzelf en hun ethische meetlat geconfronteerd. Het leven van journaliste Maaike is na het overlijden van haar minnaar Paul nog iets gecompliceerder geworden dan voordien. Naast haar prille zwangerschap, houdt de vraag of haar partner wel een natuurlijke dood gestorven is, haar meer bezig dan goed voor haar is. Moet ze haar hand in een wespennest steken om de nagedachtenis van Paul te eren? En mag ze al opnieuw gevoelens koesteren voor een andere man die bovendien banden heeft met de giftige insectenfamilie? 

De dilemma's waarvoor de getuigen staan die haar research op gang moeten trekken, zijn daarentegen van een andere orde. Zij moeten kiezen tussen de morele stem van hun geweten en de angst om te sterven. Doe je aangifte bij de politie? Werk je mee aan een opzienbarend stuk in een krant? Probeer je op je werk aan een dossier te geraken dat niet voor je ogen bestemd is? Of steek je je kop in het zand? Voor een gedreven onderzoeksjournaliste is dat laatste geen optie! Maaike voert beleefd maar doortastend de druk op!

Op de weegschaal

Op romantechnisch vlak is er op de bladzijden van dit boek geen minpunt te vinden. Het plot heeft een heldere, logische en compacte structuur. De personages voelen vertrouwd aan. 'Gevaarlijk spel' is een psychologische roman waarin het aanwezige spanningsveld niet alles overheersend is. Nagelbijtende lezers die hopen op een serie twists and turns zullen geen voorkeursbehandeling krijgen. Je kunt niet alle literaire wegen tegelijk bewandelen en elke potentiële boekenliefhebber pleasen!

Met haar nieuwste werkstuk heeft Marjolein van der Gaag een prima prestatie geleverd die veel genietbare leesuurtjes oplevert. Toch moet er gezegd worden dat dit verhaal in vergelijking met 'Verlaat de gevangenis...' minder origineel is en daardoor ook een beperktere maatschappelijke relevantie heeft. Bovendien is de thematiek van 'Gevaarlijk spel' - corruptie van invloedrijke burgers - algemener dan de invalshoek van het voor de Hebban Thrillerprijs 2025 genomineerde boek. Een inzoemend perspectief, zoals de toeslagenaffaire, zorgt voor meer eigenheid en frisheid. Het tilt een verhaal naar een hoger niveau! 

Laksheid of lef

Van deze laatste thriller onthoud je vooral dat het loslaten van egocentrisme een moeilijk te bewandelen pad is voor de mens. Durven stil te staan bij een confronterende keuze kan wel het begin zijn een van moedige beslissing!

★★★1/2

Blauwe tranen - Vera van Beers

Zoekplaatje: zes tinten blauw ! 

'Ik had gedacht om op Curaçao minder gefrustreerd te leven 

maar het lijkt wel of er niets veranderd is.'

Stel dat je zin hebt in een evasieve zomerthriller die toch enig vlees op de botten heeft. Dan zou je 'Blauwe tranen' een kans kunnen geven. In het gezelschap van misdaadjournaliste Iris verblijf je een weekje op Curaçao. Bij gelegenheid krijg je een mojito geserveerd en mag je de goudgele zandkorrels onder je voeten voelen, maar het wordt vooral een avontuurlijke, om niet te zeggen... een risicovolle vakantie! 

Gewaagde nieuwsgierigheid

Als de ambitieuze Iris bij gebrek aan misdaadonderwerpen op het kleine eiland naar de veel minder toonaangevende krantenrubriek 'Sport en Entertainment' verwezen wordt, is haar beroepseer gekrenkt. Met de komst van de immens populaire R&B-groep 'Blue sisters', keren onverwachts haar kansen. Wanneer hun roadie vermist wordt, ruikt de schrijvende speurneus een doofpotoperatie en gaat op zoek naar een zaak die haar verloren status kan rechtzetten. Hoewel ze zich in tal van journalistieke bochten wringt, laat de waarheid zich lange tijd niet kennen terwijl het gevaar steeds dichterbij komt. 

