Huisgenoten - Marit Vanström

 Old boys network !

Als de jonge politievrouw Jacky meteen in een moordonderzoek aan de slag moet, is falen geen optie! Kan ze haar academische kennis van seriedaders meteen omzetten in de praktijk? Of zal een medisch ongemak haar functioneren belemmeren? Wat vaststaat is dat een clubje invloedrijke mannen haar beroepsijver grondig zal dwarsbomen. 

Plaats delict is het gebouw van de studentenvereniging Minerva waar op een ochtend een vrouwelijk lid vermoord aan een vlaggenmast hangt. Terwijl er al snel andere slachtoffers volgen, wordt het steeds duidelijker dat oud-leden een geheim met zich mee dragen dat kost wat kost verborgen moet blijven. Wat het groepje alpha-mannetjes daarvoor over heeft, overschrijdt legale en ethische grenzen! 

Techniek en engagement

In een heldere, onderhoudende stijl zet Marit Vanström - pseudoniem van Martyn van Beek - een evenwichtig plot neer. Als beide opponenten op twee fronten moeten strijden houdt hij de touwtjes strak in handen. Toch is de originele thematiek zijn grootste verdienste. Zijn perspectief onderscheidt zich op een frisse manier van de eeuwig terugkerende relatiekwesties in het Nederlandstalige spannende boek. 

Marit Vanström heeft zich tot doel gesteld een statement te maken. 'Huisgenoten' is een aanklacht tegen het 'Old boys network' dat met zijn cultuur van arrogantie en beslotenheid bekwame vrouwen buiten allerlei invloedssferen probeert te houden. Dat vrouwen meer dan vroeger in deze tijd een vuist kunnen maken, bewijzen Jackie, Minerva-praeses Elzemiek en... een hooggeplaatste medestandster. Hoewel Marit Vanström hen niet idealiseert, zou de Romeinse godin Minerva, die stond voor vindingrijkheid en wijsheid, best trots op hen zijn geweest! 

★★★★

De nomade - Anya Niewierra

De omstandigheden maken de mens !

'Koningen die wankelen, beginnen vaak oorlogen.'

Zowel de Zuid-Limburgse Anya Niewierra als haar hoofdpersoon Olga Liebke uit de Harz zijn grensbewoners. Niet toevallig maakt journaliste Olga reportages over de identiteit van mensen die aan de rand van een land wonen. Aan die buitenkanten worden de grenzen vaak verlegd en spelen zich belangrijke en vaak gruwelijke bladzijden van de geschiedenis af.

In 'De nomade' vertelt Anya Niewierra het gefictionaliseerde levensverhaal van haar vader die een 'Heimatvertriebene' was, één van de 12 miljoen Duitsers uit Oost-Europa die in 1945 van hun geboortegrond verdreven werden. De schrijfster laat Olga Liebke naar het snijpunt van drie landen gaan - Polen, Belarus, Litouwen - om diep door te dringen in deze tragische gebeurtenissen. Het duurt even vooraleer ze beseft dat de actualiteit op deze zoektocht haar grootste tegenstander is. Ook nu nog zijn boze krachten actief die over letterlijke en figuurlijke grenzen heen gaan. In hoeverre kan Olga de Oost-Pruisendeskundigen die ze raadpleegt, vertrouwen...?

Verteltechniek

Anya Niewierra kan heel goed een ambitieus plot met meerdere achtergrondlijnen in de hand houden. Zo zijn er in dit boek, naast het hoofdplot, drie aparte verhaaldraden: een documentaire over een Berlijnse grenswacht met gewetenswroeging, een telefonerend tweetal met een leven dat het daglicht niet mag zien en een steeds verder dementerende vader die zijn verleden opnieuw beleeft. Bovendien zorgt het web van de rijk gestoffeerde hoofdlijn voor een constante prikkeling van ratio en emoties!  Zoals het hoort vloeien al deze geschiedenissen aan het eind perfect maar ook confronterend in elkaar.

