Koel water - Julienne Brouwers

Toxische smoothies ! 

'Het lijkt wel of de doden zich hebben verenigd 

om te protesteren tegen de aangekondigde bezuinigingen.'

Waar veel geld omgaat, kan zwaar gefraudeerd worden! En heel wat mensen zijn omkoopbaar. Van beide mogelijkheden heeft vastgoedbaas Hugo du Bois handig gebruik gemaakt. Als hij na een personeelsfeestje plots overlijdt blijkt dat de flamboyante Hugo de menselijke psyche toch enigszins onderschat heeft. Iemand voelde blijkbaar zoveel wrok tegenover hem, dat hij moest sterven. Moeten de mogelijke daders binnen of buiten het bedrijf gezocht worden? En hebben ze een professioneel of persoonlijk motief? Over die vragen moeten forensisch rechercheur Amber en tactisch speurder John zich buigen. Maar ook minnares Louise is gebrand op het vinden van de moordenaar!

Kwaliteiten

Met de introductie van het personage Amber krijgt forensische kennis aardig wat ruimte in dit boek. Bijna altijd zijn de weetjes, zoals b.v. over het isotopenonderzoek, toxicologie of het niet-geautoriseerd verkrijgen van DNA, interessant. Bij dat laatste is natuurlijk ook haar collega John betrokken. Samen vormen ze een duo dat steeds beter samenwerkt. 

In deze thrillerachtige detective zit meer dan voldoende kundigheid. De manier waarop Louise heen en weer wordt geslingerd tussen het al dan niet kunnen vertrouwen van haar collega's of andere karakters, zorgt voor ondermijnende spanning bij haar en prettige onrust bij de lezer. Hoewel het plot wat compactheid en urgentie mist, slaagt Julienne Brouwers erin om een gedoseerd, logisch, goed gestoffeerd en onderhoudend verhaal neer te zetten. 

Wil je 'Koel water' kunnen waarderen, dan moet je het puzzelwerk belangrijker vinden dan nagelbijtende opwinding. Toch zal iedereen kunnen genieten van de ontdekking dat je 'koel water' ook aan elkaar kunt schrijven en daar een heerlijk moordwapen van kunt maken! Een originele vondst! 

Eigen weg

Opvallend is dat deze schrijfster haar werk in eigen beheer uitgeeft en toch, naar eigen zeggen, al zo'n 80.000 lezers en luisteraars bereikt heeft. Kun je dan succesvol zijn zonder het promotienetwerk van een professionele uitgeverij?? Toch lijkt de inbreng van een topredacteur altijd van aanzienlijke toegevoegde waarde. Hoe dan ook, John mag nog eens terugkomen... op voorwaarde dat hij zijn nukken wat beter onder controle krijgt!

★★★1/2

Vals - Sara Strömberg

Een niet te vereffenen schuld ! 

'Er was niet veel dat me zozeer provoceerde 

als ongefundeerde beweringen van autoriteiten.'

In het Zweedse skioord Åre is het evenwicht tussen platteland, natuur en het bouwen van accommodatie voor welgestelde stedelingen danig verstoord. Geldgewin lijkt de kwaliteit van leven te verdringen. Als een aardverschuiving grote schade aanricht, stelt onderzoeksjournaliste Vera zich vragen bij het toekennen van bouwvergunningen. Maar de in beweging gekomen tonnen grond blijken nog een andere duistere waarheid aan de oppervlakte te brengen. 

Uit de hand gelopen

Vera, die voor een regionale krant werkt en daarom te vaak naar haar zin over een borduur- of bakwedstrijd moet berichten, bijt zich vast in het verband tussen de berg en de verdwijning van Jonte, de zoon van een schapenboer die vindt dat de horizon weidser is dan het verzorgen van lammetjes. Uit haar moeizame research komt uiteindelijk een verhaal tevoorschijn van verslaving, graaizucht en de ontwrichting van een gezin. Zoals verwacht loopt er ook een lijntje naar de bouwwoede van de kapitaalkrachtigen.