Troefkaarten

Vera van Beers tekent de krabbenmand van de geschreven pers op een overtuigende, emoties oproepende manier. Voeg daarbij de strijdbaarheid van Iris en de band tussen lezer en hoofdpersonage kan niet meer stuk. De temperamentvolle journaliste lijkt zelfs sterk genoeg om een serie te dragen!

Deze neerlandica heeft veel in de vingers: de urgentie waarmee je een verhaal moet vertellen, de onafgebroken reuring die een thriller tot leven wekt en in leven houdt, personages die elkaar in de weg zitten, verstoorde verhoudingen in de privésfeer, rookgordijnen en het strooien met verrassingen. Ook het moment van de ontknoping pakt je helemaal in! Dankzij een makeover van een aantal plotelementen ontstaat er een nieuwe werkelijkheid die je ziel raakt. 

Wat is en wat kan

Ondanks de enigszins misleidende titels van boek en recensie is dit geen feel good boek. Achter de kleur blauw schuilen grauwe werelden van bendes, intimidatie, geweld en misbruik van vertrouwen. Hoewel het ervan afhangt welk publiek Vera van Beers beoogt, lijkt zij in staat te zijn om wat diepgang en originaliteit betreft, snel op gelijke voet te komen met collega's als Marit Vanström, Bregje Rebergen, Willow Rose, Catherine Cooper, Jo Spain ('Niet meer terug')...! 

★★★1/2

Niets gezien - Shanna de Jong

 Deining in het Sas van Goes !

'Een verhaal of muziekstuk 

overstijgt pas het niveau van middelmatigheid 

wanneer het wordt bezield door de maker.'

Dat schrijvers, vooral auteurs van journalistieke boeken, hun hachje wagen om een verhaal dat niet wil verteld worden, toch boven water te krijgen, is vrij gebruikelijk. In 'Niets gezien' bewijst ook de Amsterdamse Caro dat opgeven niet in haar woordenboek staat, zelfs als de dood haar op de hielen zit. 

Een lastig begin

Voor haar tweede boek doet ze onderzoek naar een intrigerende gebeurtenis uit 1996 in het Zeeuwse Goes. Toen werd er in de buurt van de jachthaven een pasgeborene met een pigmentloze witte haarlok gevonden. Het mysterie rond zijn identiteit werd nooit opgelost. Dat heeft vooral te maken met de zwijgcultuur van de Zeeuwen. En nu zou een buitenstaander in dit potje willen roeren? 'Mooi niet', denken sommigen.

Gelukkig heeft ze ook bondgenoten die met haar meedenken, meezoeken en haar beschermen. Zo zijn er de drie agenten die graag in de rol van rechercheur kruipen. Er is de zorgzame havenmeester die in een eerder leven een doorwinterde marinier was. En de dorpsdokter Aram die gevoelige snaren bij haar raakt. Maar zijn ze ook echt te vertrouwen of zit er een mol bij? Wie is trouwens de mystery guest die Caro geregeld cryptische boodschappen toestuurt? 

Meervoudige opzet

Door haar plot in drie delen op te splitsen, met elk een climax, heeft Shanna de Jong voor een ongewone maar goed functionerende structuur gekozen. Dankzij de permanente sfeer van geheimzinnigheid die ondersteund wordt door onheilspellende beelden van vleermuizen, verlaten boothuizen en bloeddoorlopen spiegels, blijft de spanningsboog over de hele lijn strak.

Toch is er ook ruimte voor subtiliteit. Zo is er het uitzichtloze ziekteproces van Lea dat vorm krijgt tegenover haar passie voor tuinieren, een poging om zich vast te houden aan de onbreekbare aaneenschakeling van de seizoenen. Ook de aftastende aantrekkingskracht tussen Caro en Aram die open bloeit in de uren voor zonsopgang, zorgt voor een dosis ontroering.

Overtuigend

Met haar nuchtere, suggestieve en vaak plastische vertelstijl neemt de schrijfster je moeiteloos op in het avontuur van Caro. En als het overmoedige hoofdpersonage weer eens uit een fuik ontsnapt is en de lezer even aan een adempauze toe is, komt ze met een beschouwende gedachte. 

