Wraaklust - Saskia M.N. Oudshoorn

Dertien in een dozijn !

 'Ik ben een duivel. Maar wel een lieve.

Zolang je ook lief voor mij bent.'

Katherine, het hoofdpersonage uit 'Wraaklust', is een getergde vrouw. Twee mannen hebben een giftige woede in haar wakker gemaakt: een stiefvader met vuile handjes en een echtgenoot die zijn vrouw mishandelt. En wie tot het uiterste wordt gedreven neemt het recht vaak in eigen hand! De vraag is of Kate daarmee weg komt...

Al snel blijkt dit verhaal de clichés op elkaar te stapelen: familieleden die in het verkeer omkomen, een vrouw van een voetballende Italiaanse macho, dames die een kledingwinkel runnen, het seksueel misbruik van een opvoeder, een begrafenis, een huwelijk enz. De volledige eerste helft van het boek wordt bovendien lam gelegd door eindeloze beschrijvingen van Kates gemoedstoestand en het nagenoeg afwezig zijn van de literaire handeling. Zelfs in de laatste hoofdstukken wordt het tempo nog afgeremd door descriptieve passages.

Gebrekkige romantechniek

Ook de structuur van het plot laat te wensen over! De lange achtergrondlijnen verdringen het hoofdverhaal. Bijgevolg kan dat laatste onvoldoende uitgewerkt worden en vindt de lezer er zijn plek niet in. Dit structurele onevenwicht is een onbegrijpelijke tekortkoming.

In 'Wraaklust' moet je de pluspunten met een vergrootglas zoeken. Dan kom je uit bij de taal die voorbeeldig is, de boosdoener die lang onder de radar blijft en de subtiele schoonheid van de cover. Kortom, deze spannende roman kan hooguit geïnteresseerden met weinig leeservaring en een zeer matig ontwikkelingsniveau boeien! 

★★

Mijlpalen - Sam Heughan

Een gesloopte acteur zonder kapsones !

'Hoewel ik soms het liefst onzichtbaar zou willen zijn, 

zou ik het ook vreselijk vinden om de man te zijn

 die zijn fans teleurstelt.'

Omdat de reisliteratuur sinds de coronatijd in elkaar gestuikt is, mag je blij zijn als er eens een stapboek verschijnt. Geen eenvoudig literair genre! Omdat voeten trage vervoermiddelen zijn en landschappen of dorpen niet om de twintig kilometer ingrijpend veranderen, is het een hele opdracht om de mee wandelende lezer geboeid te houden. Het is niet toevallig dat Twan Huys gesprekken met bekende Nederlanders (én Jane Goodall) heeft opgenomen in zijn boek 'Wandellust'.

A walk in de park?

Wat heeft de Schotse acteur Sam Heughan, die bekend is van de Netflix-serie Outlander, bewogen om de West Highland Way af te stappen? Het antwoord hierop is triviaal: een dagje onrustige verveling aan het begin van een week vakantie in zijn thuisland. De volgende ochtend gaat hij met een iets te zware rugzak maar ook met een stevige conditie op pad. De 96 golvende miles tussen Glasgow en Fort William zou je toch op een dag of vijf moeten kunnen overbruggen... is zijn manmoedig idee. De lezer fronst de wenkbrauwen!   

Als je met Halloween op het Britse platteland rondtrekt, kan het weer je behoorlijk parten spelen. Dag twee wordt een helletocht! Open hemelsluizen, waden door een moeras, glibberen en vallen, door veenpoelen ploegen, soppende voeten in verdronken schoenen... en een hallucinerende hongerklop. 'Opgeven Sam!', kreunt een stemmetje in zijn hoofd. Maar na een diepe nachtrust haalt de competitieve, volhardende man het van de opgever. 

