Vreemdeling in elkaars leven !
'Ik zocht naar een plek waar ik naar buiten kon kijken,
waar naar binnen werd gekeken, waar werd gezien.'
Tegelijkertijd met de publicatie van dit boek loopt er op NPO3 een reportage die zich spiegelt in het verhaal van de auteur. In 'Ik ben zo weer weg' reist Pete Wu met zijn ouders naar hun geboorteplaats Wenzhou, een havenstad op zo'n 450km ten zuiden van Shanghai. Voor Tan en Tong Wu is het vooral een terugkeer naar wat er nog rest van hun jonge jaren en het opnieuw aanknopen met de tradities die de sloophamer van deze explosief groeiende metropool overleefd hebben. Voor Pete is het een reis naar de binnenkant van zijn ouders waarover hij veel vragen heeft die Chinezen van de oudere generatie niet gewend zijn te beantwoorden. Dat levert heel wat ongemak op, scènes die scherp worden geregistreerd door de camera.
Waar zijn de woorden?
Het gebrek aan makkelijke communicatie heeft meer dan één reden. De ene partij praat gebrekkig Nederlands, de andere een soort van kleuter-Chinees, in een poging het dialect van Wenzhou te spreken. Toch zit de werkelijke kloof dieper. Hij heeft alles te maken met cultuur, educatie en ervaringen. Tan en Tong gaan niet naar het theater of naar musea, schatten een Alfpha-mens lager in omdat hij doorgaans veel minder geld verdient en hebben moeite met een zoon die uit de kast komt.
'Hoe te houden van iemand als je elkaars taal niet spreekt?', vraagt Pete zich af.
Toch zie je veel tolerantie bij de ouders. Vanuit hun Chinese achtergrond hebben ze geleerd om zich te voegen naar het grotere geheel, zichzelf te zien als onderdeel van een groep. Generaties offeren zich op zodat de volgende lichting een beter leven heeft. 'Je moet je goed gedragen', zegt papa. 'Je past je aan', vindt mama. Die houding hebben ze mee naar Nederland genomen. Hoewel ze niet blij worden van Pete's kast, hebben ze hun zoon niet de deur gewezen. Integendeel, deze Amsterdammer zou vaker naar huis moeten komen. Ook een familie is een groep.
Iedereen in een laadje?
Een boek is natuurlijk, veel meer dan film, geschikt voor essayistisch gedachtegoed. Daar geeft de auteur zich in ruime mate aan over. Hij lijkt zich behoorlijk op te winden over het etiket 'modelmigrant' dat de Nederlandse maatschappij op haar Chinese inwijkelingen kleeft. Labels beknotten de kijk op iemand, ze doen individuen geen recht. Bovendien blijft ook de 'modelmigrant' een buitenstaander. Maar moet je je daarom, enigszins bitter, afvragen waarom je ouders wel hier zouden blijven? Heeft niet iedereen af en toe of vaker met kortzichtigheid en vakjesdenken te maken, Pete? Zo zijn er de onhandige, soms pijnlijke uitspraken van leraars, sociaal werkers, ambtenaren, politici, buren, gezinsleden... Daar mag je als burger uiteraard kritiek op hebben. Laten we wel opletten voor de tunnelvisie die voortkomt uit ressentiment!
Lan en Tong stelen de show in de reportage. Je ziet twee pensionado's van oor tot oor genieten van de vrijheid na een leven van sloven in de snackbar. En dat ze dat vooral doen in de Chinese seniorengemeenschap van Rotterdam, mag voor leken niet uitmaken! Vooral mama heeft een talent voor vrolijkheid, dansen, zingen en stralen! 'Je kunt niet in een buitenlander veranderen', stelt ze nuchter vast. En met dat inzicht kan ze prima verder. Als die Pete van haar wat vaker Pekingeend zou komen eten, zou het geluk haar helemaal omarmen!
★★★★