Laatste vlucht - Alex Lake

Klokkenluiders ongewenst ! 

'Zij zaten hoog verheven boven hun kleine stukje aarde, 

tot er iemand kwam die hen van hun troon stootte.'

Omdat mensen geen vogels zijn, is het luchtruim voor een thrillerauteur een aantrekkelijke setting! Wanneer de managers van een invloedrijk voedingsbedrijf voor een korte vlucht in een zakenvliegtuig stappen veronderstellen ze op weg te zijn naar een kerststemming in huiselijke kring. Daar denkt de piloot héél anders over. Zij heeft namelijk een rekening te vereffenen en stuurt haar jet... naar de oceaan! Maar waarom heeft ze het net op dit gezelschap gemunt?

In levensgevaar

Als de boodschap duidelijk wordt, reageren de passagiers wisselend. Sommigen furieus of huilerig, anderen bedachtzaam of zelfs gelaten. De alcoholverslaafde Marcia vindt dat ze al in de extra tijd leeft terwijl Chip onlangs tot de ontdekking is gekomen dat hij iets bijzonders heeft om voor te leven. Ook een workaholic kan zich niet alleen voeden met een riant salaris en sprongen op de carrièreladder. Verder is er nog de bescheiden techneut Varun die contrasteert met het braniemannetje Kevin dat zichzelf tegenkomt en de lezer enig leedvermaak bezorgt. 

Nu ze de dood in de ogen kijken, flitsen er gedachten door hun hoofd waarvoor geen plaats was in hun snelle, oppervlakkige prestatiebestaan. De ene buigt zich over het begrip integriteit, de andere over de kwetsbaarheid van het leven en Marcia biecht zelfs jaren oude leugens op. Met de psychologische uitwerking zit het dus wel goed! 

Hellevuur

Zelden of nooit lees je een tweede verhaallijn die (haast) belangrijker is dan de eerste. In 'Laatste vlucht' is dat wel zo. Ze is zowel de drijvende kracht achter de crisistoestand in het vliegtuig als de ontroerende bestaansreden van dit verhaal. En als op die bladzijden de hel uitbreekt is de radeloosheid groter dan in de privéjet. 

Een auteur die een maatschappelijke kwestie op tafel legt, verdient altijd een veer op zijn hoed! In dit boek wordt een bedrijf ter verantwoording geroepen. Ondernemingen en volksgezondheid zijn meestal nauw verweven. En al helemaal als het om de voedingsindustrie gaat. De schrijver breekt bovendien een lans voor artsen die in een corrupte omgeving belet worden om de noodklok te luiden. Het leed van alle betrokkenen is hartverscheurend!  

Niet gehoord

Met 'Laatste vlucht' heeft Alex Lake een goed gestoffeerd, kritisch verhaal geschreven dat ondersteund wordt door een volgehouden spanningsboog. Toch is het vooral het onrecht dat je de adem afsnijdt! Op klokkenluiders zit niemand te wachten...

★★★★

Drie zussen - O. J. Mullen

Niet alleen een zakelijk fiasco ! 

'Als mensen sterven plaatsen we hen op een voetstuk, 

wat het nog moeilijker maakt om ze te laten gaan.'

Als je op het verkeerde moment op de verkeerde plek bent, kan het slecht met je aflopen! Dat overkomt zakenman Lewis en Molly, de tweelingzus van Sam, op een besneeuwde avond. Het ongeval waarbij Molly het leven laat is het dominosteentje dat alle andere blokjes in de rij doet kantelen. 

De zussen Sam en Alex reageren verschillend op het drama. Waar de ene zich al snel richt op de crisis in haar huwelijk, wordt de andere verteerd door woede en revanchegevoelens. Alex vraagt zich af waarom Lewis gewoon verder kan gaan met leven terwijl zij met een peilloos verdriet achterblijft. Er moet toch iemand schuldig zijn aan Molly's dood. De uit de hand lopende irrationaliteit lijkt een gevolg van het vroege overlijden van haar geliefde Freddy. Het verhaal van de druppel en de emmer. Maar is Lewis nog wel de bezielde ondernemer die hij altijd was? 

