Overleven in de wildernis - Miriam Lancewood

 Durf onzeker te zijn !

'Alles wat ik nodig had in de wereld, 

was binnen handbereik.'

Heeft Miriam Lancewood na twee boeken over leven buiten de gebaande paden, nog stof voor een derde wildernisverhaal? Dat kan een vraag van kritische lezers zijn. En het antwoord komt snel. Vóór het einde van het eerste hoofdstuk roep je al volmondig: 'ja'!  

Wees voorbereid !
De invalshoek van dit derde luik is de kennis en de mindset die nodig is om te overleven als je oog in oog staat met de meest ruige natuur en, min of meer of helemaal, zelfvoorzienend wil zijn. Je moet weten waar de dieren leven en hoe ze zich gedragen, waar je water vindt en hoe je vuur maakt. Je moet leren lopen over onvaste grond en tegen rotsen kunnen opklauteren. En met sandalen door ijskoud water ploeteren, sterkt lijf en geest! Jaar na jaar heeft Miriam geïnvesteerd in survivalvaardigheden: jagen, leerlooien, tuinieren, het gebruik van planten enz. Ooit was de wildernis een raadsel voor haar. Nu kan ze de wolken en de berendrollen lezen. 

Bijna altijd deelt ze haar avonturen met Peter, haar Nieuw-Zeelandse partner en inspiratiebron, zowel op het materiële als op het geestelijke vlak. Soms wil ze alleen de wereld in, haar grenzen aftasten. Kan ze zich, bijvoorbeeld, al liftend en slapend in een tentje, staande houden in Noord-Turkije? Vrouwen zijn altijd kwetsbaar, maar nog meer in een machocultuur. Toch slaagt ze erin om in een - soms - onveilige menselijke omgeving haar overlevingslessen toe te passen. Ook de mens is een dier! 'Toon nooit je angst', is het motto! Dat Miriam een voormalige polsstokspringster is, zal haar daarbij vast gesterkt hebben...

Baas in je kop
Samen met haar kom je tot het inzicht dat gevaar onlosmakelijk verbonden is met vrijheid en dat veiligheid een illusie is. Je kunt dus maar best je angst accepteren. Hoewel Peter een kampioen is in het aanvaarden van wat je niet kunt beïnvloeden, komt Miriam aardig in de buurt. Voor haar geldt nog steeds: 'Liever in een tent leven, dan samen op de bank een filmavond houden.' 

Het pad over een Himalaya-pas kwijt geraken of een onweer tussen 4.000m-toppen, noemt ze oprecht 'een intense ervaring'. Als een buitenstaander zich zo'n hachelijke situatie zou voorstellen, dan komt hij geheid met een adem afsnijdende woordenschat. De oude Grieken wisten het al: de mens is de maat van alle dingen... alleen willen de meetlatten die we hanteren, wel eens van elkaar verschillen. Het liniaal van deze vrijbuiter is van unieke makelij! 

Een uitnodigende pen

Is Miriam Lancewood ook een kundige schrijfster? Zeker. Je zou zelfs kunnen zeggen dat het vertellen van verhalen haar tweede natuur is. Ze pakt je in met haar levendige, beeldende en heldere stijl. Daarbij vergeet ze nooit flink te stofferen en, waar het past, te beschouwen. Maar bovenal heeft deze globetrotter een bezielende persoonlijkheid!

★★★★

Liefs, mama - Iliana Xander

Het inktzwarte plan van een sociopaat !

 'Ze was het scherpste mes uit de la.'

Van een nieuwe in het Nederlands vertaalde schrijfster vraag je je altijd af of zij de toelatingsproef tot het auteursgilde zal doorstaan! Wat haar kwaliteiten betreft, houdt de Amerikaanse Iliana Xander haar lezers niet lang in twijfel. Haar urgente toon en uitgesproken personages kluisteren je onmiddellijk aan het verhaal.

Wie is de echte Lizzy?