 

Niets voor niets 

Die veerkrachtige en doelgerichte geest vind je ook in de tweede verhaallijn van dit boek. Waar Twan Huys pratende gasten uitnodigt, gaat Sam Heughan in gesprek met zichzelf. Herinneringen aan het kind, de tiener en de jong volwassene die hij was kleuren de persoonlijkheid van de veertiger die hij nu is. De rode draad is de toneelspeler die in al zijn vezels zit, het podium dat zijn thuis is, de verhalenverteller die zijn publiek wil raken. De West Highland Way én de moeizame weg naar de acteur die zijn plek gevonden heeft, hebben alles met elkaar gemeen. Fort William halen en gecast worden voor Outlander vormen het eindpunt van een weerspannig pad. Voor niets gaat alleen de zon op!

Met de structuur van 'Mijlpalen' zit het dus snor. Ook de beeldende taal en stijl, het nooit stil vallende vertelritme en de openheid van Sams persoonlijkheid maken dit boek tot een bijzondere leeservaring! Meewandelen met iemand die diep in zichzelf wil kijken, is een voorrecht! 

Zwammenpraatjes

Toch komt er zelfs aan overrompelende ervaringen een eind! Als Sam met paddestoelen begint te communiceren is het tijd om naar de bewoonde wereld terug te keren! Maar niet voor hij bekend heeft dat hij 'altijd op zoek is naar de volgende uitdaging aan de horizon'!

★★★★

Rosa en Björk - Satu Rämö

Meer dan fjordenromantiek ! 

'Het was waar dat je je kiezers makkelijker aan je kant kreeg 
met beloftes over een nieuwe sporthal dan over 

(de aanpak van) afvalwater.'

Ook in Hildur2 is de gelijknamige rechercheur nog steeds aan het werk in de IJslandse Westfjorden waar het weer ontembaar is en corrupte burgers even moeilijk in de hand te houden zijn. 

Gesjoemel met bouwprojecten is altijd en overal een lucratieve business! Daarom wil de gehaaide politicus/zakenman Hermansson het project rond de uitbreiding van de haven in Isafjördur er snel en zonder milieuvergunning doordrukken. Aanlegplaatsen voor cruiseschepen zouden bovendien andere commerciële activiteiten mogelijk maken. Maar dromen kunnen uiteenspatten! Als Herman Hermansson op een langlaufpad om het leven komt, ligt er een nieuwe misdaadzaak op de tafel van het kleine rechercheteam.  

Scherp als het moet...

Hoewel Satu Rämö klassiek georiënteerde misdaadromans schrijft, heeft haar stijl een frisse, eigenzinnige signatuur. In 'Rosa en Björk' is ze bovendien op een felle manier kritisch. Ze vaart uit tegen de toenemende illegale wapenhandel, het rioolwater dat in zee geloosd wordt, de doorverkochte visquota die miljardairs voorbracht, ultra-rijken die banken opkochten en de klanten misleidden. 's Lands wijs, 's lands eer', oordeelt ze cynisch! 

Daarnaast is er ook ruimte voor IJslandse legendes, zoals die over de schaapshoksluiper, en voor de natuur bij de poolcirkel. Door de strakke wind valt de regen in de Westfjorden altijd schuin naar beneden. En de surfende Hildur leert ons dat bij laag water de golven lang zijn terwijl ze bij vloed sneller breken. Bovendien is haar breiende - mannelijke - collega Jakob een leuke vondst, niet enkel omwille van het rustgevende getik van de naalden maar ook omdat de kennis van breipatronen een nuttig puzzelstukje oplevert voor hun speurtocht.

... genuanceerd als het kan

Satu Rämö bekommert zich altijd om de menselijke maat. Ook een schuldige kan getroffen zijn door groot onheil of machteloze onrechtvaardigheid. En een slachtoffer kan een immoreel verleden hebben. Er zijn heel wat grijszone's in onze samenleving!

De titel 'Rosa en Björk' verwijst naar de lang geleden verdwenen zusjes van Hildur, een pijnlijke herinnering die de rechercheur wil ophelderen en tegelijkertijd niet durft uit te klaren. Terwijl deze familiegeschiedenis verder wordt verteld in Hildur3 gaat de handwerkende Jakob in het deel dat zijn naam draagt erg donkere Kerstdagen tegemoet. Laat de vertaling maar snel komen!

★★★★

Spullen brengen - Jelle Brandt Corstius

 De troost van bijen !

