Moordlust - Machteld van Zalingen

Niet elke tiran maakt literaire sier ! 

'Marion had zich nooit laten beschermen, ook niet door hem.'

Met haar vorige boek 'Het genootschap' heeft Machteld van Zalingen veel indruk gemaakt. De beklemmende sfeer van een orthodox-protestantse leefgemeenschap in combinatie met een onderzoeksjournalist die undercover gaat, biedt tal van thrillerwaardige ingrediënten waarmee een getalenteerde auteur wel raad weet. Het resultaat hield dan ook heel wat liefhebbers van het genre gevangen in een leesbubbel!

Onder het mom van therapie

In 'Moordlust' mag rechercheur Manon Dijkgraaf (zie ook 'Wraakzusters') zich opnieuw wagen aan de risicovolle kanten van haar beroep. Om het raadsel van een onopgeloste moord te kunnen ontrafelen, moet ze diep doordringen in een hulpverleningsproject waar een onwelriekend reukje aan zit. Dat leidt niet alleen naar een nachtelijke mestkelder maar ook naar een naargeestige manager die psychiatrische ondersteuning verwart met een zeer lucratief verdienmodel.  

 

Terwijl de kracht van 'Wraakzusters' in de psychologische en morele diversiteit van de drie vriendinnen ligt, zijn de personages in het nieuwste boek bijna zwart-wit wat hun ontwikkeling zeer in de weg zit. En terwijl in 'Het genootschap' de machtsbeluste leidinggevende die kwetsbare mensen misbruikt, de spanning opvoert door een constante verklikkers- en angstcultuur te voeden, moet je toch vaststellen dat zijn alter ego op de Veluwe je niet echt bij het nekvel grijpt. Ook is zijn rechterhand, Yvonne, maar een slappe versie van de kloosterzuster die als een kapo de religieuze sekte in de klauwen heeft!

Te veel weeffouten

Helaas moet je vaststellen dat 'Moordlust' een dertien-in-een-dozijn detectiveverhaal is. Halfweg wordt het plot voorspelbaar, het frauderen van de manager heeft niets origineels, de rechercheur strijkt, op een stereotype manier, de chef tegen de haren in en krijgt een berisping, de tweedelijns intrige versterkt het cliché van de corruptie op Curaçao en is bovendien een iets te simplistisch uitgewerkt draadje, en de maatschappelijke laag komt hier, in tegenstelling tot de onderbouwing in 'Het genootschap', niet uit de verf. Een aantal alledaagse actiescènes kan trouwens de saaiheid niet wegpoetsen. Misschien wil Marit Vanström wel een masterclass geven!

★★1/2

De rode erfenis - Almar Otten

Een sterk systeem is geen partij 

voor radicale actievoerders ! 

'Ik denk nog steeds dat het financiële systeem 

slecht is voor de mens en de aarde'

Bij West-Europees terrorisme stellen wij ons een buitenlandse agressor voor die een aantal van zijn handlangers onder onze medeburgers ronselt. Toch was er een tijd, zo'n halve eeuw geleden, dat de leden van politieke bewegingen met een geweldscultuur allemaal binnen onze eigen grenzen te vinden waren. In Duitsland had je de Rote Armee Fraktion, in België de CCC, in Frankrijk Action Directe en in Nederland RaRa, een light versie van deze gewapende actiegroepen. Hun belangrijkste doelen waren het bestrijden van de kloof tussen arm en rijk en het neerzetten van een rechtvaardiger maatschappijmodel. De aanklacht tegen de wildgroei van het kapitalisme kreeg een duidelijk gezicht door aanslagen op bankiers, groot-industriëlen en de voorzitter van de Duitse werkgeversorganisatie, die bovendien een jodenhater met een SS-verleden was. 

Radicaal activisme

Tegen die achtergrond heeft Almar Otten een plot bedacht waarin een in Nederland actieve groep extremisten zich keert tegen techmagnaten en Amerikaans imperialisme. Onder meer het Tesla service center en het Microsoft datacenter zijn de kop van jut. Hoewel hun panden in de fik gaan, vallen er geen slachtoffers. Wanneer de pamfletten, die ze na hun opzienbarende activiteiten verspreiden, naar een band met de R.A.F. verwijzen, gaan bij politiek en justitie alle alarmbellen rinkelen.     

In dit ambitieus opgezette verhaal gaat in het lange middendeel de aandacht volledig naar het voormalige (fictieve) R.A.F.-lid Sybille Wilhonrew en haar partner Encey, een charismatische figuur die graag zijn invloed laat gelden maar geen vuile handen wil maken. Deze hoofdstukken leren je hoe een geheim leven familiebanden vertroebelt en dat er zelfs in een intieme relatie geen sprake is van vergaand vertrouwen. 'Ik hield van je, maar wist dat ik je nooit zou kunnen vertrouwen', zegt Encey, een bekentenis die ook op Sybilles lippen ligt. Een lidmaatschap van een strak geleide organisatie - gewelddadig of niet - vraagt immers om een grenzeloos engagement dat zwaarder weegt dan persoonlijke behoeften. 

De mens achter de actievoerder

Toch blijft in dit ontluisterende deel van 'De rode erfenis', vooral de dialoog tussen vader en dochter bij. De hereniging is er een van moeizaam gevonden woorden, onbegrip en een grootse daad van vaderschap die niet in goede aarde valt bij de dochter. Toch staat Sybille voor eerlijkheid en moed. Terwijl ze de verantwoordelijkheid voor haar politieke daden aanvaardt vindt ze de kracht om haar leven op een ander spoor te zetten. De opportunist Encey, daarentegen, kan niet kritisch naar zichzelf kijken. Voor hem geldt vooral 'Me, Myself, I'.             

Hoewel het romangehalte in dit boek groter is dan de jacht van de recherche op de activisten, krijgt deze intrige een meeslepende ontknoping. Om naar dit overtuigende orgelpunt te kunnen toewerken, heeft de auteur de welomlijnde doelen van de linksradicalen uit het verleden moeten loslaten en vervangen door een doelwit dat een brede groep van burgers schade zal berokkenen. Het personage achter dit plan is dan ook gebaat bij een psychische stoornis.  

'De rode erfenis' is zonder meer een mijlpaal in de schrijversloopbaan van Almar Otten! Hierin combineert hij historisch en maatschappelijk inzicht met karakters die aantonen dat leden van een autoritaire organisatie niet noodzakelijk een eenheidsworst vormen. Dat kun je een hoopvolle gedachte noemen!

★★★★1/2 

Scheuren in de hemel - Anne-Gine Goemans

 Boze kunst, grimmige burgers !

'Ik heb niemand verkracht, ik heb ervoor betaald.'

Het verdriet van Groningen, daar delen we allemaal in. Barsten in de muren, de ene na de andere inspectieronde, karige of helemaal geen uitbetalingen, de vervloekte NAM, de vergeten noordoosthoek van Nederland. Ook de maatschappelijk geëngageerde auteur Anne-Gine Goemans werd door dit drama geraakt. Het kreeg een prominente plaats in haar spannende roman 'Scheuren in de hemel'.  

Zich vastbijten is de boodschap

Als inspecteur Barbara Holland zich verdiept in de moord op Nynke de Jager, vijfentwintig jaar geleden, komen de twee hoofdverdachten van weleer opnieuw in beeld. Nu haar resten zijn gevonden, wordt het oude dossier van onder het stof gehaald. Daarin vindt Barbara de namen van een Duitse zedendelinquent, Edo Schneider, en het toenmalige bezitterige vriendje van Nynke, Vincent Bleker, die nu een respectabele medewerker van de NAM is. Het spreekt voor zich dat de focus vol op de gewelddadige vrouwenmishandelaar komt te liggen. Maar ook het gladde ex-liefje blijft niet buiten schot. Hoe je de dader met bewijslast aan het slachtoffer koppelt, is voor elke speurder een hoofdpijnvraag. 