Mama uit de titel is Elisabeth Casper, die vanuit haar gothic werkkamer geregeld spannende bestsellers aflevert. Terwijl de fans haar op handen dragen, ziet dochter Mackenzie haar als 'een gecompliceerde bitch met een briljant talent'. Kort na Lizzy's verdacht overlijden ontvangt Kenz, zoals haar maatje en cybersecurity specialist EJ haar noemt, anonieme brieven. Deze dagboekfragmenten zetten alles wat ze weet over haar familie op de helling! De succesboeken lijken trouwens niet helemaal uit de verbeelding van de schrijfster te zijn ontstaan.

In 'Liefs, mama' is Mackenzies verlies van vertrouwen in haar intimi, de motor van de spanning. Gelukkig kan ze op haar zoektocht naar de schokkende waarheid rekenen op hulptroepen: EJ, haar docent John en Dianne, de huishoudster van het kindertehuis waar Elisabeth opgroeide. 

'Wie had gedacht dat ik op mijn 21ste niet mijn familie als rots zou hebben maar mijn beste vriend?', vraagt ze zich verbijsterd af. Toch leidt het plot niet naar een nagelbijtende climax. Het heeft de toon van een spannende roman waarvan de bouwstenen aan het eind op hun plek vallen. 

De grenzen van goed en kwaad

Boeken over de complexiteit van een schuldvraag zijn altijd relevant. Ook dit. Hoewel de kwade genius zich in de huid van Tonya, een straatvechtster met een onfortuinlijke jeugd, heeft genesteld, is ook de ziel van Lizzy verre van zuiver. Zelfs vader Ben, de moreelgrijze meeloper, zet je aan tot nadenken. Iliana Xander geeft hun een scherp profiel en een duidelijke stem. 'Liefs, mama' is een ontroerende, originele, evenwichtig gecomponeerde vertelling met af en toe verrassende stijlbeelden. Een aanrader voor lezers die graag een band opbouwen met bezielde plotspelers! 

★★★★

Erfgenamen - Olof van Joolen, Ilan Sluis

Het zwijgen verbroken !

'Gedreven door haat beschadigden daders 

veel meer dan alleen hun directe slachtoffers.'     

In een tijd van maatschappelijke polarisatie en verslechterde internationale betrekkingen, neemt de belangstelling voor de Tweede Wereldoorlog toe. De bevriende journalisten, Olof van Joolen en Ilan Sluis, hadden nog een extra reden om zich over het verleden te buigen. De ene had een foute grootvader, de andere voorouders met een kamp- of onderduikervaring. Deze pijnlijke achtergrond had nooit tussen hen ingestaan, een prima basis om op onderzoek uit te gaan. Omdat de eerste en de tweede generatie volhardden in zwijgen, vroegen nog talloze blinde vlekken om inkleuring.

Hulde aan de archivarissen !

Processtukken, brieven van familieleden en dossiers van het Nationaal Archief helpen hen op gang. Ilan volgt zijn overgrootouders op hun lijdensweg naar de kampen en ontdekt een groots gebaar van een verzetsstrijder dat het leven van zijn oma Lien redt. Bovendien ontmoet hij zijn Canadese familie... waarvan de enige oorlogsgetuige de lippen stijf op elkaar gehouden heeft. 

Ook Olof is voor zijn hang naar verduidelijking bijna helemaal aangewezen op archiefstukken. Ze laten er geen twijfel over bestaan dat, als je voor de Sicherheitsdienst werkte, je moest presteren: verklikken, arresteren, executeren. De daden van opa Jacobus zijn te extreem om verzachtende omstandigheden, zoals een nazi-ideologische opvoeding of een ongunstig banenklimaat, te laten gelden. Zelfs de man die vanuit de naoorlogse gevangenis warme brieven en lieftallige natuurtekeningen naar zijn zoontje stuurde, kan het bloed niet van zijn handen wassen. Zijn uitspraken en handelingen waren trouwens niet wars van tegenstrijdigheden!

Omdat de ethische vragen alles met opa Co te maken hebben, is hij het zwaargewicht van het boek. Hoewel zijn keuzes en het bijbehorende gedrag zorgvuldig op de weegschaal worden gelegd, ontsnapt hij niet aan een bitter oordeel, noch in de rechtszaal, noch in de geest van zijn kleinkind.