'Je moet het naderende fascisme bestrijden 

wanneer het nog kan en dat is in het begin.'

Als journalist/schrijver Jelle Brandt Corstius beseft dat hij al meer dan een jaar verslag doet van de oorlog in Oekraïne zonder ooit in het land te zijn geweest, begint zijn geweten te knagen. Wanneer collega Jaap Scholten hem even later vraagt of hij wil helpen met het brengen van hulpgoederen naar Kyiv, hoeft hij niet lang na te denken. Dat betekent wel dat hij zich niet meer kan beroepen op neutraliteit, een grondbeginsel van onafhankelijke journalistiek. Maar oorlog breekt wetten!

Conflicten hebben veel gezichten

Tijdens de lange rit naar Lviv en verder naar Kiyv heeft Jelle alle tijd om stil te staan bij het haast ongrijpbare fenomeen oorlog en de barst in zijn ziel die het conflict veroorzaakt heeft. De Westerse solidariteit, die voor veruit de meesten van ons vanzelfsprekend is, laat weinig ruimte voor zijn jarenlange Ruslandliefde. Zijn tweede thuisland is fout in deze oorlog. Met je verstand kun je daarbij maar hoe leg je dat uit aan je hart?

De reis en de oorlog zetten sowieso je emoties op scherp. Ook die van betrokken buitenstaanders zoals lezers. Zowel de maatschappelijke achtergronden als de getuigenissen van mensen die op zijn pad komen, ontroeren je in hoge mate: Russische kleuters die op school leren hoe ze een kalashnikov uit elkaar moeten halen en weer in elkaar zetten, de ambulancier Michajlo die in een aftands Volkswagenbusje doden en gewonden vervoert, de Nederlandse pitmaster die elke dag opnieuw kilo's vlees barbecuet voor de frontsoldaten of Iryna die haar huis moest delen met Boerjaten. Deze Siberiërs wisten niet wat ze kwamen doen in Oekraïne maar namen bij hun vertrek wel de halve huisraad mee!

Even aan de oorlog ontsnappen

Een opvallend detail uit het boek is de bijentherapie die blijkbaar bij de plattelandstradities hoort. Een tijdje bovenop een bijenkast liggen zou een helend effect hebben. Als je 'Grijze bijen' van Andrej Koerkov gelezen hebt denk je wellicht dat deze kuur een surrealistisch of absurdistisch stijlelement is. Uit 'Spullen brengen' blijkt dat je gewoon in de tuin van een dorpeling een bijenbehandeling kunt krijgen!

Of deze reis de neutraliteit van Jelle Brandt Corstius heeft beschadigd, is een vraag die niet hoeft te verontrusten. Ook collaborerende Oekraïners spelen een rol in dit boek. Een scherpe, geoefende geest blijft altijd kritisch! En morele waarden moeten hun zegje kunnen doen!

★★★★

Zie ook de recensie van 'Konvooi' - Tommy Wieringa

De schreeuw van de reiger - Ann Cleeves

Een avontuurlijk web voor lezer en speurder !

'Wij hadden de indruk dat hij meer om zijn idealen gaf dan om ons.'

Als Nigel Yeo, de voorzitter van een patiëntenvereniging, zich actief gaat bemoeien met het functioneren van zorginstellingen, brengt dat spanningen met zich mee. Na de zelfmoord van een labiele patiënt loopt de hulpverlening bovendien forse imagoschade op. In hoeverre is de moord op Nigel vanuit deze conflictsituatie te verklaren? Over die vraag buigt het rechercheteam van Matthew Venn zich in dit tweede deel van de nieuwe Ann Cleeves-reeks. 

Vakvrouw
Zoals je van deze schrijfster mag verwachten is ook dit verhaal voorbeeldig opgezet en uitgewerkt! Artificial intelligence is geen concurrentie voor het Cleeves-talent;-) Haar plots zijn altijd rijkelijk gestoffeerd en vormen een geïntegreerd geheel, haar personages zijn gelaagd en dus niet makkelijk te doorprikken, haar maatschappelijk engagement is invoelbaar. 