Aan de meetlat

Net als veel andere Scandinavische spannende boeken, is ook dit debuut te wijdlopig en dus te gezapig. Dan krijg je een genre dat probeert een roman te zijn maar daarvoor niet origineel of diepgravend genoeg is en dat, anderzijds, geen geslaagde detective is omdat de ontwikkelingen vaart missen.

Sara Strömberg doet trouwens wel een poging om haar plotfiguren een persoonlijkheid te geven en een spanningsveld te ontwikkelen. Zo stoort rechercheur Pontus Selin zich eraan dat Vera zich op zijn terrein begeeft. Toch weet de lezer dat de gedreven journaliste alleen haar eigen doel voor ogen heeft: de waarheid achterhalen, gerechtigheid nastreven maar ook haar eigen ego voeden met een scoop zoals een spraakmakende primeur heet in het mediajargon. Daarom kunnen individuen die het achterste van hun tong niet laten zien, rekenen op haar onbuigzaamheid. Bij dit innerlijk vuur hoort b.v. ook een 'uitstapje' naar Noorwegen op haar vrije dag. Jammer dat de poppetjes pas in het allerlaatste deel aan het dansen gaan!

Rolmodellen 

Omdat de kansen die deze schrijfster creëert niet verzilverd worden, zou ze eens te rade moeten gaan bij een aantal Engelse en Amerikaanse collega's of de betere Nederlandstalige thrillerauteur (b.v. Hans Faber) en zeker bij de Duitse Charlotte Link. Diepgang en spanning kunnen best hand in hand gaan. Dat heet dan vakmanschap! 

★★★

Koningin Elizabeth Tudor - Laurel A. Rockefeller

Een guillotine boven je hoofd !

'Ik ben te waardevol om te doden, 

maar ook te waardevol om te laten leven.'

Wat weten doorsnee Europese burgers over Britse geschiedenis buiten het verhaal van de wereldoorlogen of van de moorddadige koning Hendrik VIII? Weinig of niets... toch?! Als reden voor die lacune wordt meer dan eens de lijvigheid van non fictie boeken opgegeven, gekoppeld aan het feit dat gewone stervelingen geen tien levens hebben. 

Misschien heeft Laurel A. Rockefeller wel gedacht: 'Laat ik daar iets aan doen en een tweevoudige, licht gefictionaliseerde vertelling schrijven over de Engelse vorstin Elizabeth Tudor en haar Schotse 16de eeuwse tijdgenote Mary Stuart.' Omdat Elizabeth iets eerder geboren is dan Mary, the queen of Scots, ligt het voor de hand om met de oudste te beginnen.

Dit is míjn kroon!
Hoewel de zeer ontwikkelde Elizabeth I (1533-1603), die zes talen sprak waaronder Latijn, het protestantisme aanhing, was ze geschokt door de theologische publicatie van John Knox, een Schotse hervormde christen en volksopruier die opgang maakte. Hij was een haatdragende man die zijn pijlen niet alleen op katholieken maar ook op vrouwen richtte. Auteur Laurel A. Rockefeller trekt bovendien zijn, door de bijbel geïnspireerde, argumenten in twijfel. Hij zou de eerste niet zijn die de godsdienst misbruikt voor eigen gewin. Wellicht had ook Elizabeth dat begrepen.

In een tijd waarin de ondergeschiktheid van de vrouw ten opzichte van de man wettelijk was vastgelegd, wilde deze Tudor-afstammeling niet trouwen. Zij deelde deze visie trouwens met de 17de eeuwse koningin Christina van Zweden (Dick Harrison). Geen van beide vorstinnen wilde haar politieke zelfstandigheid verliezen! 