Geen verleden zonder geheimen

Net zoals bij zoektochten van andere burgers naar slachtoffers of handlangers van de Duitse bezetter, wordt hier en daar een tip van de sluier opgelicht. Ook voor de bevriende journalisten én de lezer blijven heel wat feiten en waarheden achter het mistgordijn hangen. 

Toch is niet alleen de queeste zelf belangrijk. Als beste maatjes waren zij ook benieuwd of de kervende vragen en confronterende antwoorden hun relatie zouden beïnvloeden. Hun conclusie dat verhalen niet tussen mensen hoeven te staan, was vast een opluchting. Ze hadden zich staande gehouden op glad ijs!

Leeservaring

Bij het dichtklappen van een boek, denk je meestal spontaan aan de relevantie van de gelezen bladzijden. Omdat er zoveel non-fictie en historisch gewortelde fictie over WO II op de markt komt, kun je bij het wegen van dit relaas niet om een kleine vergelijkende studie heen. Ambitieuze biografieën zoals die van de verzetsheld Pim Boellaard (Jolande Withuis) of de strafpleiter Max Moszkowicz (Marcel Haenen) laten we even buiten beschouwing (1). 

'Erfgenamen' hoort bij het subgenre 'gepersonaliseerde non-fictie'. In die categorie en binnen deze context beklijft al jarenlang de meer dan indrukwekkende vertelling over Irene, de Weens-joodse grootmoeder van journalist Paul Hellman. Natuurlijk moet je over een rist aan gedetailleerde gegevens beschikken om je onderwerp op een adembenemende manier tot leven te brengen. En net dat ontbreekt aan het boek van Olof van Joolen en Ilan Sluis. 'Erfgenamen' is het resultaat van een enigszins verhelderende zoektocht naar de niet-alledaagse levens van voorouders, waardevolle research voor de onderzoekers maar in mindere mate essentieel voor de lezer. Daarvoor zijn de lacunes in beide verhalen verantwoordelijk. Op deze manier kan de vertelling geen vlucht nemen!

★★★1/2

(1) Voor de liefhebbers: de biografie van NSB-leider Anton Mussert, geschreven door Auke Kok, verschijnt in het voorjaar van '26 bij uitgeverij Hollands Diep.

De afrekening - Ingrid Oonincx

 Slachtoffer of dader?

'Voor het eerst heeft hij een vriendschap 

met iemand die geen bijbedoelingen heeft.'

Meedogenloze thrillers hoeven niet noodzakelijk te gaan over drugsmaffia, seriemoordenaars, spionage, huurdoders of mensonterende autocratieën. Ook dicht bij huis verhardt de samenleving. Het wapenbezit neemt evenredig toe met de onvrede en het gebrek aan tolerantie. Sommige vrouwelijke auteurs van spannende boeken durven het aan om de gezins-en-vriendinnen-thematiek in te ruilen voor keiharde confrontaties. Ingrid Oonincx is één van hen!

Een borrelende vulkaan
De aanstuurder van dit plot heet Danny, een voortijdige schoolverlater uit een gebroken gezin waarin te veel drank rondgaat. Deze eenzame, wrokkige jongen zonder aantrekkelijk toekomstperspectief is een vogel voor de kat als hij op Telegram een ronselaar voor extreemrechtse acties ontmoet. 

Wat hem helemaal over de streep trekt, is het appeltje dat hij nog te schillen heeft met zijn oude school. Op een ochtend trekt hij met een motorhelm op zijn kop schietend door de gangen. In deze door de ziel snijdende hoofdstukken trekt de schrijfster alle registers open. Ze jaagt haar personages én haar lezers op in hun race naar kelder- en zolderruimten, trillend of verlamd van angst. Maar ze laat je ook delen in de moed en samenhorigheid van de gegijzelden. Dit eerste deel is bijzonder filmisch, suggestief en adembenemend!