Als je vanuit een helikopterperspectief naar dit verhaal kijkt, dan zie je de verarming van het Engelse platteland waarvan gebruik en zelfs misbruik wordt gemaakt door kapitaalkrachtige stedelingen. Huizen en boerderijen worden opgekocht, zelfs een verouderde zorginstelling kan met de hulp van de sloophamer veranderen in een boetiekhotel. Als je daarbij nog de horden toeristen telt die de paden over de hei in beslag nemen of zich vanuit hun SUV vergapen aan de met rozen versierde cottages, dan kun je je de vernedering en verbittering van de locale bewoners voorstellen. 

Meer dan spanning

Hoewel de boeken van Ann Cleeves tot het detectivegenre behoren, zijn ze nooit enkel plot gedreven. Buiten de maatschappelijke relevantie bieden ze ook een psychologische meerwaarde. Er is geen zwart-witgrens tussen de kwade geest(en) en de karakters zonder criminele intenties. Het gedrag van keurig ogende burgers wordt vaak gestuurd door egotripperij, eigenbelang, imagogevoeligheid en manipulatie... binnen en buiten het politieapparaat. Bovendien zijn veel mensen uitstekende acteurs! De rechercheurs moeten al hun sociale vaardigheden aanspreken om door de lichaamstaal en het discours van de ondervraagden heen te breken.  

Als uit de wirwar van verbanden en motieven uiteindelijk de moordenaar tevoorschijn komt, keert de rust terug in North Devon en kan speurder Matthew Venn weer het strand op om naar het rauwe gekras van de reigers te luisteren!

★★★★1/2

Zie ook de recensie van 'De roep terug'

De winnaar - Teddy Wayne

 In de wurggreep van het verleden !

'Buiten de tennisbaan en de rechtbank 

was er een hele wereld die hij nog nooit had gezien.'

Wanneer de jonge tennisleraar Conor een zomerbaantje krijgt aangeboden in een upper class gemeenschap aan de kust van Massachusetts, palmt de materiële zorgeloosheid van de omgeving hem meteen in! Het contrast met zijn ploeterend bestaan tussen onderbetaalde studentenjobs en een zieke moeder, is verpletterend. Als hij de rijke Catherine ontmoet vinden de dollars makkelijk hun weg naar zijn bankrekening. Maar voor wat hoort wat... 

Gevangen in zichzelf
De confrontatie met zijn nieuwe omgeving brengt Conor uit evenwicht. Hij realiseert zich dat de focus op overleven heeft geleid tot een eenzaam, asociaal bestaan zonder vrienden en/of partner. Bovendien heeft dit strijdende kluizenaarsleven een man zonder empathie opgeleverd. Zoals hij over zichzelf zegt: 'Hij beschikte niet over de luxe van tijd en geld om zich net als zij zorgen te maken over het lijden van anderen.' Dit gebrek aan moraliteit maakt van hem een tragische figuur, ook als hij de kans krijgt om echte liefde te ervaren.  

Teddy Wayne heeft het tunnelperspectief van Conor erg goed verliteratuurd. Met vaste hand neemt hij je mee in de neergaande spiraal van zijn hoofdpersoon. Hoewel de schrijver je al verteld heeft dat Conor niet goed kan zwemmen, wil je de (geestelijke) drenkeling redden. In het laten spartelen van de naar lucht happende dobberaar is deze New Yorkse auteur erg bedreven! Dat werkt de betrokkenheid van de lezer, een voorwaarde voor leesplezier, zeer in de hand. 

Gekochte veiligheid

Teddy Wayne hekelt de superrijken die hun weelde in de eerste plaats te danken hebben aan een succesvolle voorouder. Zij zouden 'niet doodgaan tijdens militaire dienst, niet omkomen bij een schietpartij op straat en zelfs niet overlijden aan diabetes,' zo formuleert hij scherp. Hun geld is hun veiligheid.