'Ik ben gehuwd met Engeland. Ik behoef geen aardse echtgenoot,' zo klinkt de gefictionaliseerde Engelse vorstin die zich tijdens haar bewind presenteerde als een heerseres die met haar volk getrouwd was. Dankzij deze door de burgers omarmde retoriek leidde ze de aandacht af van het ontbreken van een troonopvolger en versterkte ze zo haar positie. 

Hard tegen hard 

Haar regeerperiode werd gekenmerkt door binnen- en buitenlandse agressors, die aasden op de troon en het land. Als de geschiedenis iets anders gelopen was, had Elizabeth de kroon niet eens gedragen. Haar voorgangster en halfzuster Mary, die ook Bloody Mary genoemd werd vanwege haar wrede optreden tegen de protestanten, was een verstandshuwelijk aangegaan met de Spaanse rabiaat-katholieke en imperialistische vorst Filips II. Helaas voor hen mislukte hun plan om via een troonopvolger Elizabeth uit te rangeren.

Tijdens haar ambtstermijn bleek vooral de Schotse koningin Mary een lastpak te zijn dat zich al complotterend een weg probeerde te banen naar het Engelse machtscentrum. Uiteindelijk zou ze veroordeeld worden en onder de guillotine terecht komen. 

Ommezwaai

Het buitenlandse gevaar kwam nogmaals van de imponerende Spaanse vorst Filips II. Wat niet was gelukt via de legale weg, werd gewapenderhand nagejaagd. Maar ook deze keer leed hij een nederlaag. De te duchten Engelse vloot onder aanvoering van kaper, ontdekkingsreiziger en vice-admiraal, Francis Drake, dreef de 'onoverwinnelijke' Armada naar de Ierse Zee waar de Spaanse boten tegen de rotskusten te pletter sloegen. Deze rampzalige mislukking was de voorbode van de teloorgang van het Spaanse rijk en het begin van de wereldmacht Engeland/Groot-Brittannië. 

Vorm en inhoud

Net zoals een kortverhaal de ontwikkeling van een plot dwarsboomt, is er op de 50 e-bladzijden van dit boekje te weinig plaats om een vrij complex historisch tijdperk te ontvouwen, zelfs als je de niet-ingewijde lezer wil bereiken. In hoog tempo volgen de feiten elkaar op. Daarbij zit de non fictie de fictie in de weg en omgekeerd. Het voelt als een te vol gestopt reiskoffer waarvan de sluiting niet meer dicht gaat. Voor behapbare en toch geslaagde non fictie moet je bij Dick Harrison (zie hoger) zijn: 200 pagina's, één spraakmakende figuur. 

Bij het lezen van 'Koningin Elizabeth Tudor' merk je bovendien dat in het reiskoffer de trui en de sokken voor de frisse avonden ontbreken. Hier en daar mis je een stapje in de uitleg of een ander puzzelstukje. Er is b.v. geen plaats voor de hoofdpijnrelatie met Ierland (zelfde staatshoofd, twee zelfstandige naties) of de exploten van de nationale zeeheld Francis Drake die werd ingezet tegen de Spaanse koloniën. Ook wordt over William Shakespeare, die toen zijn hoogtijdagen beleefde, met geen woord gerept. Bovendien laten de proloog en de epiloog je raden naar de reden waarom twee jonge mensen de oversteek naar Amerika maken. Zij symboliseren de eerste Engelse nederzettingen die de totstandkoming van het Britse imperium inluiden. 

Verdienste

Wat blijft er van deze historische terugblik hangen als je de laatste pagina omslaat? Dat het mes van de guillotine altijd geslepen was en weinig  samenzweerders, coupplegers of overspelige vrouwen eraan ontsnapten. Mannen mochten wel buiten de echtelijke lijntjes kleuren. Dat de kaart van de godsdienst politiek kon worden uitgespeeld maar nooit de grootste speler was. Suprematie was dat wel. Dat Elizabeth een verdraagzame en standvastige koningin was, die pas na lang aarzelen het doodvonnis van haar achternicht Mary ondertekende. In de late middeleeuwen kon een hardnekkige putchiste niet op genade rekenen. Dat was voor the queen of Scots vast geen verrassing! 