Wie treft schuld?
Als het stof is gaan liggen en de spookschool definitief gesloten is, komen twee personeelsleden vol in de kijker te staan: Rita, de concierge en Carmen, de lerares Nederlands. Zij kijken naar de bredere context. Danny draagt niet alle schuld. Aan de algoritmes die de vrijheid van denken beknotten kunnen ze niets veranderen. Aan de social media die de plaats innemen van de onafhankelijke, professionele journalistiek, ook niet. Maar misschien is het mogelijk om het fascistische brein achter de wanhoopsdaad van Danny te vinden.

Het antwoord op de schuldvraag is complex, nog veelzijdiger dan hier kan worden uitgelegd. Meer voorbeelden geven zou de leespret bederven. Door het schetsen van gelaagde persoonlijke en maatschappelijke achtergronden wil Ingrid Oonincx ons behoeden voor kort-door-de-bocht-conclusies. Te veel burgers oordelen en veroordelen als gevolg van een kortzichtige, simplistische kijk op mens en wereld! 

Schot in de roos
'De afrekening' heeft alles: vaart, diepgang, originaliteit en vooral een grote maatschappelijke relevantie! Scholieren, ouders en ogen met of zonder leesbril, verorber en deel dit verhaal! En juryleden van literaire prijzen, vergeet deze scherpe pen niet!

★★★★★

Eén voor één - Freida McFadden

Wie heeft er iets op de kerfstok ? 

'Ze denken dat ze hun huwelijk hebben gered,

maar die magneet gaat hen kapot maken.'

Als Freida McFadden je meeneemt naar een donker bos met verdwaalde personages en je houdt de titel van dit verhaal in gedachten, dan verschijnt de cover van Agatha Christies 'En toen waren er nog maar...' op je netvlies. Zou de queen of suspense dit gruwelijke aftelrijmpje evengoed beheersen als de oermoeder van het spannende boek? Ze lijkt in elk geval de handschoen op te nemen!

Revanche
Het gegeven is eenvoudig. Drie bevriende stellen hebben een natuurvakantie geboekt in een afgelegen gebied. En wat mis kan gaan, gaat ook mis: autopech, de weg kwijt geraken ondanks de hulp van een kaart en een kompas, honger en dorst, blauwe bessen die er geen zijn...! Voortschrijdend inzicht leert hun dat wat toeval lijkt, wellicht niet lukraak gebeurt. Iemand heeft het op hen gemunt, een verbitterd mens op zoek naar genoegdoening! Wie is het karakter achter de hoofdstukken met de titel 'Anoniem'??

Zoals we van haar mogen verwachten, hanteert Freida ook in 'Eén voor één' een frisse, heldere, dynamische stijl die je meteen aan het verhaal kluistert. Van haar plots hoef je nooit te zeggen dat ze even op gang moeten komen. Met een paar pennenstreken schetst ze een situatie of creëert ze een spanningsveld. Het schrijven lijkt haar bedrieglijk makkelijk af te gaan. Hoewel je de invalshoek van dit boek moeilijk origineel kunt noemen, moet je gaandeweg toegeven dat ze dit gegeven naar haar hand zet. De enige echte Freida-signatuur komt, zoals steeds, vol in het licht te staan bij de ontknoping. Dan springt er altijd minstens één duiveltje uit een doosje dat je verrast en je met doordenkertjes achterlaat! 

Goed, beter, best
En wie heeft nu de krachtmeting tussen de grand old lady en deze hedendaagse spring-in-het-veld gewonnen? Dat antwoord is even onmogelijk als de vergelijking tussen een eigentijdse topsporter en een succesvolle collega van lang geleden. Wij lopen, zwemmen, schaatsen, fietsen, schrijven en lezen op het ritme van onze tijd. En Freida McFadden mag van heel wat lezers een medaille gaan ophalen!

★★★★

In een rustige buurt - Seraphina Nova Glass

Een vrouwelijk front ! 

'Mensen zijn beleefd en het is altijd stil. 

