AI heeft geen stijl !
'Blijven slechte mensen slecht als ze aan je kant staan?'
Steeds nieuwe debutanten strijden om een plekje tussen collega's die je gewaardeerde blijvers zou kunnen noemen. De voormalige BBC-journaliste Jo Furniss is een van hen. Gezien haar professionele achtergrond mag je een overtuigend niveau en een brandende ambitie verwachten. Dat zij er ook zo over denkt merk je meteen. Geen lange aanloop. Er wordt meteen een stok in het hoenderhok gegooid!
De nachtmerrie van elke ouder
Als de ouders van een groep scholieren worden samengeroepen in de aula van een eliteschool, horen ze dat hun zonen en dochters niet zijn teruggekeerd van een zwemcompetitie. Dat leidt tot wilde speculaties over losgeld en zelfs terrorisme. Naarmate de stress toeneemt, worden er meer onderlinge verdachtmakingen geuit en wilde plannen gesmeed om de impasse te doorbreken.
Wat Jo Furniss vooral interesseert is hoe haar personages - ouders en kinderen - zich proberen staande te houden. Terwijl andere auteurs zouden schrijven dat de plotspelers zichzelf verliezen, zegt zij dat iedereen nog meer zichzelf wordt: 'Akin nog hooghartiger, Ayesha nog heerszuchtiger, Jack nog laffer, Mariah nog dramatischer.' En Emily, de ik-persoon, wringt zich in bochten om haar dubbele identiteit te beschermen.
Hoe komen we hieruit?
Bij de ontvoerde jongeren zie je een gelijkaardig overlevingspatroon. Iemand vindt dat het gebruik van geweld tot een oplossing kan leiden, een ander kiest de weg van het onderhandelen en Olivia, de dochter van Emily, probeert de groep veilig te houden met het pleasen van een man die macht over haar heeft. Toch is dit geen verhaal van daders en slachtoffers. Bijna alle betrokkenen hebben vormen van onethisch gedrag op hun kerfstok. Misschien zou je verwachten dat Jo Furniss hen scherp veroordeelt maar niets is minder waar. Zij staat achter een proces van verzoening, hoeveel mentale schade er ook is aangericht. En wat de jongere generatie betreft, gaat ze helemaal voor het idee van de spons en de tweede kans.
In 'Schuldspel' spelen psychologie en moraliteit een hoofdrol. De grondige aanpak ervan levert wel een wat overgestoffeerd plot en een vaak te compacte, drukke stijl op. Je krijgt de indruk dat de auteur in permanente angst leeft om de lezer te verliezen. Misschien is dat wel de angst van een debutant.
Wat een brutaliteit!
Het niet helemaal in de vingers hebben van de vorm kun je een beginneling wel vergeven. Maar met de draken van de uit het Engels vertaalde zinnen komt dit boek niet weg! Enkele voorbeelden:
'Ik moet stoppen', zegt een tienermeisje tegen de chauffeur/ontvoerder als ze zich niet lekker voelt.
'Hij was onverbitterd over een blessure die...' (Unembittered?)
'De noodzaak van de velen weegt zwaarder dan die van de weinigen.'
(Naast de overtollige lidwoorden, zou ook 'noodzaak' 'belang' moeten zijn.)
'Ik wuif hem weg om zijn eigen podium te zoeken.'
(Bedoeld wordt 'een opstapje'. 'Wegwuiven' heeft trouwens geen vast voorzetsel.)
'Je kunt geen omelet maken en al dat soort dingen...'
(Zinspeling op de bekende uitdrukking 'Je kunt geen omelet maken zonder eieren te breken'. '...en al dat soort dingen' wordt niet gezegd in het Nederlands. Wel: enzovoort.)
'Ik mag geen cijfers laten zakken', zegt een bezorgde scholier.
(Wellicht stond er 'I cannot drop points'.)
Als je in het colofon kijkt, zie je dat bij 'Vertaling' de uitgeverij vermeld staat. Er was dus geen professionele vertaler betrokken bij dit project. Dan kun je alleen maar denken... aan AI!
Met dit soort praktijken schoffeer je de auteur, de lezers, de Nederlandse taal en de literatuur! Bovendien ondermijn je de positie van al onze kundige vertalers. De vergevingsgezinde spons van Jo Furniss is op dit schandelijke bedrog niet van toepassing!
★★★1/2