★★★1/2

Noot: 'Maria, koningin van Schotland', het andere deel uit het tweeluik, wordt binnen enige tijd hier besproken.

Aan de randen van de dag - Femke van der Laan

Liefdesminiaturen !

'Uiteindelijk draait het altijd om de vraag 

of je bij iemand kunt onderduiken, onthoud dat.'

Femke van der Laan is talig, een woordenmens, dat in een ver verleden Teletekst ondertitelde voor doven en slechthorenden. Omdat dit doelpubliek langzaam leest moet je zinsdelen die niet nodig zijn schrappen. Op die manier richt je je op de essentie. En dat is precies wat deze auteur gedaan heeft toen ze de allerzwartste periode uit haar leven en dat van haar partner, de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan, op papier zette.

Nooit opgeven!
'Aan de randen van de dag' wonen twee mensen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Zij is nuchter, sterk, standvastig, intelligent, ad rem. Een Beemstermeisje. Ook als haar man een alarmerende diagnose krijgt die kanker heet, toont ze zich onwrikbaar. Eberhard is iemand van normen en waarden, een burgervader met een missie, een bestuurder die vecht met de tijd. 's Avonds en aan het begin van het weekend sleept hij loodgieterstassen met dossiers naar huis. Ook ná de diagnose. Sinds altijd levert Femke kilometers tik- en redigeerwerk af. Zíj is zijn klankbord. Als zijn armen in een dubbele mitella hangen, verstuurt ze zijn berichtjes. Uiteindelijk wordt ze zijn dag- en nachtzuster!

Praten in alle toonaarden

In 'Aan de randen van de dag', is taal de rode draad. Niet alleen omdat het een boek is. Vooral omdat het een verhaal is over communicatie. Terwijl zij iemand is die zegt waar het op staat, een paard een paard noemt, draait hij om de hete brij heen als hij familie, vrienden en collega's informeert over de uitslag van de medische tests. Benoemen ging hem veel beter af toen hij als advocaat pleidooien hield of als politicus een partijprogramma opstelde. Ook de rol van een burgemeester die zijn publiek toespreekt, zit hem als gegoten. Maar woorden die over eigen kwetsbaarheid gaan zijn niet zo makkelijk te vinden! Daarvoor leunt hij op haar.

Taal heeft ook te maken met de intimiteit tussen geliefden. In een tweede tijdslijn neemt Femke je mee naar - meestal - warme herinneringen aan hun samenzijn. Aandoenlijk zijn de bedgesprekken vóór de ogen dichtvallen, de 'even-dit-nog-momenten'. Of de voorleestijd, gevoed door de boekenstapel op het nachtkastje. 'Dan luisterde ik naar zijn stem, die warm was en zacht, waar je je niet aan kon stoten', schrijft ze.

Hij en zij

Evenzeer gaat dit boek over ruimte, over de bewegingsvrijheid van individuen die ook partners zijn. En daar schuurt het een beetje. Omdat Femke haar overtoegewijde politieke zendeling zichzelf laat zijn, staat ze soms in de kou. Zolang ze fit is, houdt ze het thuisfront met de drie kinderen moedig recht. Maar als Eberhard haar met een longontsteking alleen naar de huisarts laat gaan ('Er wachten mensen op mij!'), dan breekt er iets in haar. Tegelijkertijd weet ze: 'Zijn agenda begint en eindigt in het donker... aan de randen van de dag.' 

Uitgebalanceerd

Het moet niet makkelijk zijn om voor dit soort gevoelige, confronterende verhalen een vorm te vinden. Je moet opletten dat je emotioneel niet uitglijdt, dat de rollercoaster behapbaar blijft voor de lezer. Dankzij haar vaak laconieke, altijd gedoseerde en observerende stijl houdt de schrijfster de pathetiek op afstand. Toch maakt deze onderkoelde vertelling, die herinnert aan een plakkerige zomer, meer dan genoeg emoties los. Als Femke de vinger in de wonde legt, pink je een traan weg. 