Maar vannacht werd die stilte bruut doorbroken'

De rustige buurt uit het verhaal van deze Texaanse schrijfster roept meteen de sfeer op van het suburban thriller genre waarin Shari Lapena al jaren uitblinkt. In deze buitenwijken woont de hogere middenklasse die vaak bedreven is in het optrekken van een façade. Auteurs van spannende boeken gaan er graag op zoek naar de barsten in het fatsoen en zelfs het verdonkeremanen van sociaal onacceptabel gedrag.  

Wie is wie?

Drie stellen, waarbij twee bazige, té zelfverzekerde mannen en twee vrouwen die hun nek durven uitsteken, sturen het plot aan. Om het psychologische evenwicht enigszins te herstellen en misschien haar mannelijke lezers tegemoet te komen, voert Seraphina Nova Glass echtgenoot Grant op, een invoelende man met een luisterend oor. 

Het duurt even voor je overtuigd geraakt van de diepgang van het gebeuren maar, als je erin begint te geloven, dan gooit de auteur ook meteen alle trossen los! De krachtige confrontatie tussen Paige en Charlotte is hier een mooi voorbeeld van. Grants vrouw Paige zet een glansrol neer als imitator van een officier van justitie. Haar perfect opgebouwd en overrompelend betoog legt de tegenpartij het zwijgen op. Als lezer droom je van zoveel talent voor assertiviteit!

Aanklacht

Het onderliggende thema van dit boek is femicide, een haatmisdrijf tegen vrouwen dat vaak plaats vindt in de context van huiselijk geweld of machtsongelijkheid in relaties. De creatieve speelsheid van Paige en haar vriendin Cora zorgen voor de behapbaarheid van deze heftige invalshoek. En omdat ze met veel branie de handen in elkaar slaan zijn ze in staat om het noodlot te keren.

Seraphina Nova Glass is een geëngageerde schrijfster die haar angstige, wanhopige personage Georgia het doorzettingsvermogen geeft om uit een geslagen positie op te staan. Op dit punt reikt ze B.A. Paris de hand! Van een auteur die opkomt voor het empowerment van vrouwen wil je graag nog meer zien. Als de uitgeverij deze wens deelt, dan liggen er nog zo'n zeven thrillers van Seraphina's hand klaar om te vertalen!

★★★★

Liefs van je Leen - Hilde Veeren

Geen sambal 

maar doorgekookte worteltjes !

 

'Dat allebei mijn kinderen het eerste deel van hun leven 

zonder vader moesten opgroeien, leek de vloek van ons gezin.'

Als Lena in 1939 Celebes verlaat om haar opleiding tot verpleegkundige verder te zetten op Ambon, is het nog windstil in Nederlands-Indië. Toch wordt haar geluk aan de zijde van KNIL-militair Jan al snel verstoord. Terwijl haar geliefde in een Jappenkamp terecht komt, moet zij als jonge moeder haar eigen boontjes doppen in Australië waar heel wat vluchtelingen uit de archipel worden opgevangen. 

Nooit rust

Na de oorlog krijgt het gezin onderdak bij de ouders van Jan in Den Haag. Voor Lena is de cultuurschok groot: de geordende kneuterigheid van huisjes, tuintjes, paadjes en rijtjes bloempotten, benauwt haar. Voor de kwetterende Indische stemmen komt stilte in de plaats. En de kruidenpasta wordt ingeruild voor droge aardappelen. Als de KNIL-soldaat wordt opgeroepen om weer naar het woelige Indië af te varen, lijkt de weg naar een veilige toekomst opnieuw afgesneden. Komt het verscheurde gezin ook dit onheil te boven?

In 'Liefs van je Leen' vertelt Hilde Veeren het gefictionaliseerde verhaal van haar Indische grootmoeder. Geïnspireerd door brieven en anekdotes, strooit de schrijfster met sfeer, weetjes, kleuren en geuren van een exotische wereld die ze laat contrasteren met de grijze voorspelbaarheid van het naoorlogse Nederland. De neerbuigende houding tegenover de donkere Leen zorgt bovendien voor een nog grotere ontheemding van het hoofdpersonage. 