Talentvolle auteurs kunnen oude verhalen in een nieuw jasje stoppen. Met een grote intensiteit vertelt deze schrijfster hoe politiek-historische ontwikkelingen individuen in allerlei richtingen kunnen sturen. Zij zijn dader of slachtoffer, ze overheersen of ondergaan, ze strijden voor immorele of eerbare waarden. Het gedrag van mensen creëert de wereld waarin we leven! Deze visie is Niewierra's signatuur. Die zien we terug in 'De Camino', 'Het dossier' en 'De Nomade'.  

Bevlogenheid

Anya Niewierra staat op eenzame hoogte! Ze raakt je door haar intellectuele en emotionele betrokkenheid bij mens en maatschappij. Haar eigen stem klinkt onmiskenbaar door in haar personages. De lezer communiceert rechtstreeks met haar ziel. En omdat je daar ontroering in vindt, gaat je eigen hart open. Haar populariteit is gegroeid uit een combinatie van epische verhalen en innerlijk vuur! 

★★★★★

Avatar

Omdat papier geduldig is maakt dit recensieblog ruimte voor tekst, analyse en argumentatie !

In haar voetsporen - Anna E. Wahlgren

Je moeder kies je niet !

 

'Want als ik het mis heb, zal mijn wereld opnieuw vergaan.’

Als je moeder verdwijnt en de politie met de handen in het haar zit, kun je een evenwichtig leven wel vergeten. Isabelle vertoont ongedisciplineerd gedrag dat leidt tot stuurloosheid. Haar enige focus richt zich op haar eigen onderzoek naar de spoorloze ouder... tot ook zij in rook lijkt te zijn opgegaan. 

Haar halfzusje Jill blijft achter met schuldgevoelens en besluit de zoektocht van Isabelle verder te zetten. Het lijkt haar een goed idee om Adam, een wat vreemde snuiter die een relatie had met haar zus, te versieren. Hoewel Adams verleden en zijn vreemde houding tegenover Jill het ergste laten vermoeden, krijgt de ervaren lezer toch de indruk dat hij een bliksemafleider is. Of zit de werkelijkheid iets complexer in elkaar?!

Ondermaatse psychologisering

Hoewel de thematiek van de ongezonde moeder-zoonrelatie de moeite waard is om te verliteraturen, is dat niet gebeurd, wellicht omwille van spoilersangst. Als dat zo is, dan is dat ongegrond. Het genre heet niet voor niets 'psychologische thriller'. Bovendien vormen Adam en Viveca een cruciaal duo. Er zijn andere auteurs die voor een efficiëntere aanpak zouden gekozen hebben. Dan moeten we vooral denken aan gewaardeerde Engelstalige schrijfsters zoals Freida McFadden, Nelle Lamarr, Emma Haughton, Michelle Frances (Cherry uit 'De nieuwe vriendin' is een onvergetelijk personage!), Sarah Goodwin, Ashley Elston enz. 

Zowel Scandi- als Nederlandstalige psychologische thrillers zijn vaak in het bedje van onderbelichte personages ziek. Moeilijk is het schrijversvak zeker. Maar als je je begeeft in een competitieve wereld, dan moet je er staan, anders kun je je plaats niet opeisen! 

Zeer matig debuut

Anderzijds is de complexe zusjesrelatie wel uitgewerkt. Toch overstijgt die verhouding nooit het clichématige en voorspelbare. 'In haar voetsporen' is helaas geen prikkelend boek, heeft geen plot dat je zal bijblijven en levert geen personages op die je echt beroeren! Deze debutante is niet door de grote poort naar binnen gekomen! 

★★1/2  

 

De belofte - Merel Disselkoen

Niet alle beloftes worden waargemaakt !

Een verhaal met een open horizon wekt altijd de nieuwsgierigheid van lezers met een passie voor de wereld. Omdat Zuid-Afrika het tweede thuisland is van Merel Disselkoen, werden de bladzijden dan ook met gretigheid omgeslagen. Maar hoewel de queeste van hoofdpersoon Mia zich in het achterland van Pretoria afspeelt, komt ze daar pas terecht als je 40% van het boek gelezen hebt. Om die romantechnische keuze te kunnen verantwoorden moet er sprake zijn van een dwingende noodzaak. En die is niet te vinden. Terwijl de aanloop zich voortsleept vraag je je af of je misschien een young adult boek aan het lezen bent... 