Het ophangen van de hoofdstukken aan het gepersonaliseerde stratenplan van Amsterdam, is bovendien een leuke vondst! Het is zelfs meer dan dat. Het is een eerbetoon aan de overleden burgermeester en zijn in de auto vaak herhaalde woorden: 'Mooi stadje'! Aan tegenspreken waagde zich dan niemand!

★★★★

Wraak - Charlotte Link

 Mijn naam is nobody !

'Fysiek bestond hij wel, maar officieel niet.'

Dat Charlotte Link uitstekend met psychologie overweg kan, is een breed gedeelde mening. En dat ze het complexe maar herkenbare gedrag van haar personages in een verhaal kan vangen, maakt haar tot een erg gewaardeerde en populaire schrijfster. Haar vorige boek 'Martelaar' was een absolute hoogvlieger! Maar geldt dit handgeklap ook voor het werk naast de Kate Linville-reeks? Verdient het heruitgegeven boek 'Wraak' (02.24) evenveel sterren? 

Een bont gezelschap
Op een schapenboerderij achter de hoge rotskust van de North York Moors komt een familie bij elkaar om het verlovingsfeest van Gwen te vieren. Hoewel de genodigden lang niet allemaal bloedverwanten zijn, horen ze onlosmakelijk bij elkaar. Grootmoeder Fiona en haar Londense kleindochter Leslie zijn via de Tweede Wereldoorlog en de bombardementen op de hoofdstad met deze streek verbonden. Ook Jennifer, haar man Colin en hun beide bulldogs, landden, op zoek naar geestelijke rust, min of meer toevallig op deze plek. Alleen Dave, de verloofde, is een vreemde eend in de bijt. Een knappe, intelligente maar berooide man die op een oubollig muurbloempje valt, wordt snel gewantrouwd! Toch verlangen al deze plotspelers naar veiligheid. Als iemand later die avond verdwijnt en vermoord wordt, is hun houvast in één klap verdwenen. 

Dolende geesten

In 'Wraak' begeeft Charlotte Link zich meer dan ooit op het terrein van de menselijke psyche en graaft daarbij behoorlijk diep zonder haar geloofwaardigheid te verliezen. Haar personages zijn ontheemd, voelen zich verlinkt door anderen of het leven zelf en kunnen zich niet bevrijden van hun verleden. Sommigen reiken naar de ander zonder hem te kunnen aanraken, anderen beseffen niet eens dat je je hand kunt aanbieden. Toch is er nog een grotere verliezer. Iemand die kansloos de samenleving is ingestuurd en niet de bescherming kreeg die hij verdiende. Dit karakter is een in-tragische figuur! 

Een bezielde auteur

Ondanks het intense speurwerk van de recherche blijft het motief voor de misdaad erg lang verborgen. 'We kunnen het verlangen naar gerechtigheid bij nabestaanden niet altijd vervullen', beseft rechercheur Valerie als ze vergeefs tig sporen heeft nagetrokken. 'Wraak' is dan ook veel meer dan een detective. Het is in de eerste plaats een roman over het menselijk lot dat ons beperkt en vaak doet falen. Zoals altijd roept Charlotte Link ons ter verantwoording!

Dit invoelbare boek schreeuwt in allerlei toonaarden om meer gerechtigheid in deze hardvochtige wereld! Trouwens... is de eerdere titel 'Het andere kind' (ed. 2010) niet veel suggestiever en loyaler aan de inhoud dan het thrillerachtige, clichématige 'Wraak'? Verkoopargumenten horen zich niet boven de literatuur te verheffen! 

★★★★

De bruiloft van de hulp - Freida McFadden

Een bijna vlekkeloze trouwpartij ! 