Eén die blijft hangen is de Wet van Tsjechov. Volgens die regel moet een element op de achtergrond van een scène een aantal hoofdstukken later een betekenisvolle plek in het verhaal krijgen. Shanna de Jong heeft de les van deze meester al meteen in haar eerste thriller toegepast. Zowel de motorrijder in het zwarte pak als de tatoeages van agente Loïs worden op een later moment uitgelicht. 

'Hosternokke', zouden de Zeeuwen zeggen, 'deze debutante heeft de boot niet gemist! '

★★★★

Lotgenoten - Marit Vanström

De rol van je leven !

'Wij vragen aan de computer het recept van appelmoes 

in een wereld waar appels nog niet bestaan.'

Een rechercheur en een slachtoffer van een misdaad zijn haast nooit lotgenoten. Toch valt in dit verhaal op dat zowel de aan het bed gekluisterde speurder Jacky als de ontvoerde Melanie hun vrijheid zijn kwijt gespeeld. De titel van dit boek dekt dus de lading, ook omdat Jacky en haar voormalige politiepartner Joszef als gevolg van hun eigenzinnige optreden in de vorige zaak op de pechstrook staan. De oudere rechercheur werd zelfs door het corps met vervroegd pensioen gestuurd. Dat bliksemse Minerva-dossier waarin het 'Old Boys Network' zijn machtspositie kost wat kost wilde behouden, heeft het roekeloze groentje misschien wel voor altijd met haar beroepsmatige mentor verbonden. 

Waar een wil is, is een weg !

Ook als je lijf en je hersens aan het revalideren zijn, kun je een website bedienen en een project uitwerken. En dat is precies wat de gedreven Jacky doet. Ze ontdekt parallellen tussen vrouwen die de afgelopen jaren het zelfdodingsmiddel X hebben genomen en van wie het dossier, volgens haar, te snel werd afgesloten. Bij haar onderzoek krijgt ze, via haar oud-hoogleraar, de hulp van studenten criminologie. Het veldwerk neemt Joszef voor zijn rekening. 

Dat dit duo ook zonder legitimatiebewijs van de blauwe brigade succesvol zou zijn, stond in de sterren geschreven. Kundig uitgevoerd recherchewerk kun je Marit Vanström wel toevertrouwen! Toch blijkt 'de griezel' zoals het nieuwste slachtoffer van de sociaal gestoorde crimineel haar belager noemt, erg moeilijk te traceren. Joszef 'voelt zich een eenmansleger tegenover een onzichtbare tegenstander'. 

Krachtige hoofdrolspelers

De achtergrond en psychologische tekening van de psychopaat zijn uitermate goed geslaagd! Rein, die een hoog gekwalificeerde sofwareprogrammeur is, zet zijn technologische kennis vol in om zijn gestoorde missie alle kansen van slagen te geven. Dit dragende personage is zeer overtuigend in zijn manipulatief gedrag dat zich uit in star systematisch en schematisch denken, het afwezig zijn van inzicht in de eigen psyche en een gebrek aan realiteitszin als het gaat om vrouwen en relaties. 

Ook met Melanie, de wat goedgelovige influencer, bouw je snel een band op. Om levend uit deze nachtmerrie wakker te kunnen worden, zal ze haar acteerkwaliteiten moeten opschalen en de rol van haar leven spelen!

Vakmanschap !

De spanningzoeker komt in dit plot van het begin tot het einde aan zijn trekken. Opvallend is dat de geterroriseerde vrouw niet, zoals bij zoveel andere schrijvers, in de clichématige donkere ruimte en zonder enig tijdsbesef zit opgesloten. Het is even knap als spannend om haar in een comfortabel huis te zien worstelen met haar doodsangst. Ook de permanente aanwezigheid van de dader die speelt met zijn prooi, levert zoveel meer op dan de schimmige figuur die af en toe wat te eten brengt naar een muffige kelder. Het machtsspel waarbij de opponenten elkaars grenzen aftasten is meesterlijk in beeld gebracht! 

Maar let op! Marit Vanström - pseudoniem van Martyn van Beek - is geen lezer-pleaser. Richting de eerste climax kiest hij voor een realistische voorstelling van speurwerk en geestesziek gedrag. In een hedendaagse thriller is er plaats voor méér dan fictie! Een auteur hoeft niet noodzakelijk tegemoet te komen aan denken op basis van emoties, verlangens en illusies. Het is net de betere verteller die zijn lezers behoedt voor ijdele hoop!