Twee nevenpersonages verpersoonlijken de slepende gevolgen van de gaswinning in de regio. Rein de Ridder, eigenaar van een ijzerwinkel, woont in een caravan bij zijn beschadigde huis. Om de herstelling ervan te kunnen betalen, laat hij zich verleiden tot het verhuren van zijn schuur aan een crimineel. En dan is er nog beeldend kunstenares Titia, die met verkrampte woede aan een bewegend kunstobject bouwt. Voor deze erg toepasselijke creatie heeft ze een naargeestige rol in gedachten. Als de schrijfster de pijn van de gedupeerden verwoordt, is haar toon hard en onverbloemd.  

Het oordeel

Hoewel alle plotelementen keurig op hun plaats vallen, moet je toch erkennen dat dit verhaal overgestoffeerd is: te veel acteurs, te veel achtergronden, te veel sporen en lijnen. Bovendien gaat de spanningsboog er enigszins onder lijden. Een kleiner maar toch storend feit is het benoemen van inspecteur Barbara Holland. In scènes met haar intimi noemt de auteur haar 'Barbara'. Maar in werksituaties klinkt het: 'Holland had erover gehoord' of 'Wederom zet Holland de stopwatch aan'. Dat valt niet lekker in het oor en zorgt voor afstand tussen de lezer en de heldin! Het is ook jammer dat, omwille van de chronologie, de frustratie over de NAM niet kan samenvallen met de afwikkeling van het moordonderzoek. Als het om een actuele moord zou gaan, dan kon dat wel. Met de juiste aanpak zou dan ook de overstoffering van de baan zijn! 

Pluspunten zijn de maatschappelijke thema's (woekerrente, orgaanhandel, vrouwenmishandeling, nalatige overheid) en de ontmaskering van de dader die pas diep in de finale plaats vindt. Toch bieden deze sterkhouders, evenmin als de vertederende seniorenverliefdheid van Barbara's professionele partner, net te weinig tegengewicht voor een vierde ster!

★★★1/2

Soortgenoten - Marit Vanström

 Twee stijfhoofden op zoek naar gerechtigheid !

'De grootste wetenschappers aller tijden 

hadden altijd controversiële beslissingen moeten nemen.

Roem komt achteraf'.

Zoals over alle gesloten werelden hangt er ook over TBS-klinieken een raadselachtige sfeer. Wat hebben de bewoners precies op hun kerfstok? En kun je van sociaal-gestoorden acceptabele burgers maken? Zo ja, hoe dan? Dat braakliggende terrein geeft een fictieauteur de ruimte om de setting in alle vrijheid, hoewel niet onvoorbereid, in te vullen. Iemand als Marit Vanström weet daar wel raad mee... 

Geen mededogen

Als criminologe en speurneus Jackie door een ontsnapte TBS-er gegijzeld wordt, is zij de enige die zijn verhaal gelooft. De overheid en de buitenwacht hebben hun kort-door-de-bocht-mening meteen klaar. Als gevolg hiervan wordt het lot van de getraumatiseerde Steijn door een hedendaagse guillotine beslecht! 

Hoewel ze zich 'machteloos en tandeloos' voelt, neemt ze samen met haar 'partner in crime', ex-marinier en oud-politieman Joszef, de handschoen op. Het wordt steeds duidelijker dat 'De Rijnpoort-kliniek' zich bezondigt aan ongeoorloofde praktijken. Getraliede ramen kunnen ook geheimen vasthouden! 

Diepgang

Net zoals in de andere boeken van Marit Vanström krijgt de lezer ook hier weer de kans om zijn denkvermogen aan te scherpen en zijn inzicht in maatschappelijke mechanismen te verrijken. Nadat een wakker geschudde Officier van Justitie zich in de strijd gooit, blijkt dat zij meer middelen ter beschikking heeft maar ook binnen strakke lijnen moet opereren. Jackie daarentegen kan ongestoord bij een serieverkrachter op bezoek gaan en de man op een sluwe manier aanzetten tot medewerking. Op het medische vlak word je bijgepraat over stoornissen, behandelmethodes en revolutionaire medicatie. 

Dat alles wordt, zoals het in een psychologische roman past, verwerkt in de karakters, hun gedrag en hun communicatie. Deze auteur blinkt uit in scherpe, slimme dialogen. Zo wringt Joszef zich in allerlei bochten om zijn rol van zedendelinquent op een geloofwaardige manier te spelen. Hij is intussen undercover gegaan in de 'De Rijnpoort'. Ook de therapiegesprekken tussen cliënten en hulpverleners zijn van een fijnzinnige intelligentie.

Vakmanschap

Martin Vanströms verhalen zijn de tegenpool van de wijdlopige opbouw waarvan sommige minder begaafde collega's zich bedienen. De geestelijke vader van Jackie en Joszef, daarentegen, stoffeert elke bladzijde op een ingenieuze, plot voedende manier. Toch is Marits nieuwste detective zoveel meer dan een goed gelegde puzzel. Het is ook een schreeuw om aandacht van de meest kwetsbaren onder ons, zij die door de samenleving beschimpt en uitgebraakt worden. Voor een dwangstoornis kies je zelf niet!

Alles bij elkaar opgeteld levert 'Soortgenoten' dus een perfect boek op... toch? Hum, soms zijn recensenten de luis in de pels van de schrijver. De leesluis van dienst heeft deze keer, op zo'n 40% van het einde, een zinnetje genoteerd dat de - voorlopige - dader die tot diep in de finale meegaat, ontmaskerde. Je wilt niet voor de speurders uitlopen. Ach, misschien wilde deze geroutineerde verteller alleen de scherpzinnigheid van zijn lezers testen!

 

★★★★1/2

De lokvogel - Joop van Riessen

Een botsing tussen rechtsstaat en rechtvaardigheid !

'Ik bid voor de dag dat ieder huis in Amsterdam

 een camera aan de gevel heeft.'

Na het voortreffelijk vertelde 17de deel van de Anne Kramer-reeks (05.25), mogen de liefhebbers van de schrijver en de 'don't mess with me'-commissaris zich nu helemaal overgeven aan 'De lokvogel'. 

De noodrem

In politietermen heeft een lokvogel geen benijdenswaardige rol. Wie die opdracht krijgt komt gevaarlijk dicht bij een crimineel die te sluw is om zich te laten strikken door recherche of justitie. Meestal dringt ook de tijd. Hoe langer de verdachte zijn gang kan gaan, hoe meer slachtoffers hij zal maken. 

Als de identiteit van de parkverkrachter in beeld komt, wordt politievrouw Geeske in een sportieve outfit naar de groenzone gedirigeerd. Hoewel de lokactie niet helemaal mislukt levert ze geen hard bewijs van schuld op. Ook verder in het onderzoek kan de dader - zoveel is duidelijk voor de politie - met een gemene glimlach om de lippen de arrestantencel verlaten. 

Machteloos

Dit 18de deel kaart een heftig thema aan, een kwestie die moeilijk uit te leggen is aan doorsnee burgers! Ook rechercheurs hebben er de grootste moeite mee. Wat voor hen bewijsmateraal is, houdt soms geen stand in de rechtbank. Het wettelijke kader ontbreekt of is, politiek gezien, nog niet rond. In dat geval is de frustratie van politie en burgers enorm. En klinkt de slogan van de blauwe brigade dan nog geloofwaardig? Is hun motto echt 'Waakzaam en dienstbaar'...? Het wachten op een fout van de dader kan bovendien erg lang duren!