'De dag is al begonnen met een doodsbedreiging, 

dus valt er nog het een en ander goed te maken.'

Het belangrijkste personage van Freida McFadden, huishoudster Millie, heeft een groot Robin Hood-karakter. Net als de Engelse volksheld legt ze haar vrijheid en zelfs haar leven in de weegschaal om moraliteit terrein te laten winnen. Millie helpt vrouwen te ontsnappen uit een giftige, gewelddadige relatie. Dat is allerminst een thema dat zich tot de wereld van de fictie beperkt! Uit recent onderzoek blijkt dat 1 op de 5 Europese vrouwen ooit met huiselijk geweld te maken heeft gehad. 

Een ongenode gast

Dat dominante, agressieve mannen bereid zijn om hun ego een nederlaag te laten leiden, is een illusie. In 'De bruiloft van de hulp' krijgt Millie levensbedreigende telefoontjes op wat één van de mooiste dagen van haar leven zou moeten zijn.

In dit kortverhaal kun je natuurlijk geen complex plot kwijt. Freida McFadden laat Millie een angstige, alerte dag beleven waarop ze vreest voor haar leven. Terwijl ze als een detective om zich heen kijkt en spoken ziet probeert ze voor haar bijna-echtgenoot de schijn van geen-wolkje-aan-de-lucht hoog te houden. Maar Enzo is niet onder één hoed te vangen en werpt zich discreet op als de man op wie je altijd kunt rekenen.

Is kort proza te kort?

McFadden onderhoudt je in haar bekende, laconieke stijl. Hoewel de spanning onafgebroken boven de regels hangt, haalt haar onderkoelde humor de angel enigszins uit onheilspellende situaties. Maar niet alleen stijl en toon zijn haar handelsmerk. De ontwikkelingen tussen de personages en de originaliteit van de verrassingen zijn dat evenzeer. In een kortverhaal moet je je noodgedwongen naar het einde haasten en dat tempo wordt menig auteur fataal. Zelfs Freida McFadden boet in dit genre veel kwaliteit in! Niet getreurd: zeer binnenkort mag ze weer in een lang prozawerk al haar stylistische duivels ontbinden!

★★1/2 

Christina van Zweden - Dick Harrison

De prinses die koning werd ! 

'Ze vond het niet erg meningen te onderschrijven 

die als schokgranaten in paleizen, 

kerken en standen tot ontploffing kwamen.'

Omdat vrouwelijke bestuurders minder vaak dan hun mannelijke collega's deel uitmaken van het onderzoeksveld van historici, is het prettig om de voor ons weinig bekende Zweedse vorstin Christina te leren kennen. Dat deze 17de eeuwse koningin bekend staat als eigengereid en, na een regeerperiode van zo'n tien jaar, voor het ambt bedankte en haar land verliet, maakt je nog nieuwsgieriger. Trouwens... hoewel zijn naam een Engelse identiteit doet vermoeden, blijkt Dick Harrison de belangrijkste Zweedse geschiedkundige te zijn.

Op weg naar het koningschap

Dat mannelijke pasgeborenen met meer enthousiasme ontvangen werden en, soms nog worden, dan meisjes, is een bekend verhaal. Hoewel in de Zweedse erfopvolgingswet was vastgelegd dat ook een vrouw op de troon kon zitten, gaf toch iedereen de voorkeur aan een man. Omdat ze de rol van koning kreeg toebedeeld, genoot ze een opvallend mannelijke opvoeding. 'Als twintiger beheerste ze de kunst om raadsleden te overtuigen en haar wil door te drukken', zo onderstreept Harrison. Rijkskanselier Axel Oxenstierna, één van de belangrijkste staatslieden van zijn tijd, gaf haar persoonlijk les in wat wij nu politieke wetenschappen noemen. Haar talenkennis, waaronder Nederlands, was rijk maar niet uniek in hoge adellijke kringen.