★★★★1/2

Verbroken stilte - Chantal van Mierlo

Als pluisjes in de wind... ! 

'Lucas levend vinden 

is zoiets als het ontdekken van de heilige graal!'

Wie de paardenbloem op de cover van 'Verbroken stilte' herkent, kan ervan uitgaan dat voor de viervoeters op hoge benen in dit boek een belangrijke rol is weggelegd. Het cold case team dat door gedragsdeskundige Lara wordt bijgestaan, mag een vijftien jaar oude zaak opnieuw doorspitten. Toen stierf een paardentrainster een gruwelijke dood en kwam haar dravende pupil als moordenaar uit het kort-door-de-bocht-onderzoek. Dat kan beter!

Een gemaskeerde identiteit

Terwijl Lara en journalist Vincent via hun ondersteunende podcast openingen proberen te vinden die het speurwerk vooruit kunnen helpen, worstelt de roodharige profiler ook met het lot dat haar beste vriend en undercoveragent, Lucas, getroffen heeft. Sinds enkele jaren heeft hij zich teruggetrokken in een abdij aan het Laachermeer bij Koblenz. Zijn verblijf heeft helaas niets te maken met een spirituele zoektocht of een ander soort herbronning. Dat Lara op een drastische manier zijn isolement probeert te doorbreken, wordt door hem niet op applaus onthaald! 'De rooie' is dan ook van plan om hoog spel te spelen!

Deze twee parallelle verhaallijnen zitten elkaar niet in de weg. Alle romantechnische criteria worden bovendien gerespecteerd: evenwichtige opbouw, prettig plotritme, de balans tussen beschouwing en handeling, tussen ratio en emotie, personages die tastbaar aanwezig zijn, diverse spanningsvelden die elkaar afwisselen enz. Daarbij lopen de dialogen, waaronder de verhoren, gesmeerd. Ook het slotakkoord haalt de hoge noten en laat de lezer enigszins opgelucht achter.

Ook winnaars kunnen verliezen

Net als in het eerste deel van deze serie rond Lara en Vincent, staan de thema's verlies en dood centraal. Zij zorgen voor de gevoelsmatige band tussen lezer en verhaal. In 'Verbroken stilte' zijn de ouder-kindrelaties moeizaam en pijnlijk. Daarnaast leef je mee met Lara die moet oefenen in liefdevol afscheid nemen! En ook Lucas weet wat een bitter hart is. De paardenbloem is trouwens een (christelijk) symbool van rouw! 

★★★★ 

Geheime dienst - René van Rijckevorsel

Van Middelburg naar Belgorod !

'Al deze foto's vertellen een stil verhaal, ... , 

over hoe wat vreemd is voor ons, 

voor een ander heel normaal en alledaags kan zijn.'

Hoe uit één ogenblik van onbesuisdheid, één moment in enkele jonge levens, een clubje van tot elkaar veroordeelde lotgenoten kan ontstaan, is het gegeven van 'Geheime dienst'. In dit maatschappijkritische boek stort een waterval van verontrustende gebeurtenissen neer om uiteindelijk tot stilstand te komen in een vorm van gerechtigheid. 

Wie doet er mee?

De plotspelers zijn van diverse pluimage. Er is een gewiekste AIVD-medewerker die op zoek is naar chantabele burgers, een graaizieke Premier die er voor zichzelf is in plaats van de natie te dienen, een groene activist die last heeft van normvervaging en het groepje volwassen geworden studenten dat, of goed geboerd heeft, of helemaal niet hoeft te werken. Om het plot rond te krijgen heeft de auteur er nog een paar Russen aan toegevoegd, een Mozambikaanse gastacteur met een bijbelse naam en een dubieus waterstofproject. Snuiven jullie de geur van een complot op? Dat zou best kunnen...