Té zoet

Als Mia uiteindelijk aan haar Afrikaans avontuur kan beginnen, verliest de auteur zich verder in bijna kinderlijke observaties en commentaren. Gemeenplaatsen vullen de pagina's: geuren en kleuren, hiv, armoede die leidt tot criminaliteit, overdreven respect voor blanken, high five's met joelende kinderen, draagzakbaby's... 

Voeg daarbij een gepassioneerde idealist en een Afrikaanse man die wel èrg politiek correct klinkt en je gaat in de richting van karikaturen! Boeiende personages hebben laagjes en kantjes. Interessante plotacteurs gaan bovendien confrontaties aan die de handeling van een roman aansturen. In 'De belofte' zijn de fricties niet meer dan rimpelingen. Bijgevolg is er bitter weinig handeling vóór de aanvang van de slotfase. En omdat ze er niet slaagt de zoektocht te laten samenvallen met haar integratie in de locale gemeenschap, komt Mia's afwezige vader pas in het laatste stuk van het boek in beeld. De queeste is geen rode draad!

Gebrek aan eenheid

Hoewel taal en stijl prima voor de dag komen, is Merel Disselkoen geen kundige verteller. En daar gaat het in de eerste plaats om: ervoor zorgen dat je de lezer op sleeptouw neemt, dat je personages boven de clichés uitstijgen, dat de ontknoping meer is dan een aantal angstmomenten. Omdat het plot voortdurend uitwaaiert wordt deze roman trouwens steeds stuurlozer. Bij gebrek aan techniek is dit een verhaal dat in stukjes wordt verteld in plaats van het te presenteren als een geïntegreerd geheel.  

Nederlandstalige boeken hebben nood aan frisse invalshoeken. Er hoeft niet altijd gepolderd te worden! Daarom is 'De belofte' een gemiste kans en is de titel, hoewel hij anders bedoeld is, toch ook een spiegel van een ontgoochelende leeservaring! Daar kan het leitmotiv van de glamoureuze magnolia niets aan veranderen... 

★★

Reykjavik - Ragnar Jonassen, Katrin Jakobsdottir

 De schrale troost van gewijde aarde !

'Zoals bloedbroeders in oude saga's.'

Als Reykjavik het toekennen van stadsrechten, tweehonderd jaar geleden, groots herdenkt, is niet iedereen in feeststemming! Voor journalist Valur is het inmiddels duidelijk dat het onderzoek naar de verdwijning van de jonge Lara, zo'n dertig jaar eerder, te snel werd afgesloten. Ook de inwoners van de kleine hoofdstad snakken nog steeds naar opheldering. Is Lara nog in leven? Of ligt ze ergens in een graf?

Wanneer namen van invloedrijke burgers opduiken, bijt Valur zich vast in het speurwerk. Maar de zwijgers zijn machtig. Een gemeenteraadslid, een aannemer, een advocaat, een groothandelaar en een voormalige minister houden elkaar de hand boven het hoofd. Zal de anonieme tipgeefster de onfrisse walm die boven deze affaire hangt, wegblazen? Reykur betekent trouwens...'rook'. 

De stem van Katrin
Dat dit verhaal samen met een vrouwelijke coauteur geschreven is, drukt een stempel op het gedrag van sommige personages. Omdat het plot zich in 1986 afspeelt en de IJslandse vrouwen toen nog niet de kracht uitstraalden waarvoor ze nu bekend zijn, is er ruimte om opofferingsgezindheid, ondergeschiktheid en zelfs grensoverschrijdend gedrag te verliteraturen. De machocultuur is helaas van alle tijden. Daartegenover staat de gewetensnood van een man en een vrouw die de weg naar openheid en gemoedsrust mogelijk maken!