Ook de kwestie van de erfopvolging had alles te maken met het feit dat Christina een vrouw was. Ze wilde niet trouwen omdat een echtgenote altijd ondergeschikt was aan haar man. In het geval van een huwelijk zou ze alleen in naam nog koningin zijn en dat wilde ze kost wat kost vermijden. Tegelijkertijd zag ze het voortbestaan van de dynastie als haar voornaamste opdracht. Daarom zocht ze naar een andere oplossing.

Gewiekst

Na langdurig getouwtrek met de Rijksraad, het vijfkoppige hoogste bestuursorgaan, kreeg ze haar zin: neef Carl-Gustav mocht als erfprins optreden. Deze overwinning was een rechtstreeks gevolg van haar pokertalent, dat ze ook geregeld tegen de hele machtsbeluste adelstand inzette. Ze was een meester in het tegen elkaar uitspelen van tegenstanders. Blijkbaar schroomde ze niet de hongerende boeren (de 4de stand) daarbij opzettelijk te misleiden en als inleg te gebruiken! Het resultaat was dat ze de kloof tussen de standen groter had gemaakt.

Tegelijkertijd onderhield ze een uitdijende internationale entourage en organiseerde ze geldverslindende festiviteiten. Omdat Zweden intussen een, zij het wankele, grootmacht was geworden werd het tijd dat het Zweedse koningshuis dezelfde glamour uitstraalde als de Europese hoven, was haar idee!   

Wie was Christina?

Waarom Dick Harrison zich meer historicus dan biograaf toont heeft vooral te maken met het ontbreken van voldoende informatie over de persoon van de koningin. Als hij citeert uit haar, oorspronkelijk in het Frans geschreven en qua invalshoek beperkte autobiografie, dan stuit je op haar cryptische bewoordingen die veel ruimte laten voor interpretatie. Die zullen vast ook te maken hebben met het verbloemende, barokke taalgebruik van die tijd. Het is dus best mogelijk dat sommige lezers wat op hun honger blijven zitten. 

De intussen tot het katholicisme bekeerde Christina treedt het meest uit de schaduw als ze na haar vrijwillige aftreden gaat reizen en uiteindelijk in Rome terecht komt. Daar kan deze ontwikkelde vrouw en mecenas zich uitleven in kunst en cultuur. 'Koningin zijn paste perfect bij haar, over Zweden heersen niet', concludeert de auteur. Toch kon ze het niet laten om ook vanuit de pauselijke stad nog lekker politiek door te konkelen... waarbij ze bijna altijd aan de verliezende kant stond.

Erfenis

Toch vraag je je af in hoeverre ze zich bewust was van de politieke, sociale en financiële chaos die ze had achtergelaten. Excuses pasten niet bij de status die ze zichzelf toedichtte. Zowel de adel als de niet-adellijke inwoners voelden zich terecht in de steek gelaten. Dat voor haar interne, feodaal geïnspireerde beleid alleen haar eigen gewin een drijfveer was, gaf haar wellicht terecht het label 'egocentrisch'. Haar Roomse intriges sloten daarbij aan. Ook werd haar het buitensporige geweld waarmee ze soms haar tegenstanders afstrafte, niet in dank afgenomen, zeker niet internationaal. Zo kijken we uiteindelijk toch nog diep in haar ziel!

★★★★

Karel de Grote - Dick Harrison

De keizer die het West-Romeinse Rijk 

weer op de kaart zette !

'De monarchale tradities 

die de hele middeleeuwen gingen kenmerken... 

zouden ondenkbaar zijn geweest 

zonder de alliantie tussen koning en kerk.'        