De beroepen van de kernpersonages zijn trouwens slim bedacht. Een journalist, een minister, een tv-talkshow host, een publicist, een actievoerdster en een bedrijfsinvesteerder kunnen vanuit hun functie de intrige perfect aansturen. Toch moet je ook vaststellen dat de leden van dit Zeeuws-Amsterdamse clubje geen psychologische ontwikkeling doormaken. De ommezwaai van de inhalige Lieuwe en de populistische Bella, die opportunisme inruilen voor integriteit, komt als een vallende ster uit de hemel. Achtergronden uitwerken is niet hetzelfde als een karakter laten schuren en evolueren. Een coming-of-age-proces had hieraan kunnen bijdragen. Bovendien staat dit gemis de band tussen lezer en verhaal in de weg. Een roman is meer dan handeling. Iets minder vaart kan diepgang opleveren!

Meer balans

Hoewel de rijke stoffering en de scherpe kijk op de 'condition humaine' die de samenleving regeert, een plaats in de spotlights verdienen, blijft aan het einde het beeld van een constructie hangen, een superrationeel gecomponeerde vertelling. De belevingswereld van de tenoren komt niet uit de verf! Ook schort er iets aan het evenwicht tussen de personages. Om de meedogenloosheid van sommigen te kunnen tekenen, mogen koele kikkers zoals Lieuwe en Stach er zijn... mits ze een tegenspeler van een andere orde tegenover zich hebben. Dankzij haar hang naar een meer ethische levensinstelling had Jackie die rol kunnen vertolken. Zonder geestelijke balans krijg je een bijna-dystopisch boek. Of was dat net de bedoeling?

 

★★★1/2

De aanslag op Napoleon - Johan Op de Beeck

Wie slaat zijn slag?

'Als het water hem aan de lippen staat, 

zijn er altijd die verdrinken, maar niet hij.'

(over Joseph Fouché, Minister van Politie onder Napoleon)

De flamboyante Napoleon Bonaparte leidde een leven dat hem van het mondaine Parijs naar groots opgezette veldtochten bracht om uiteindelijk te stranden in het van god verlaten ballingsoord Sint-Helena. Wie hoog vliegt, kan diep vallen. Als het aan zijn tegenstanders had gelegen, was hij al veel eerder van het toneel verdwenen. Complotten uit de hoek van royalisten, extremistische Jacobijnen en buitenlandse agenten, die vooral in opdracht van aartsvijand Groot-Brittannië opereerden, resulteerden in enkele tientallen mislukte aanslagen op het staatshoofd. Je zou het een amateuristisch zootje kunnen noemen. 

Snode plannen

Het geheime genootschap van graaf de Sauvigny, dat zich Chevaliers de la Foi noemde, zou eens laten zien hoe je zo'n exploot moest aanpakken. Het was hoog tijd om 'het hoofd van de slang af te snijden' en opnieuw een koning op de troon te brengen. Maar wie zou deze klus moeten klaren? Een onbekende eenling van onberispelijke signatuur, die bovendien een top scherpschutter was, leek de ideale man. Geen ingehuurde schurk die makkelijk in de armen van de gendarmes (marechaussee) viel. 

Als de keizer een uitgebreid bezoek wenst te brengen aan Antwerpen en omgeving, gaan alle alarmbellen rinkelen bij Franse en Belgische bestuurders en politiediensten. Bij gebrek aan een alternatief krijgt Florent Bex, de onkreukbare superspeurneus van de Scheldestad, de bijna onmogelijke opdracht om een zoveelste moordpoging te verijdelen. 'Ze hebben een groot probleem en ik ben zowel hun oplossing als hun zondebok', beseft de alerte Bex. In Parijs wordt het machtsspel hard gespeeld. 

Een totaalbeleving

'De aanslag op Napoleon' is geen loeispannende thriller, eerder een rechercheverhaal dat volledig opgaat in de omstandigheden en het karakter van de begin19de eeuwse samenleving. Dankzij een decennialange nieuwsgierigheid naar de vroegmoderne Franse geschiedenis en de greep van Parijs op de Belgische bestuurlijke en bredere cultuur, grossiert Johan Op de Beeck in een eindeloze reeks weetjes en inzichten die zijn non fictie en fictiewerk erg attractief maken. 