Hoewel je weet dat de meeste Scandi-thrillers een trage opbouw hebben, zou je toch aan het auteursduo willen vragen om bij een volgend boek wat meer vaart te maken. Wil je de lezer aan het verhaal binden, dan is het niet voldoende om de puzzelstukjes in de juiste volgorde op de juiste plekken neer te leggen. Ook de karakters mogen nog wat scherper getekend worden. 

'Reykjavik' oogt verzorgd maar is niet beklijvend! Toch lijkt dit kersverse schrijversteam een eenheid te vormen. Misschien zit er nog meer muziek in hen! Maar graag een up-temponummer volgende keer!

★★★

Tegenpolen - Bernice Notenboom

Leven in een parka !

'Antarctica kent geen tederheid.' 

Bernice Notenboom wordt gedreven door zwerflust! Haar reispassie richt zich op ultrakoude gebieden, ijs- en sneeuwvlakten maar ook de hoogste toppen. In 'Tegenpolen' bundelt ze een aantal intense, zelfs risicovolle bestemmingen: het binnenland van Siberië, de Noordpool, Antarctica en Groenland.

Hoewel deze tochten in de buik van een klein team uitermate veel vergen van lichaam en geest, stelt deze winterse vrijbuiter zich volop open voor zintuiglijke ervaringen zoals helderblauw gekartelde pieken, sneeuwkristallen en het luisteren naar versplinterend ijs of naar de stilte. 

Niet voor watjes
Daar staan de ronduit gevaarlijke ogenblikken tegenover. Als je je op bewegende ijsplaten bevindt kun je wegdrijven... ook als je slaapt! De peilloze gletsjerspleten die niet altijd zichtbaar zijn, doen zelfs de lezer op de bank mee bibberen. En wanneer er aan 200km/u katabatische winden opsteken moet ook de meest ervaren poolreiziger uit een bijzonder mentaal vaatje tappen.   

Deelnemers aan poolexpedities ervaren noodgedwongen de steeds grotere kwetsbaarheid van unieke ecosystemen. Hoewel dit boek in 2010 werd uitgegeven, is het zeer actueel. Toen al waren er grote zorgen over de smeltende permafrost en het afkalven van de ijsmassa. Als het op je Antarctica-trektocht plots 5° wordt ben je niet alleen blij! En Groenlandse papsneeuw maakt je zeker niet vrolijk. De klimaatjournaliste, die Bernice Notenboom ook is, grijpt al jaren elke gelegenheid aan om deze nijpende kwestie onder de aandacht brengen. 

Waar het echt om gaat !
'Tegenpolen' is een beklijvend boek! Het expeditieleven van Bernice Notenboom is zo uniek en intens dat het haast niet te verwoorden is. En toch heeft de gouden pen van deze bèta-vrouw de lezer geraakt met beeldende, reflectieve en ontroerende taal. Ook de armchair traveller heeft begrepen dat het gaat om leven in het moment, de haat-liefde verhouding met de oncontroleerbare natuurelementen, het gevecht met de eigen grenzen... en niet om een selfie op de geografische zuidpool. Dat is iets voor de gefortuneerde champagne-toeristen!

Deze powervrouw houdt van de ijskoude, niet-tedere minnaar die Antarctica is en van al zijn ijzige rivalen! 

★★★★1/2

Pim Franssen - Een onmogelijk avontuur

Een machete is meer dan een souvenir !

 'Ik moest aan het eind van mijn leven wel iets te vertellen hebben!'

Als Pim Franssen zijn Land Cruiser richting Oost-Afrika stuurt is zijn ambitie torenhoog. Hij wil op zoek gaan naar de kluizenaar in hemzelf, naar authenticiteit, naar overrompelende ervaringen die tot inzichten leiden, zelfs naar plekken waar nog niemand geweest is. Net zoals David Livingstone, de onvermoeibare Britse ontdekkingsreiziger, probeert hij achter het raadsel van de oorsprong van de Nijl te komen. En het zou helemaal prachtig zijn mocht hij iemand ontmoeten die hem compleet maakt. Ook heremieten verlangen naar een grote liefde. De reis is vooral een innerlijke queeste!