Hoe zorgwekkend het verloop van het plot ook is, Joop van Riessen tovert altijd een gniffelmoment uit zijn hoge hoed. In 'Code Magnolia" was dat de pastoor die het aura van een vroegmiddeleeuwse paus wilde overnemen maar daar de morele eigenschappen voor miste. In 'De lokvogel' wordt de televisiepaus Paul Witteman weer tot leven gewekt. Om tegenover de taalvaste commissaris Anne Kramer te zitten en wat gewicht op tafel te kunnen leggen, heb je een talkshowhost van enig kaliber nodig!

Anne for ever !

Ook wat de climax betreft tapt de schrijver uit een verrassend vaatje. Eigenzinnige auteurs bedienen hun lezers niet op hun wenken. Fictie mag een rauwe spiegel zijn van de realiteit. In een wereld waarin alle dossiers met een strik er omheen gesloten zouden worden, was er geen Anne Kramer meer nodig... en dat zouden wij toch erg zonde vinden!

★★★★1/2 

Niemand verdwijnt drie keer - Nicolet Steemers

Een hardnekkige overlevingsstrategie !

'De taxidermist kijkt uit haar ogen 

alsof ze me zonder scrupules aan haar verzameling 

opgezette wezens zou kunnen toevoegen.'

Net als in 'Diepe gronden' (02.02.2023) leiden de naweeën van een traumatische ervaring ook in dit boek van Nicolet Steemers tot (zelf)destructief gedrag. Terwijl in het eerste plot Afghanistan-veteranen over oncontroleerbare grenzen heen gaan, hebben sommige personages in 'Niemand verdwijnt...' last van het Stockholm-syndroom. Hierbij ontwikkelen slachtoffers van misbruik of gijzelneming sympathie en genegenheid voor de dader. Het is een overlevingsmechanisme dat hen helpt om met extreme angst om te gaan.  

Een ziekelijke cirkel 

Als Mila twintig jaar na haar ontvoering door een manipulatieve, narcistische psychiater opnieuw verdwijnt, klopt haar vader aan bij privédetective Isabel. Maar wil Mila wel gevonden worden? Slachtoffers van het Stockholm-syndroom voelen zich bedreigd door familie of hulpverleners die hen proberen te helpen. Zij ervaren hun gedrag immers als comfortabel, niet als een verlies van autonomie en realiteitszin. Of heeft iemand anders nog een rekening te vereffenen?

   

Ook in deze spannende roman toont Nicolet Steemers aan dat ze geknipt is om enigszins complexe geesten te verliteraturen voor een breed publiek. De gestoorde zielenknijper Robert Lindeman komt, met de hulp van zijn eigen boek dat natuurlijk van de hand van de schrijfster is, erg goed uit de verf! Net als de lezende Isabel wil je dit manuscript over machtsmisbruik, gewetenloosheid, het totale gebrek aan invoelbaarheid en het afschuiven van verantwoordelijkheid en schuld het liefst naar een verre hoek van de kamer dirigeren. 

Twee verschillende genres

Waar in 'Diepe gronden' het PTSS-symptoom een beangstigende, meeslepende dynamiek in de groep creëert, ben je hier aangewezen op de lotgevallen van de privédetective die het vooral van haar intelligentie en lef moet hebben. Terwijl de avontuurlijke staptocht door de Roemeense Karpaten een thriller-etiket krijgt, is 'Niemand verdwijnt...' veel minder plotgedreven. Als de belangrijkste getuige/verdachte het leven laat, word je vooral de assistent van Isabel die wil weten hoe de vork in de steel zit. Hoewel die nieuwsgierigheid je bij het verhaal houdt, en het slotakkoord sterk is, kruip je nooit naar het puntje van je stoel. Of dat laatste nodig is moet elke lezer voor zichzelf uitmaken...

Wie zich niet stoort aan de matige stuwkracht van het plot, mag uitkijken naar deel twee van de Isabel Clement-reeks. Een zichzelf en het leven relativerend mens is altijd prettig gezelschap!

★★★1/2 

Geen weg terug - Shanna de Jong

Een wereld valt uiteen ! 

'Mijn toga was altijd meer dan een kledingstuk geweest;

het was een verlengstuk van mijn identiteit.'

Als je in het verstedelijkte België een plek zoekt met zichtbare, diepe wortels, dan moet je in Wallonië zijn. Daar zul je melodieuze dialecten horen, geharde mensen ontmoeten en een levend Rooms geloof aantreffen. Zo'n setting vond Shanna de Jong in het groene achterland van Luik. 'Geen weg terug' speelt in en rond Aywaille, tussen een burchtruïne, een camping voor rustzoekers en de Amblève die verwoestend kan uithalen als ze buiten haar oevers treedt.

Aangetast vertrouwen

Nadat Officier van Justitie Julia Leeuwestein wegens ongehoord gedrag in de rechtszaal op non-actief werd gezet, vluchtte ze naar het kampeerterrein van Alix en Chris in de Ardennen. Terwijl haar collega's en partner denken dat ze aan waandenkbeelden lijdt, is zij er heilig van overtuigd dat een gestoorde, vrijgesproken man haar op de hielen zit. Op haar beurt is zij het vertrouwen kwijt in de rechtsstaat die onschuldige slachtoffers te allen tijden zou moeten beschermen. 

Wanneer in de modderpoel van de overstroomde Amblève lijken van vermiste meiden gevonden worden, beseft ze dat ze 'de overstap moet wagen naar de andere kant van de wet om alsnog het goede te doen'. En daarin is ze bloedfanatiek! Maar omdat een zaak nog altijd bewijzen nodig heeft, is de weg naar gerechtigheid moeilijk begaanbaar. Zoals bij elk rechercheonderzoek maakt ook Julia inschattingsfouten. Tegelijkertijd dringt de tijd want de moordenaar is nog niet klaar...

Vakwerk

Shanna de Jong heeft met 'Geen weg terug' een rijk gestoffeerd, sfeervol en tot nadenken stemmend boek geschreven. Ook de styliste in haar haalt hoge cijfers! In een vloeiende, afwisselende taal weet ze het karakter van katholieke kerkjes met votiefkaarsen en barokke kruisbeelden tot leven te brengen. En als de cantharellensoep op tafel komt, prikkelen de kruidige geuren de neus van de lezer. 

Toch zit de echte uitdaging in het uitwerken van de thematiek: de schuldgevoelens van Julia en het willen rechtzetten van vermeende fouten, haar complexe psychische toestand en het gedrag van een vrouw die al dan niet de greep op de realiteit verloren heeft. Dat de auteur deze ballenreeks in de lucht kan houden bewijst het uiteindelijke versmelten van twee verhalen.  

Terwijl Julia's wereld langzaam heelt, valt het Ardense dorp in brokstukken uit elkaar. Kundige auteurs zijn nooit alleen heelmeesters! 

★★★★★ 

De visser - Mathijs Deen

Twee zonen, twee vermiste vaders !  

'Zijn moeder is dood maar hij denkt aan zijn vader.'

Als Liewe Cupido, rechercheur in Duitse dienst, naar Texel terugkeert om zijn moeder te begraven en het ouderlijk huis te verkopen, vindt hij de logboeken van zijn op zee achtergebleven vader. Het is de hoogste tijd om antwoorden te vinden op de eeuwig terugkerende vragen. De omstandigheden waarin hij overboord sloeg, moeten uitgeklaard worden.  Omdat er heel wat verontrustende tegenstrijdigheden naar boven komen, weet Liewe dat opgeven onmogelijk is. Hoewel hij de nog levende bemanningsleden van de intussen verkochte kotter op de rooster legt, botst hij op het gezegde: 'Wat op zee gebeurt, blijft op zee'.   