In dit boek concretiseert hij de nieuwigheden die Napoleon introduceerde: het gebruik van telegrafie via seinposten, de uitbreiding van de infrastructuur, de invoering van de burgerlijke stand waarbij burgers een officiële - en dus controleerbare - identiteit kregen. Maar de auteur daalt ook af naar het volkse, de nachtkroegen in de havenstad, de smokkelroutes, de trekschuiten en postkoetsen. Deze stoffering komt de geloofwaardigheid ten goede en zorgt voor een belevingswereld waar elke lezer naar op zoek is.

Taalpraatje

De Nederlandse lezer die zich tot deze historische invalshoek aangetrokken voelt, zal zich wat de taal en stijl van Johan Op de Beeck betreft, een beetje flexibel moeten opstellen. Hij schrijft enigszins barok en gedragen, wat trouwens wel past bij de tijdgeest. Hier en daar zul je ook een archaïsch woord zien (prijken, ginds/ginder, te Parijs, in welks, verkeerdelijk, de men-vorm in plaats van de je-vorm enz.). Daarbij wordt niet elke Franse titel, uitdrukking of uitspraak vertaald. Voor het Vlaamse publiek is dat niet nodig. Maar een beetje lezer vindt het niet erg om af en toe een Google-pagina te openen. Wie leest, die leert! Dat geldt ook voor de verwijzingen naar de katholieke godsdienst. Wat is een sacristie of het lof? Wiki vertelt het je vast...

Heel bijzonder is dat de eigen fascinatie van de schrijver voor dit soort verhalen tussen de regels zichtbaar is. En als het een beetje smeuïg wordt, dan knipoogt hij naar je. Johan Op de Beeck is een meesterverteller met een bibliotheek in zijn rugzak. Hij maakt van de lezer een reiziger in de tijd, een trip die bij geen enkele touroperator te koop is!  

★★★★★

Duivelskruid - Ellen de Vriend

Amazon als game changer ! 

Een Zeeuws eiland met zicht op de Westerschelde en veel vrije ruimte is aantrekkelijk voor liefhebbers van hardlooprondjes. Helaas kan een sociaal gestoorde er ook zijn speelveld vinden. Toen rechercheur en teamleider Roos Latuheru van Utrecht naar Walcheren werd promoveerd, had ze zich niet kunnen voorstellen dat ze er ooit een seriemoordenaar zou ontmoeten. Als er meer dan één slachtoffer valt, wordt het duidelijk dat het bijna ondenkbare realiteit is. 

Meer originaliteit graag !

Tijdens de uitwerking van dit plot volgt Ellen de Vriend de gebaande paden. Daarbij schuwt ze de clichés niet: de roep om meer blauw op straat, de antipathieke collega, de verkrachtingsdrug, de psychopaat die zijn dubieuze loopbaan startte met het martelen van dieren, de norse chef die zich vooral druk maakt om deadlines enz. Bovendien gaat de aandacht op bijna elke bladzijde van het boek naar het recherchewerk dat matige beschouwingen, wijdlopigheid en flauwe persconferenties oplevert. Een aantal rare snuiters moet de puzzelleggers op het verkeerde been zetten. En er wordt héél veel rondgebeld, héél veel beeldmateriaal bekeken, buurtonderzoek gedaan en er worden zoekacties georganiseerd. 

De lezer als buitenstaander

Tijdens dit onderzoek zit de lezer aan de vergadertafel. Wat zich daarbuiten afspeelt is haast niet zichtbaar. Omdat de auteur vergeet dat de handeling een onmisbaar element van een (spannende) roman is, kan het doelpubliek niet worden opgenomen in een levendige plotontwikkeling. Met handeling worden de gebeurtenissen bedoeld die voortvloeien uit de gedachten en het gedrag van de personages. 

Een dynamisch verloop van een verhaal creëert ook spanning. Aan 'Duivelskruid' had je een achterliggende lijn kunnen toevoegen waarin de dader je wegwijs maakt in zijn denkwereld en macabere intenties. Vooral zijn korte termijnplanning zou voor klamme handjes kunnen zorgen. Dan zou de lezer trouwens meer weten dan de speurders wat bijkomende verontrusting met zich mee zou brengen! Ook de slachtoffers blijven wat psychologisering en spanning betreft onuitgewerkt!

Leer van de beste collega's !