Hoe verder je teruggaat in de tijd, hoe schaarser en onbetrouwbaarder de historische bronnen doorgaans zijn. Dat heeft ook Dick Harrison ervaren toen hij dit behapbare boek(je) over de Merovingers en Karel de Grote schreef. Had Karel Martel in 732 of 734 de slag tegen de Moren gestreden? En boekte hij de eindoverwinning in Poitiers of was het in Tours? Waar en wanneer werd Karel de Grote geboren? Werd hij in Aken of in Luik op de wereld gezet? En welke symbolische functie had hij in gedachten toen hij de troon ontwierp voor de Akense hofkapel? Gelukkig spelen dit soort vraagtekens slechts een rol in de marge van deze geschiedenisbladzijden. Houvast heeft Dick Harrison gevonden bij Einhard, geleerde en dienaar van Karel de Grote, die een biografie aan zijn meester heeft gewijd. 

Karel maakt indruk
Nadat Pepijn de Korte in 751 de Merovingische dynastie omver had geworpen, was de weg vrijgemaakt voor zijn zoon Karel. Deze doelgerichte en efficiënt handelende koning slaagde erin om het al betekenisvolle rijk van zijn voorgangers aanzienlijk uit te breiden. Succesrijke veldtochten brachten hem naar de Saxen en de Friezen en naar Slavische volkeren in wat nu Tsjechië, Kroatië, Hongarije, Bulgarije... heet. Alleen de stugge Basken plooiden niet. Sterker nog, zij vielen de achterhoede van het Karolingische leger aan en haalden flink uit.

Bovendien redde de ambitieuze vorst Rome en het pausdom uit de handen van de oprukkende Longobarden. In ruil voor deze dienst plaatste paus Leo III, op Kerstdag van het jaar 800, de keizerskroon op het hoofd van koning Karel. Terwijl de Imperator Romanorum in het Westen gevierd werd, noemde het keizerlijke Constantinopel de Karolinger een usurpator. In het Oosten werd de neus opgehaald voor de Germaanse barbaar die niet kon tippen aan de gecultiveerde Byzantijnen.

Het christendom in de lift 
Vanaf dan mocht Karel zich de gezant van god op aarde noemen, een titel waarmee hij zijn onderdanen nog meer kon imponeren... op voorwaarde dat ze in zijn christelijke ideologie geloofden. Om iedereen in het gareel te krijgen, liet hij in de heidense regio's collectieve dopen organiseren. Wie zich niet schikte, kon de doodstraf krijgen! De door het Vaticaan geïnstitutionaliseerde golf van missionarissen was hem hierbij zeer behulpzaam (zie citaat boven deze tekst). Kerk en staat versterkten elkaar!

Terwijl Karel de Grote voor de ene een oorlogszuchtige, machtsbeluste man was, zien de aanhangers van de verbindende Europese gedachte hem als een inspirator. De waarheid is zelden zwart-wit. Hoewel bloedbaden hem niet vreemd waren, heeft hij voor de eerste Europese bouwstenen gezorgd! Hij was trouwens een degelijke bestuurder die inzette op educatie en zijn erfopvolgers trainde in de taak die hen wachtte. Toch stond in de 9de eeuw de toekomst van Europa niet in de sterren geschreven... zelfs niet voor een monarch die gefascineerd was door astronomie! 

Citytrip Aken?

Wie in de ban is van deze Europese voorvader, kan de Paltskapel in de Akense Kaiser Dom bezoeken. De 1.84m lange keizer ligt er opgebaard in de met goud en zilver belegde Karlsschrein. In de schatkamer van de kathedraal vind je nog meer artefacten uit deze vroegmiddeleeuwse periode. Maar... als je bij de ivoren jachthoorn staat, geloof dan niet dat hij ooit bij Karel heeft gehoord. Voortschrijdend inzicht heeft aangetoond dat het ivoor uit 1000 n.C. dateert. Dat is bijna 200 jaar later dan zijn sterfdag (+/- 814). Wél echt maar helaas overleden is de olifant die de toonaangevende bestuurder ooit als geschenk kreeg van de gezaghebbende kalief van Bagdad! Het spreekt voor zich dat beide expansiedriftige vorsten geen concurrenten van elkaar waren!  

★★★★