Het leven gaat verder... maar hoe?
Ondanks de terughoudendheid is het overduidelijk dat alle betrokkenen worstelen met de herinnering aan die noodlottige nacht. Hun geweten speelt hen parten. Dat geldt voor oom Henk, die de afwezigheid van de familievader enigszins probeerde te verzachten maar ook voor de nog levende bemanningsleden en de politieman van weleer die het dossier te snel moest sluiten. Zelfs de nazaten van een bendeleider die viskotters gebruikte voor het aan land brengen van zware drugs, zitten met onbeantwoorde vragen en die willen ze op een dwingende manier helder krijgen. Had vader Cupido iets met heroïnesmokkel te maken? Daar wil een zoon toch helemaal niet aan denken...

Ook in het sluitstuk van deze Wadden-reeks haalt Mathijs Deen zijn troefkaarten boven. Naast zijn gevarieerde taal en soepele stijl is er ook nu weer het prettig gecompliceerde plot dat enig denkwerk vergt van de lezer. En, gewoontegetrouw, ligt er in 'De visser' iets onder de oppervlakte dat voor diepgang zorgt.  

De schrijver die altijd levert

Dat er aan de verbeelding van deze auteur niets ontbreekt, vertellen je de filmische scènes van het labeur aan boord en het altijd dreigende water dat plots in een kanaalrat kan veranderen. Maar ook de binnenkant van de personages weet hij wakker te schudden. Zo is er de traumatische ervaring van matroos Mees, de frustratie van de nukkige gepensioneerde politieman, de innerlijke strijd van oom Henk en de stille ontdooiing van Liewe die, met dank aan vriendin Miriam, geleerd heeft om te communiceren. Toch mogen ook de actiemomenten niet vergeten worden. Liewes één-tegen-vier-aanpak is een originele vondst!

Helaas... zal deze successerie ons verlaten! Gelukkig niet zonder orgelpunt. Mathijs Deen is erin geslaagd om van de halve Texelaar Liewe Cupido een echter eilander en een visserskind te maken. Op kousenvoeten neemt de lijfspreuk 'Wat op zee gebeurt, blijft op zee' ook bezit van de rechercheur. Dat deze morele gedaanteverandering ingrijpende gevolgen heeft, moet Liewe accepteren. Of de lezer er blij mee is, valt te betwijfelen... En dat is als groot compliment bedoeld!

★★★★★

Ontvolgd - Bregje Rebergen

Om de tuin geleid door schijnwerelden !

'Jouw tijd is gekomen om te doen 

waar we als man voor gemaakt zijn.'

In dit derde deel rond Officier van Justitie Rixt van Leeuwen daal je af naar het darkweb, de plek waar de gebruikelijke zoekmachines, zoals Google, geen toegang hebben. Het is het anonieme schuiloord van politieke activisten in dictatoriale landen maar ook van criminelen die in drugs of wapens handelen of van andere burgers die de omgangsvormen van onze samenleving niet willen respecteren. Een perfecte hang out, dus, voor thrillerpersonages!

Kassa, kassa !
Toch is het startschot van dit plot voor Beau, een ijdele en vooral ambitieuze influencer die zich voor het karretje laat spannen van haar manager en zijn vrienden uit de reclamebusiness. Je hoort de kassa al rinkelen! Ook voor haar partner, de AI-expert Arjen, is een dubieuze rol weggelegd. Als blijkt dat de mannen de afspraak met Beau erg vrij interpreteren, moet ze haar improvisatievermogen en weerbaarheid aanspreken om aan het langste eind te kunnen trekken. 

Omdat workaholic Rixt en haar team lange tijd de schijnwereld van de influencers niet van de echte kunnen onderscheiden, verliezen ze kostbare tijd. Dat de bravoure van de snelle jongens hen uiteindelijk de das omdoet, is een meevaller. Maar als de hachelijke situatie zich herhaalt, is het rechercheteam niet meer bereid om de handen uit de mouwen te steken... tot twee tieners een verband met het darkweb ontdekken. Rixt moet even slikken als ze beseft dat ze niet vertrouwd is met de Tor-browser en het surfen in de krochten van het internet. In deze high tech-maatschappij word je snel oud. Ook de AI-filmpjes van Arjen zijn bedoeld om te misleiden. En wat gezegd van de manipulatieve Beau? Toch ben je opgelucht dat ze een kat met zeven levens is!

Rechtsstaat onder druk
'Ontvolgd' is geen boek om blij van te worden. Rixt en haar medewerkers worden op snelheid gepakt. Als aan het eind van de rit het dossier wordt dichtgeklapt, valt er niet veel te juichen. Het s-woord van de Officier van Justitie is veelzeggend. Je kunt je niet voorstellen dat de spons meteen over de slaaparme nachten gaat. Of over de gebruikte financiële middelen. En als lezer ontkom je niet aan het idee dat de rechtsstaat sinds enige tijd wat wankel op de benen staat. Door het versmelten van boven- en ondergrond worden politie en justitie in een wurggreep genomen. 

Daarnaast is 'Ontvolgd' een aanklacht tegen het machogedrag van een flink aantal mannen. Dat kan zo maar ontaarden in agressie en misbruik van vrouwen. En als je onder de radar van het darkweb blijft, dan kun je onder gelijkgestemden lekker seksistisch schelden of sadistisch lachen om een afgetuigde vrouw. Met dit krachtig gecomponeerde verhaal heeft Bregje Rebergen niet alleen een uiterst onderhoudend plot afgeleverd maar ook een verontrustende vinger aan de pols van onze tijd gehouden!

★★★★★

De sluis - Yvo Kühling

 Hoe een dode eend je de das om doet!

'Sommige dingen weet je al zeker als je dertien bent.'

Klinkt 'Moord in de Groote (met twee o's) Zeesluis' niet een beetje als 'Moord op de Nijl' of 'Moord in de Oriënt-Express'? Bij Nour roept het onderzoek van haar vriendin, de 'investigative journalist' Tessel, naar de dood van schipper Wout de Bruin spontaan deze Agatha Christie-associatie op. Met de hulp van je verbeelding zou je kunnen zeggen dat Tessel als een hedendaagse Hercule Poirot alle betrokkenen lastige, ter zake doende vragen stelt. Omdat ze nog net niet student-af is, wordt dit haar vuurdoop. Maar een luis in de pels kan ver geraken!  

Hier zit een reukje aan

Als er in een defecte sluiskamer een aantal vaartuigen de nacht moet doorbrengen, blijkt er de volgende ochtend een booteigenaar overleden te zijn. In de ogen van de aanwezige Tessel komen de autoriteiten - politie en burgemeester - te snel tot de conclusie dat gemeenteraadslid en groene architect Wout de Bruin aan een hartaanval bezweken is. Motieven om hem uit de weg te willen ruimen liggen voor het grijpen: geldbeluste bouwondernemers, politieke tegenstanders of een kandidaat die de prestigieuze functie van Muiderkringbaljuw van hem wil overnemen. Deze op een middeleeuwse traditie gestoelde eretitel heeft in sommige families rond het IJmeer een bijzondere betekenis. Maar de proloog van dit avontuur is voor een dode eend...