Zo'n uitdagende tocht is natuurlijk geen zondagswandeling. Je eerste bekommernis is de staat van de wegen en de fitheid van de auto. Als je 4x4 ondanks de ondersteuning van bamboetakken en zandplaten op de modderige helling van Mount Kenia blijft hangen, heb je een sterk hoofd nodig. En dreigt de Toyota weg te glijden in een rivierbedding met een loerende krokodil dan heb je zelfs aan een hakkende machete niets. Toch is bij Pim de paniek altijd ver weg, blijft hij oplossing gericht denken. Petje af! 

Verdieping en verwarring

Waar de tocht begint als een race door streken en landen, afgewisseld met wat Pim hedonisme noemt - ongebreideld feesten, zuipen en versieren - gaat de chauffeur met het vorderen van de kilometers meer en meer op de figuurlijke rem staan. Naarmate de geest zich opent en de blik zich verruimt wordt het boek interessanter! Gedachten over Afrikaanse authenticiteit houden de schrijver terecht intens bezig. Waarom mist het leven in de dorpen creativiteit en diepgang? Dringt het post-kolonialisme een levensstijl op die de Afrikanen vreemd is? Verbetert daarom het materiële leven van de inlanders niet? Wordt er van hen gevraagd om onmogelijke stappen te nemen tussen een eenvoudig leefmodel en de technologische wereld, tussen een plattelandscultuur en de Westerse ondernemingsdrift en -stijl?

Terechte bedenkingen allemaal... maar ook gedachten vanuit één perspectief. Waarom niet eens met een kundige Afrikaan uit Nairobi of Kaapstad gaan praten? Dat Pim dat andere gezichtspunt niet zoekt heeft wellicht te maken met de insteek van de reis die zich afspeelt binnen de relatie tussen hem en zijn omgeving. Wie ben ik? Hoe verhoud ik mij tot de wereld waarvan ik deel uitmaak? 

Wat is reizen?

'Om iets te betekenen moet je verbinden', is zijn overtuiging. Onderweg lukt dat niet goed. Praten met doorsnee mensen is moeilijk omwille van de taalbarrière. Op dit vlak zouden we allemaal een voorbeeld kunnen nemen aan Erica Terpstra die een Himba-baby knuffelt en wiegt terwijl ze naast de moeder op de grond zit. Beide vrouwen praten dezelfde woordloze taal! En de lach van Erica is natuurlijk een onbetaalbare vorm van communicatie.

In 'Een onmogelijk avontuur' vormen de uitgebreide beschouwingen van deze afgestudeerde psycholoog/filosoof de rode draad en leiden tot een eindconclusie die de titel verklaart. Zijn gedachtengangen lopen via echte, literaire en mythische helden naar founding fathers, zoals Plato en Lacan, in zijn vakgebieden. 

Toch vraag je je als leek af of deze reiziger niet te absolutistisch en te abstraherend te werk gaat. Kun je ook iets stuk denken? Ligt de planeet niet in de eerste plaats aan onze voeten om vanuit nieuwsgierigheid en zwerflust ontdekt worden? Net zoals voor veel mensen is het moeilijk voor Pim om in het moment te leven. Invoelen is lastiger dan analyseren. Ervaren ligt hem minder dan overdenken.

Leven is beweging

'Een onmogelijk avontuur' is een erg eerlijk, reflectief verhaal dat getuigt van doorzettingsvermogen. Het is geschreven in een dynamische, rijke en afwisselende taal die je meeneemt op het ritme van de dagen en de uitdagingen. 

'(Ik heb) voor het eerst gekozen om ergens helemaal voor te gaan in plaats van de aandacht te verdelen', schrijft Pim. Kijk, met zo'n inzicht kan elke lezer wat! Dat hij later iets te vertellen zal hebben, staat wel vast. Het leven is tenslotte een bouwdoos vol verhalen!

★★★★