Fictie die uitleggerig is in plaats van verhalend is nooit een succes. 'Duivelskruid' mist voortgang, beklemming en een karakter waarmee je je emotioneel kunt verbinden. Jammer genoeg heeft deze Zeeland-thriller meer van een beach & pool book dan een bankboek! 

★★

Schaduwdorp - Thysia Huisman

 Niemand is onkreukbaar !

'Met drugs kan de duivel de mens verleiden tot zonde.'

Het ingepolderde dorp Urk koestert nog steeds zijn eilandcultuur: een eigen dialect, traditionele rollenpatronen, het vasthouden aan strenge geloofsregels en een ons-kent-ons gemeenschap. In 'Schaduwdorp' heeft Thysia Huisman de gevolgen van het bijbehorende zwijggedrag, binnenskamers én in het publieke leven, op een realistische manier gefictionaliseerd. 

Hoe ver reikt het speelveld?
Net als bij haar debuut put de schrijfster in deze opvolger uit haar ervaringen bij de commerciële televisie. Hoe dicht de gladde, narcistische programmamaker en presentator Marcus Leeflang bij de wereld van de Nederlandse media staat, is voor een buitenstaander moeilijk in te schatten. Maar zolang het verhaal niet ongeloofwaardig wordt, mag een thriller spelen met de grenzen van de werkelijkheid. 

Omdat Marcus wil scoren met spraakmakende uitzendingen zet hij zijn team genadeloos onder druk. Hij stuurt researcher Charlie, die in een vorig leven op Urk woonde, naar het vissersdorp met het dubieuze imago waar ze snel botst op argwaan en een dubbele moraal. Dankzij haar vasthoudendheid en wat journalistiek geluk slaagt ze erin om de gelederen langzaam maar zeker te openen. Als 'million dollar smile-Marcus' zijn 'characters', zoals hij ze noemt, voor de camera haalt, blijken sommige Urkers toch ijdel en dus openhartig te zijn. Wie een vette kluif verdient aan illegale activiteiten, is heel wat minder benaderbaar. Toch is de ambitieuze Charlie niet van plan om toe te geven aan rollende spierballen en een grote bek. 

De plotspelers

Thysia Huisman tekent altijd gelaagde, boeiende personages die de lezer niet loslaten. Niemand wordt geïdealiseerd. Ook de kopsterke, waarheidszoekende Charlie toont haar slinkse kant als haar ego de overhand krijgt. En Marcus kan zijn grillige karakter niet verbergen. Elke dag zet hij een ander gezicht op: charmant, snauwend, intimiderend, chanterend, manipulatief... een man met een spectrumstoornis. Een beetje Trumpiaans zou je kunnen zeggen. Dat hij voortdurend stokken in het hoenderhok gooit en relaties op scherp zet, maakt van hem wel een handige pion in dit schaakspel. 

Ook bij het uitwerken van achtergronden toont deze schrijfster zich attent en bedreven. De hypocriete moraal wordt op tal van bladzijden geconcretiseerd. Daarnaast is er aandacht voor het noodlijdende vissersvak dat kreunt onder de vangstquota en daarom de verleiding van illegale inkomsten geloofwaardig maakt. Bovendien past het uitwijken van de drugsmaffia naar kleinere havens perfect bij de actualiteit. 

Altijd weer de traditie
En ook de kleine cultuur wordt niet vergeten. Terwijl de echtgenote het thuis gezellig maakt, lopen op vrijdag de kotters de haven binnen. Na een week op zee wacht hen 'een kost' (warme maaltijd) of 'een bol' (een broodmaaltijd). De geur van gebakken vis komt je overal tegemoet. Jonge mannen dragen oorringen met symbolen als een kruisje, een anker of een hartje, een eeuwenoude traditie die omgekomen vissers moest kunnen identificeren. En wie in de smaak valt, wordt 'skat' genoemd.

Met deze tweede thriller heeft Thysia Huisman haar uitzonderlijke talent bevestigd. Schijnbaar moeiteloos strikt ze je in een ingenieus web van weinig koosjere personages waarvan sommigen, bij nader inzien, niet zo gek ver van jezelf afstaan.  

★★★★1/2