Al snel valt het op dat Yvo Kühling erg goed overweg kan met de meiden uit dit boek. Tessel deelt een huis en nog meer met drie hartsvriendinnen. Je zou zweren dat hun dialogen door een vrouwelijke ghostwriter geschreven werden. Zo is er, bijvoorbeeld, deze quote van Frederiek: 'Waar ik bij jongens überhaupt op afknap, is dat ze de hele tijd aan het woord zijn. Allemaal zo vol van zichzelf en ervan uitgaan dat ik dat allemaal wil horen.' Toch kan deze verteller ook in een handomdraai overschakelen naar weetjes die een jongensbrein graag opslaat. Zoals daar zijn: de historische waterlinie, de afvoergemalen uit de voorbije eeuwen, het functioneren van hedendaagse sluizen, de geschiedenis van het Muiderslot en het sterke koolstofmonoxideverhaal aan het eind. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat vrouwelijke lezers hier moeite mee hebben...

 

Meer dan genietbaar ! 

Verder blinkt deze detective nog uit in originaliteit, plotelementen, een bijzondere dochter-moeder- en zoon-vaderrelatie, een ontroerende bammetjes-versiertruc van Wout en Pien, vreemde badeendjes en een spanningsveld dat levend gehouden wordt door de deadline van de eindscriptie die berust op de zoektocht van Tessel naar de waarheid. Op die hobbelige weg komt ze vaak dicht bij de ontknoping zonder ze te kunnen aanraken. Toch kun je ook tenenkrommend ver komen!

Maar wat zorgt ervoor dat je Yvo Kühling zo'n prettig gezelschap vindt? Dat heeft iets met de toonzetting te maken, met een gedoseerde lichtvoetigheid die je weer aan Agatha Christie doet denken. Misschien heeft zij toch zijn schrijvershand even aangeraakt!

★★★★

Vergiftigd - Tamara Onos

Hoe de mens zichzelf de das om doet ! 

'Mensen hebben niet het besef dat wat met knaagdieren gebeurt, 

ook met de mens kan gebeuren.'

Een spannend boek over de nefaste gevolgen van bedrijfsactiviteiten voor de volksgezondheid heeft het niet makkelijk bij het beklimmen van de populariteitsranking. Dat neemt niet weg dat maatschappelijke thema's zich uitstekend lenen voor een suspense verhaal. Personages die respectloos omgaan met de sociale normen zijn koren op de molen van geüniformeerde en andere speurneuzen. 

Waar twijfel is, is waarheid

Renske Nijland, de deskundige in gevaarlijke stoffen uit de gelijknamige reeks van Tamara Onos, is zo'n gedreven karakter dat, met gevaar voor eigen leven, misstanden boven water wil krijgen. In 'Vergiftigd' bijt ze zich vast in de commotie over problemen met vruchtbaarheid onder de wijkbewoners. Zou het stof uitstotend timmerbedrijf hiervoor verantwoordelijk zijn? Vooral de spuiterij waar verf- en deklagen worden aangebracht, kon wel eens de boosdoener zijn.

In een tweede lijn volg je een uit de hand gelopen competitiestrijd tussen enkele werknemers van een bedrijf dat op zoek is naar de verduurzaming van verpakkingen. Er wordt gemanipuleerd, gechanteerd en met proefdieren geëxperimenteerd tot de gemoederen zo oververhit geraken dat een drama onafwendbaar is. Ook achttien jaar later smeult het conflict nog na. Als twee dochters hun respectieve vaders diep in de ogen kijken, barst er een explosieve finale los waarin de ontbrekende puzzelstukjes hun plek in het geheel vinden. 

Zwakke plekken

Met de invalshoek van 'Vergiftigd' is niets mis. Kortetermijndenken en antisociaal gedrag zorgen voor personages die lijnrecht tegenover elkaar staan. Vuurwerk gegarandeerd... mocht de schrijfstijl gedurende drie kwart van het plot geen intensiteit en urgentie missen. Helaas trappelt het verhaal wat ter plaatse. Daarbij is de psychologische uitwerking vrij oppervlakkig. Hoewel de acteurs allemaal een context meekrijgen komen hun gevoelens niet echt tot leven. De angst om Renskes verdwijning, bijvoorbeeld, is niet tastbaar. Bovendien weet de lezer, op diverse momenten, meer dan de plotspelers. Op die manier worden verhoren of andere gesprekken saai en wordt de voortgang van het verhaal afgeremd.   

Als je Tamara Onos vergelijkt met haar beste Nederlandse collega's, dan schiet ze duidelijk tekort. Terwijl je de lezers moet laten geloven dat je pen over de bladzijden zweeft, wil deze schrijfster vooral de controle houden. En zo is er altijd 'baas boven baas'!

★★★

Vlijmscherp - Marion van de Coolwijk

Grensverleggende vader-dochterliefde ! 

Voor een psychologische thrillerauteur biedt crimineel gedrag in de persoonlijke sfeer veel meer mogelijkheden dan, bijvoorbeeld, het optreden van een anonieme seriemoordenaar, een gijzelaar of maffiabaas. Hoewel deze laatste personages voor beangstigende spanning kunnen zorgen, is het geestelijke spectrum veel groter als je kunt putten uit (familie)relaties, diepere emoties en aanverwant gedrag. Ook Marion van de Coolwijk slaagt erin om een stevige stok in het hoenderhok te gooien en zo een heel gezin uit elkaar te spelen!

Alles kwijt

Als de tieners Billie en haar broer Boaz met een traumatische ervaring geconfronteerd worden, verliezen ze van de ene dag op de andere hun beschermde materiële en emotionele leventje. Vanaf dat moment kunnen ze niet meer antwoorden op de vraag wie hun vader is. Pogingen om met hem in gesprek te gaan en zijn ziel te openen, lopen vast. Pas na zijn dood doet Billie een ontdekking die langzaam maar zeker naar opheldering leidt. Tegelijkertijd beramen kwaadwillige individuen een moorddadig plan. Ook zij zijn net zomin klaar met deze raadselachtige kwestie. 

Omdat je in dit boekgenre struikelt over de clichématige thema's, is de verbazing groot als je merkt dat deze schrijfster met een invalshoek komt waarvan je nog nooit gehoord hebt. Eén van de personages is geboren met CAIS, een genetische aandoening die de seksuele identiteit en ontwikkeling behoorlijk complex maakt. De vakkundige manier waarop Marion van de Coolwijk dit gegeven in haar spannend plot verwerkt, is uniek! En naast het sturen van het verhaal kan dit voorbeeld van diversiteit ook bijdragen aan de maatschappelijke discussie rond taboe-gevoelige verschillen tussen mensen. 

Over de pijngrens

Dat deze auteur veel kwaliteit in huis heeft, wordt snel duidelijk. Naast een evenwichtige constructie, waarbij in het eerste deel de lijnen worden uitgezet en in het tweede de thriller uit de startblokken schiet, biedt 'Vlijmscherp' je een verrassende ontknoping die de lezer rechtstreeks naar de tragiek van het hoofdpersonage brengt. In haar pijn weerspiegelt zich het godsgruwelijke leed dat haar vader heeft moeten dragen!

Naast alle lof moet er toch een kleine maar niet onbelangrijke kritische opmerking gemaakt worden. Als je een gerespecteerde auteur wil zijn, dan hou je je ver van vulgair taalgebruik. Het k.k-woord hoort onder de pet te blijven en liefst nog verder weg!

★★★★1/2

Modelmoord - Marelle Boersma

Een uit elkaar spattende zeepbel !

Een modellenbestaan onder de Maltese zon, dat klinkt altijd jaloersmakend... behalve in de context van een thriller! Ook in het plot van 'Modelmoord' krijgt mannequin Bo een allesbehalve benijdenswaardige rol. Haar 'poster boy' Nick blijkt een doortrapte echtgenoot te zijn die haar bankrekening plundert en onder haar ogen een geduchte concurrente versiert. Modellen gaan elke dag de strijd aan met de calorieën, de centimeters en hun zogenaamde collega's. Nicks verraad komt dus hard aan!