Al je de laatste bladzijde omslaat blijft vóór alles de vraag hangen wie er falende morele waarden op na houdt: de naar geld hongerende Conor of de gated community en haar gemakzuchtige solidariteit en manipulatie. En is het bovendien ethisch verantwoord om de stap te zetten naar een sociale klasse met privileges, zoals klassenjustitie, als je de kans krijgt?  

Hoewel de spanning zoekende lezer flink aan zijn trekken komt, verdient deze geëngageerde auteur vooral lof voor zijn beschouwende kijk op de complexiteit van mens en maatschappij!

★★★★ 

Het zomerhuis - Keri Beevis

 Verzuurde honingwijn ! 

'Het zou nooit meer zo worden als het was. 

Maar dat weerhield haar er niet van om te hopen.' 

Het contrast tussen een familiehuis in het verstilde Norfolk, een landelijke regio in het oosten van Engeland, en zijn tijdelijke bewoners kan groot zijn! Met een bang hart gaan de logés Lana en Ollie er de confrontatie aan met hun tragische verleden. Maar ook in het naburige stadje wonen gekwelde geesten. Zij zitten er niet op te wachten dat indringers hun wonden openhalen of gaan wroeten in hun geheimen. 

'Het zomerhuis' is het eerste vertaalde boek van Keri Beevis, zelf een Norfolkse, die tijdens haar schrijfuren een aardige hoeveelheid rode wijn over de tong laat vloeien. Geen paniek! Van bij het begin ervaar je de kracht van haar vertelstem. Ze slaagt erin om de lezer tussen de personages te plaatsen. Al lezend denk je en voel je met hen mee, wil je hen bij elkaar brengen of net behoeden voor elkaar. In je verbeelding neem je zelfs deel aan hun dialogen. En dat een ongelukkige rechtszaak op een wrange manier tussen potentiële geliefden staat, ervaar je als hartbrekend. 

De kunst van het vertellen

Ook de opbouw van onderhuidse spanning heeft Keri Beevis in de vingers. Hoewel haar personages niet het achterste van hun tong laten zien, wekken ze de indruk dat ze worstelen met een verborgen agenda of onverwerkte emoties die hun relaties met anderen op scherp zetten. Wat lijkt op vriendschap en loyaliteit blijkt uiteindelijk manipulatie en hypocrisie te zijn. In en rond Mead House, het honingwijnhuis¹, smaakt niets meer zoet! Toch leert iemand dat verzuurd wantrouwen niet de juiste houding is!

Hoewel de laatste hoofdstukken erg uitleggerig zijn, is Keri Beevis erin geslaagd om schokkende ervaringen en pijnlijke wrijvingen tussen mensen gedoseerd te vertellen. Afwegen is een voorwaarde voor geloofwaardigheid en leesbetrokkenheid. Met ingehouden adem karakters portretteren is het grootste talent van deze aanwinst voor Nederlandstalige boekenliefhebbers!

¹ Het Engelse woord 'mead' en het Nederlandse woord 'mede' betekenen 'honingwijn'.

★★★★

Nachtspel - Camilla Läckberg

Alleen op Instagram is het leven vrolijk !

'... heel aan de buitenkant 

maar verdrietig en verpest aan de binnenkant.'

In deze novelle vieren vier vrienden uit een welgesteld Zweeds milieu oudejaarsavond. Hun met drank overgoten feestje loopt al snel uit op normloos en grensoverschrijdend gedrag. Omdat hun ouders nooit het juiste voorbeeld gaven, weten deze jongeren niet wat liefde en respect is.  

Het machtsspelletje truth or dare blijkt de ideale katalysator te zijn voor het uiten van hun weerzin tegenover de gezinnen waarin ze zijn opgegroeid.

Camilla Läckberg vindt de juiste woorden om haar personages tégen elkaar te laten praten maar niet mét elkaar. Het zijn beschadigde mensen die pijn, wrok en leegte in zich dragen. 

Deze doorwinterde schrijfster bewijst dat er ook in het korte tijdsbestek van een novelle diepgang gecreëerd kan worden, de karakters een evolutie  kunnen doormaken en een situatie op een geloofwaardige manier naar een climax kan groeien. De novelle is een geschikt genre voor wie echt kan schrijven!

★★★1/2