Achtergrond in de schaduw

Hoewel de auteur een warme, gedreven vertelling met aansprekende karakters neerzet, mis je de historische context. Een roman die zich in het verleden afspeelt hoort een uitgewerkte setting te hebben ofwel een tweede plotlijn die je naar een andere omgeving meeneemt. In dit boek wordt noch het Jappenkamp, noch de onafhankelijkheidsoorlog tot leven gebracht of geduid. Op deze manier mis je de kans om het lezerspubliek dat non-fictieliteratuur mijdt, toch enigszins wegwijs te maken in de internationale politiek! Levens worden gestuurd door maatschappelijke ontwikkelingen. Daarom is het belangrijk om de mechanismen erachter te begrijpen. Door te zwijgen over de rol van de KNIL-militairen in de gruwelijke dekolonisatiestrijd van de jaren '40, bloedt het verhaal bovendien naar het einde toe dood!

★★★1/2

Oorlogsliefde - Auke Kok

Het warme nest !

'Alles wees erop dat de bezetting voor hem 

geen afschuwelijke situatie was, 

eerder een spel dat hij meesterlijk speelde.'

Als de jonge Corrie den Held in 1943 de zorgzame en respectvolle jonkheer Henk van Lynden leert kennen, heeft ze geen flauw idee van het leven dat haar te wachten staat. Corrie is een makkelijk, plooibaar meisje dat dankbaar is voor de materiële en emotionele veiligheid die de dertigjarige, zelfverklaarde verzetsheld haar biedt. Vragen stellen over de activiteiten van haar partner hoort niet en daar heeft ze vrede mee. 

Sprookjes zijn bedriegers

In tegenstelling tot haar sobere jeugd heeft Corrie een feestelijk leven aan de zijde van Henk. De oorlogsschaarste lijkt hen niet te deren. Toch zit er af en toe een angel in hun relatie. Wanneer Henk haar kort voor hun huwelijk vraagt of ze ook van hem zou houden als hij voor de Duitsers werkte, schrikt ze en twijfelt ze over het antwoord. Op dat moment weet ze niet dat er een dag zal komen waarop ze zal moeten kiezen. 

Hoewel ze het ongewone gedrag van haar man - vermommingen, schuilnamen, altijd bewapend - nooit goed heeft kunnen plaatsen, ziet ze, met de nakende nederlaag van de Duitsers in zicht, haar prins in één klap van zijn witte paard vallen. Vanaf dan wordt ze door een oncontroleerbare, neerwaartse spiraal meegesleurd. 'Het was alsof Corrie en Henk zich op een opgehoogd stukje land bevonden dat door het rijzende water steeds verder afbrokkelde,' zo schrijft Auke Kok.

Wat is liefde?

Terwijl een auteur kan ontsnappen aan de neiging om te oordelen, lukt dat een lezer met zin voor maatschappelijke verantwoordelijkheid niet. Als Corrie een onethische keuze maakt, laat de historicus haar, ondanks een paar vuile handen, in haar waarde. De loyale en liefhebbende echtgenote maakt het je niet makkelijk. Toch kun je moeilijk om haar egocentrisme heen dat hebben en houden, in allerlei opzichten, laat primeren op eerlijkheid, moed en solidariteit met slachtoffers. Liefde is niet noodzakelijk onbaatzuchtig! Zolang er ook maar een greintje hoop is, wordt het warme nest met koppigheid verdedigd. 

Onmisbare getuigenis

'Oorlogsliefde' is geschreven vanuit het perspectief van Corrie van Held. Toen ze eindelijk haar herinneringen wilde delen, kon de non-fictie auteur haar spreken. Alleen hij, omdat de ex-partner van de landverrader Anton van der Waals, de echte Henk, ervan overtuigd was dat Auke Kok deze geschiedenisbladzijden goed begrepen had. Tot dat inzicht was ze gekomen na het lezen van de biografie 'De verrader'. 

Van dit onorthodoxe liefdesverhaal heeft Auke Kok een dynamische, beeldende en invoelbare vertelling gemaakt! In de relatie tussen mens en socio-maatschappelijke context toont zich de ware ziel van het individu! 'Razend interessant', hoor je dan te zeggen!

  

★★★★★