In de knel
Als tijdens een feestje een topmodel vermoord wordt en Bo samen met haar zus, wat later, een auto-ongeval heeft, krijgen allerlei ontwikkelingen vrij spel en moet Bo alle zeilen bijzetten om aan de wraakzuchtige plannen van manlief te ontsnappen. Kan ze hierbij op de bescherming van de politie rekenen?

Geen schot in de roos
In 'Modelmoord' zijn diverse vormen van onrecht en machtsmisbruik aan de orde. De enige hoop komt uit de 'girl power-hoek'. Helaas biedt het format van snelle, feelgood thriller niet veel ruimte voor psychologische uitwerking of andere verdieping. Zo krijgt de maatschappelijke discussie rond het afslankmiddel Ozempic weinig romantechnische bewegingsvrijheid. Jammer genoeg moet je constateren dat dit boek dunnetjes gestoffeerd is, veel plotelementen herhaald worden, de chronologie een beetje rommelig is, de afloop enigszins doorzichtig en het geheel aan simplisme lijdt. Misschien vinden jonge mensen met een beperkte leeservaring hier wel hun gading in...

★★

Vreemd bloed - Marly van Otterloo

 Nooit te oud voor mondigheid !

'Het punt met (het schenden van) vertrouwen is, 

dat het nooit meer helemaal goed komt.'

Als je op zoek bent naar spanning, levert een werkvloer met een hiërarchische structuur tal van mogelijkheden op. In een zorghotel voor ouderen, waarin een medewerkster met sardonisch genoegen de scepter zwaait, heeft Marly van Otterloo een ongezonde bedrijfscultuur gevonden. 

Venijn kent geen leeftijd

Naast de hulpbehoevende demente of aan parkinson lijdende gasten, zijn er de assertieve karakters die een realistische versie laten zien van Richard Osmans 'Moordclub'. Hoewel ze geen speurdersambitie hebben, kunnen de bewoners van Villa Rietsteijn scherp uit de hoek komen als het om hun wensen gaat of om het bekritiseren van de bitsige Wilma. De balorigste mept met haar stok in het rond of plet stiekem een peperdure orchidee fijn. Toch richt de pestende en snerende supervisor haar pijlen niet op de bejaarden maar op de vrijwilligers die ze als concurrenten ervaart. Wilma is het prototype van een sociaal weinig gewaarde vrouw. Dit vat vol frustraties gunt anderen het licht in de ogen niet. 'Ik niet, dan zij ook niet', lijkt haar motto te zijn.

Wanneer de bijspringkracht-voor-één-week, de succesvolle en knappe Mare, haar intrek in de villa neemt, doopt Wilma haar pijlenarsenaal nog wat dieper in het gif. Maar ook andere ego's zijn te groot om van een hecht team te kunnen spreken. Terwijl Cordelia van het winkeltje en Theo, de chauffeur van het pendelbusje, zich als ongekroonde koningen gedragen, lijkt directeur Hans, zich zo onzichtbaar mogelijk te maken. Bovendien heeft Mare te maken met een vertrouwenskwestie op het thuisfront. Haar partner Harold geeft zelf toe dat 'haar geweten beslist sterker ontwikkeld is dan het zijne'. Dat belooft weinig goeds...

Een gemiste kans

Elementen genoeg, dus, om psychologische confrontaties te kunnen uitwerken. Jammer genoeg blijven de personages om elkaar heen draaien in een verhaal dat, wat het zorghotel betreft, als een nachtkaars uitdooft. Of je een spannende of niet-spannende roman schrijft, altijd is de psychologische opbouw en ontknoping van fundamenteel belang! Beide genres drijven op, naar een climax toegroeiende, innerlijke conflicten en fricties met de buitenwereld. Enkel de relatie van Mare en Harold respecteert dit literaire basisprincipe. 

Veruit de meeste wrijvingen in dit boek beloven veel maar bevriezen halfweg. Daarna wordt er snel een einde bij bedacht. Een enigszins belezen lezer zal bij deze manier van schrijven altijd op zijn honger blijven zitten. Daarom komt de ruim bemeten drie sterren-waardering op het conto van het zelfbewuste AOW-gezelschap dat een lange neus trekt naar betweterige leeftijdsdiscriminatie! 

★★★

Vergelding - Michael Berg

'Grensoverschrijdend' is een understatement !

 

'Haar leven zit erop.

Hoe mooi is het dan om dat met een enorme knal te vieren.'

'Tot in de jaren '70 was de katholieke kerk uiterst invloedrijk in Limburg, zowel op het persoonlijke als het maatschappelijke vlak. Hoever de bemoeienissen gingen, is nu niet meer voor te stellen. Mijnheer pastoor kwam de huishoudboekjes controleren, echtparen aansporen om voor meer kinderen te zorgen en de familievader geraakte zonder de toestemming van de zielenherder niet aan een baan in de koolmijn. Heerlenaar Michael Berg heeft vast herinneringen aan de betweterigheid en autoriteit van de zwartrokken!

Eindelijk openheid van zaken !

De pijnlijkste verhalen hebben met misbruik van kinderen te maken. Niet alleen in Nederland en België maar wereldwijd werden er in de afgelopen jaren getuigenissen verzameld, dossiers samengesteld, documentaires gemaakt en krantenbladzijden vol geschreven over fysieke en mentale vernederingen in internaten, weeshuizen, op vakantiekampen... In sommige gevallen leidden deze praktijken tot zelfdoding. 

In 'Vergelding' is Michael Berg op een overtuigende manier aan de slag gegaan met deze thematiek. Voor zijn tweede verhaallijn, die steeds dominanter wordt, gaat hij vijftig jaar terug in de tijd. Omdat Petra intelligent maar niet zo ijverig is, wordt ze door haar ouders naar een katholieke kostschool gestuurd. Daar is haar rebelse kant meteen een excuus voor lijfstraffen en eenzame opsluiting. Tot overmaat van ramp ontdekt ze dat haar kamergenoot door moeder-overste seksueel misbruikt wordt en een poging tot suïcide onderneemt. 

Tot hier en niet verder

Wat deze auteur erg goed verliteratuurt is dat het om een machtsrelatie gaat. Oppernon, soeur Dorothea, weet haar slachtoffers handig te chanteren en haar mede-kloosterzusters te intimideren. Op kapelaan Cuypers, de sympathieke jonge biechtvader, hoeven de gedupeerden evenmin te rekenen. Glimlachen is iets anders dan je nek uitsteken! De sadistische heks regeert tot... iemand lef toont en een grens trekt! 

Dit tweede deel van de Mergellandmoorden raakt je ziel en vooral de plek waar je rechtvaardigheidsgevoel zit! Net daarom kun je je verbinden met iemand die voor eigen rechter speelt. Boeken zijn bij voorkeur niet eenduidig. Om zo dicht bij de lezer te kunnen komen, moet de verontwaardiging van de schrijver minstens even groot zijn. Michael Berg vernoemt trouwens ook nog even de bisschop van Roermond, de hiërarchische verantwoordelijke van de nonnen. Wellicht bedoelt hij de orthodoxe Joannes Gijsen die tijdens en na zijn ambtsperiode veel kritiek te slikken kreeg onder meer voor zijn lakse houding tegenover misbruik door geestelijken. Waarom de auteur zo begaan is met deze kwestie is een vraag voor een interviewer. 

Unieke prestatie 

Je zou bijna vergeten dat 'Vergelding' een feilloze constructie heeft, het juiste tempo volgt, aanraakbare personages opvoert en een toprechercheur aanbiedt die 'lijken met feesthoedjes' in een vrieskist heeft zien liggen. Tel daarbij een vriendin en een vriend op die in gewelddadige omstandigheden om het leven zijn gekomen en je hebt voldoende traumatische ervaringen om een dagelijks gevecht mee te voeren. Daar is geen korenwijntje tegen opgewassen!

Dit is een uniek werkstuk dat het hele jaar kan blijven bovendrijven! Hierbij horen nominaties en, waarom niet, een grote prijs!

★★★★★

De leugenaar - Martine Kamphuis

De hardvochtige grenzen van therapie !

'Beschadigde mensen beschadigen mensen.'

Van een auteur, die bovendien psychiater is, mag je iets extra's verwachten, zeker als het gaat om het spannende psychologische boek. Toch kun je je voorstellen dat het verwerken van professionele kennis in een plot voor een breed publiek niet vanzelfsprekend is. 

Een hele uitdaging

Met het kiezen voor een hoofdpersonage dat narcistisch is, een anti-sociaal profiel heeft en borderline-patiënt is, beschik je over heel wat elementen die voor conflicten, buitensporig gedrag en spanning kunnen zorgen. Maar in het hoofd van de lezer wordt het dan wel èrg druk. Voeg daarbij de rugzak met misbruik, falend ouderschap, een pooier, afpersing... die Sylvia meezeult, en je begrijpt dat er romantechnisch véél hooi op de vork ligt. Hier lijkt de stem van de psychiater harder te klinken dan die van de schrijfster! En dat mag niet de bedoeling zijn.

Wanneer therapeute Wynona Post besluit om Sylvia, een cliënt die ze eerder begeleidde, weer onder haar hoede te nemen, lijken de eerste sessies een bemoedigend resultaat op te leveren. Toch ebt het vertrouwen tussen beiden langzaam maar zeker weg en ontstaat er een giftige sfeer. De beschadigde vrouw vervalt in oude patronen, voelt zich onterecht in de steek gelaten en slaat lukraak om zich heen. Uit niet-geheelde pijn ontstaat boosheid, die ontaardt in een revancheplan en een machtsstrijd. Omdat ze zich beroepsmatig aan haar zwijgplicht moet houden, kan de therapeute geen kant op... tot ze besluit enigszins buiten de lijntjes te kleuren. Dit is tenslotte fictie, een wereld waarin de auteur voor rechter mag spelen en de lezer een oogje mag dichtknijpen!

Meer evenwicht

'De leugenaar' heeft een opvallende constructie. Martine Kamphuis heeft ervoor gekozen om het grootste deel van haar plot te stofferen met therapeutische sessies. Hoewel deze gesprekken inzicht geven in de geestestoestand van Sylvia, haar relatie met Wynona en de spannende ontwikkeling ervan, gaat er toch te weinig dynamiek van uit. Deze roman zou gebaat zijn bij meer dosering, een afwisseling van gedachtewisselingen én het volgen van personages bij wat ze doen of meemaken. In de laatste 30% van het boek wordt er wel flink tempo gemaakt. 

De belangrijkste verdienste van deze thriller is van maatschappelijke aard. En dat is een compliment! Of burgers met een stoornis (of stoornissen) die tot geweld kan leiden zich vrij mogen bewegen in de samenleving is een nazinderende vraag. Het is zorgwekkend dat therapeuten, waarin het personage Wynona Post zich wellicht kan spiegelen, moeten toegeven dat hun vertrouwen in een positieve ontwikkeling van hun cliënt een misvatting blijkt. En dan kom je bij de tbs-er die met verlof mag... 

★★★1/2

Onderstroom - Linda Jansma

Wie zeilt hier te scherp aan de wind ?

'Een meubelstuk geef je een plek 

maar verlies en verdriet zitten verankerd in een persoon...'

Je hoeft geen geboren Friezin te zijn om je thuis te voelen in de wereld van het zeilen. In 'Onderstroom' heeft Linda Jansma het waterrecreatiegebied Slotermeer, bekend van de Elfstedentocht, als setting gebruikt voor de zeilschool van haar hoofdpersonage Hester. 

Mensen zijn moeilijk te peilen

Terwijl de jonge aspirant-zeilers vol enthousiasme leren hoe je een boot optuigt, hoe je moet loeven en gijpen of in een admiraalformatie varen, probeert Hester elke dag opnieuw de herinnering aan haar omgebrachte dochter Insa met kracht te dragen. Ook bij hartsvriend Timo is twee jaar na haar dood het gemis nog steeds groot. Tegelijkertijd voelt hij zich schuldig. Is hij nalatig geweest op die noodlottige avond? Hester heeft het raden naar wat er in deze gesloten oester omgaat. En wat moet ze denken van haar instructeur Thymen, de womanizer die, gestuurd door een té rooskleurig zelfbeeld, vergeet dat er grenzen zijn aan de omgang met meiden? Ook Menno, die een éénmansonderhoudsploeg recht houdt, roept vraagtekens op. Heeft deze zwijgzame, wat asociale persoonlijkheid, iets te verbergen?

In dit plot ontmoeten de thema's rouw, respect voor vrouwen of het gebrek eraan en het onterecht moreel veroordelen van mensen, elkaar. Boeken met een maatschappelijke lading hebben altijd een meerwaarde... op voorwaarde dat die dimensie ook goed wordt uitgewerkt. En dat kan beter in 'Onderstroom'! Algemeen gezien lijdt dit boek aan voorspelbaarheid en oppervlakkigheid. Het frisse gegeven van de zeilachtergrond kan deze tekortkomingen helaas niet goed maken. Zelfs het motief van de dader dat tijdens de ontknoping ontrafeld wordt, is weinig overtuigend. 

Stappen maken!

De kunst van het vertellen is Linda Jansma niet verleerd. Maar het literaire niveau waar je tien jaar geleden mee weg kwam, voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. Intussen worden we in dit genre weggeblazen door het nationaal en vooral internationaal kwaliteitsgeweld. Wie daarin wil meegaan, moet zijn wagonnetje snel aanhaken! Of zoals het zeiljargon zegt: 'Wie kan sturen, zeilt bij elke wind!'

★★1/2

Ze kwam terug - Barbara de Smedt

Wie houdt mij vast ? 

'Ik zie nog steeds de waarheid in mijn ogen.'

Demonen uit het verleden onder ogen zien, vindt iedereen moeilijk! Toch leren therapeuten ons dat je de boosdoeners net moet wakker schudden. Dan pas kunnen pijnlijke ervaringen helen.

Echt en onecht
Als je modeontwerpster Seren vanop afstand bekijkt, zie je een knappe, succesvolle vrouw met een eigen bedrijf. Wie haar van dichtbij meemaakt, merkt dat ze slaap- en eetproblemen heeft. Haar maatje 34 is het resultaat van extreem controlegedrag. Sinds de dood van haar vader en, nadien, de verdwijning van haar vriendin Cleo, probeert ze het oncontroleerbare buiten te sluiten. Om zichzelf te beschermen schildert ze een masker op haar gezicht of verdwijnt ze in de armen van haar partner David. De Sandwichclub, een groepje van zes scholieren dat Seren een thuisgevoel gaf, bestaat al lang niet meer. En daar is een gegronde reden voor.

Dit stevig verankerde plot met een niet aflatende spanningsboog en levensechte personages, brengt je feilloos bij het mysterie rond de manipulatieve dramaqueen Cleo en een noodlottig Kerstavondfeestje waarover de schrijfster zegt: '... en met dat ene woord werd ons lot bezegeld. Onze jeugd was voorbij.' 

Mythen hebben het eeuwige leven 

Een mooie vondst is de schoolopvoering van het toneelstuk dat gebaseerd is op de oud-Griekse mythe van Ariadne, de dochter van de Kretenzische Koning Minos. De vorst had een afschrikwekkende Minotaurus - half mens, half stier - verstopt in een labyrint onder zijn paleis. Als de held Theseus het wil opnemen tegen de Minotaurus biedt Ariadne hem een draad en een zwaard aan, op voorwaarde dat hij met haar trouwt als hij als overwinnaar het labyrint verlaat. De draad is een variant op de kiezelsteentjes uit het sprookje van Hans en Grietje. Maar daar houdt de overeenkomst meteen ook op. Theseus, Ariadne en haar zus Phaedra, die bij een berekend liefdesspel betrokken zijn, spiegelen zich in het stekelige machtsspel tussen Stijn, Cleo en Seren. Al deze scènes leveren trouwens geweldige dialogen op!

Voor altijd volwassen

In 'Ze kwam terug' creëert Barbara de Smedt diepgang. Ze laat haar hoofdpersonen elkaar en zichzelf ontdekken en in vraag stellen. Er worden harde lessen geleerd over trouw en verraad, over een warme bubbel die door eigenbelang wordt opgeblazen. Dit is een ontnuchterend 'coming of age-verhaal'. Zelfs als demonen tot rust gebracht worden, blijft hun voetafdruk achter. Deze auteur is gemaakt om verhalen te vertellen. En het thema van het verlies van de onschuld is misschien wel het ontroerendste uit de hele literatuur!

★★★★1/2

Ontspoord - Heleen van den Hoven

 Big brother is watching you !

'Alle haast is vannacht uit mijn leven gevloeid.'

Boeken kun je op verschillende manieren lezen. Zo kun je een thriller enkel als spannend verhaal tot je nemen of je verdiepen in de maatschappelijke context die de personages en het plot vorm geeft. 'Ontspoord' is een boek dat je met je neus op een zorgelijke socio-technologische ontwikkeling drukt. En dat is meteen een compliment!

Binnen en buiten de legale lijntjes

De Amerikaanse Harriet verdient haar kost met hacking. Soms heeft ze een 'legale' klus zoals het binnendringen van bedrijfssystemen om de zwakke plekken bloot te leggen. Als dat gebeurt, meldt ze zich netjes bij het management dat haar een dankjewelbedrag overmaakt. Dat schijnt de geplogenheid te zijn. Maar als ze in geldnood verkeert, schroomt ze niet om een organisatie via een 'ratje' een flinke cent lichter te maken. Voor het regelen van een illegaal persoonsbewijs kunnen intimi ook bij haar terecht.

Als ze de opsporingsapp VerityView ontdekt en ze zich zorgen maakt over het pad dat haar impulsieve vriendin bewandelt, kruipt ze dieper en dieper in de wereld van het volgen van mensen via smartphones, smartwatches en openbare camera's. Iemand die thuis een camerasysteem heeft, kan zelfs in zijn privé-omgeving bespioneerd worden. 

Risico's

Samen met Harriet reis je haar geliefde Nique achterna naar Nederland. Daar gaat de vrouw zonder verleden op zoek naar de invulling van haar identiteit. Omdat haar voetstappen door meer dan één iemand gevolgd worden, komt Nique, koosnaam Veertje, in een levensbedreigende situatie terecht.

Hoe verder je in het verhaal geraakt, hoe vaker je je afvraagt hoe dicht deze praktijken bij de realiteit staan en of ze strafbaar zijn. Een eerstelijnsonderzoek leert je dat dit soort tracking apps zeer benaderbaar is en al verankerd in onze samenleving. De hamvragen draaien om de lijn tussen legaal en illegaal maar ook om privacy-bezorgdheid in relatie tot het wettelijke kader. Enkele voorbeelden. Een GPS-tracker mag je onder je eigen auto aanbrengen maar niet onder die van iemand anders. Maar wie rijdt er in je auto? Een kindersmartwatch mag je gebruiken om je kroost te volgen. Maar gebeurt dat altijd met de beste bedoelingen en heeft een kind dan geen recht op privacy? Een privé-detective mag opsporingsapps gebruiken. In dat geval en in vergelijkbare situaties is het traceren van mensen toegestaan... behalve als het om stalking gaat. Wie lastig gevallen wordt, moet trouwens op zoek naar bewijslast.

Alarmerend

Trackingsystemen leveren je, op basis van een betalende service en een foto van de persoon die gezocht wordt, heel wat op: actuele contactgegevens, links naar mediaprofielen en, als het bestaat, een strafblad. Hoewel een leek geen optimaal inzicht kan verwerven in een juridische achtergrond, hou je als lezer toch een verontrustend gevoel aan dit verhaal over. Is privacy een loos begrip geworden? Of erger: kun je criminelen nog op afstand houden?

Hoewel de schrijfstijl van Heleen van den Hoven aan verbetering toe is -  een staccato-opeenvolging van woorden en korte zinnetjes in plaats van een vloeiend geheel - zit de waarde van het boek in de maatschappelijke relevantie. Dit onderwerp mag eens prominent op een talkshowtafel terecht komen of vanuit een andere journalistieke invalshoek scherp bekeken worden! 

★★★1/2

Jij bent het licht - Marion Pauw

 Orwelliaanse praktijken !

'Hij moest zijn eigen stem horen 

om te weten dat hij nog bestond.'

In haar meest recente boek legt Marion Pauw de vinger in meer dan één wonde! Dit is geen verhaal voor watjes... en dat mag best als een compliment klinken. Tussen de hoofdpersonages heerst zwijgende bitterheid, die de ouders-kinderen-relaties en de broer-zus-verhouding danig verzuren. Maar ook de satellietkarakters laten niet het achterste van hun tong zien. Wat voor Mia begint als een herbronnende reis naar Tasmanië - haar geboorte-eiland én dat van de auteur - krijgt snel een onverwachte wending. 

De ene jeugd is de andere niet

Terwijl de ik-persoon vooral warme herinneringen aan haar Tasmaanse jaren heeft, komt broer Max met een autobiografisch boek over zijn tijd op een internaat voor moeilijk opvoedbare jongeren waar lijfstraffen, manipulatie en andere vernederingen aan de orde van de dag waren. Hoewel Mia het verhaal, dat een dystopische sfeer oproept, eerst niet wil lezen, kiest ze gaandeweg voor een zoektocht waarop niet iedereen zit te wachten.

Dankzij haar kennis van de Aboriginal-cultuur kan de schrijfster Jo creëren, de buurvrouw die een betere moeder en opvoeder voor Mia was. Jo is de spreekbuis van een teloorgegane gemeenschap waarin respect voor de natuur centraal stond, mensen gelijkwaardig waren en er geen begrippen als zonde en boetedoening bestonden, christelijke waarden die de kolonisten meebrachten en in de hoofden van de internaatbestuurders achterlieten. In 'Jij bent het licht' zorgt Jo voor het morele tegengewicht!

Bezielde stem

Het mag duidelijk zijn dat dit een geëngageerd boek is. Binnen foute opvoedingssystemen klaagt Marion Pauw ook ouders aan die niet-volgzame kinderen als een probleem zien. De eigenzinnige Max zou wel autistisch en/of hoogbegaafd kunnen zijn, misschien met ADHD-trekjes, een kind dat snel als vreemd wordt gezien omdat het buiten de lijntjes kleurt.

Om deze en andere redenen is dit boek veel meer een roman met een spanningslijntje dan een thriller, een etiket waar uitgeverijen, gedreven door commerciële doeleinden, vaak te kwistig mee omgaan. Hiermee doe je noch de lezer, noch de auteur recht! Terwijl thrillers en detectives altijd een geestelijke ontsnappingsweg bieden, kijk je hier in een genadeloze spiegel van de menselijke ziel! 

★★★★