Too little, too late !

Ondanks de beloftevolle invalshoek krijgt de auteur het plot niet in de gewenste versnelling. Sterker nog, het verzandt in oeverloos getob, geruzie, aanhoudende herhalingen en sloten drank. Terwijl de geesten van de personages uitblinken in oppervlakkigheid en clichématig gedrag, gaan de dominosteentjes in tergende slow motion onderuit! Zelfs in de laatste hoofdstukken kan deze auteur zich niet van zijn wijdlopige vertelstijl ontdoen. Hoewel de plotwending aan het eind een aantal interessante verbanden blootlegt, kan dit schrijfproject niet meer gered worden. Een gebrek aan natuurtalent is dodelijk voor de geloofwaardigheid! Het maakt van de lezer een buitenstaander!

Door te kiezen voor een onbekende auteur loop je een risico. Daar valt mee te leven behalve als het boek op een leugenachtige manier in de markt wordt gezet. Volgens uitgeverij Boldwood is dit 'een nieuwe briljante psychologische thriller van bestsellerauteur Owen Mullen'. Wie dit verhaal briljant noemt heeft nooit een geslaagd boek gelezen! Briljant is trouwens bedoeld als hommage aan een zeldzame literaire parel!

★★

Amerika Amerika - Marieke de Vries

Het vrijheidsbeeld dekt meer dan één lading !

'Mounteneers zijn altijd vrij!'

(motto van West Virginia)

Het is niet verwonderlijk dat de non-fictieboeken die dit jaar de actualiteit analyseren zich voornamelijk op twee landen richten: Oekraïne en de VS.  Beide perspectieven maken veel emoties los. Er heerst namelijk oorlog in allebei de landen. Hoewel de bloedigste natuurlijk in Oekraïne wordt uitgevochten, staan in de Amerikaanse samenleving twee groepen burgers met getrokken messen en haat spuwende bewoordingen tegenover elkaar. Sommige waarnemers sluiten zelfs de kans op een burgeroorlog niet uit.

Met de deur in huis

Al deze boeken vergen leesmoed. Zo ook 'Amerika, Amerika' van correspondente Marieke de Vries die de pijnpunten niet schuwt. In het eerste hoofdstuk neemt ze je meteen mee naar haar familie in West Virginia, recht naar het hart van Trump-country. Terwijl Marieke haar professionele en rustige zelf blijft, zal de liberale Europese lezer geregeld tandenknarsen. 

Natuurlijk begrijp je de frustratie om de verloren banen in deze mijnregio en de angst voor meer groene maatregelingen die de auto- en staalindustrie zouden kunnen bedreigen (Noot Inktkoelie: Toyota, Arcelor...). Vooral in een land waar reconversie-initiatieven met het oog op economisch herstel, niet voor de hand liggen. Tragisch wordt het discours als het gaat over het makkelijk slikken van desinformatie door een gebrek aan opleiding, algemene ontwikkeling en onafhankelijke journalistiek. Waar je bij ons moet opletten voor nep-berichtgeving op de sociale media, kun je in de VS de televisie lang niet altijd vertrouwen. En schermen hangen overal.

Achter de bergen...

In deze Mountain State gaan mannen in de buurt van blokhutten vissen en jagen. Indien nodig kunnen ze zichzelf in leven houden. Wie heeft dan de bemoeials uit Washington nodig? Hierbij vergeten de stoere kerels dat de wereld niet begint en eindigt bij The Blue Ridge, dat de opwarmende aarde geen grenzen erkent en het cultiveren van wapengebruik tot gruwelijke slachtpartijen leidt. Bovendien mag the all American family wel enige betrokkenheid tonen bij b.v. de Black Lives Matter-thematiek of de betreurenswaardige gezondheidssituatie van de armen, meer in het bijzonder die van zwarte vrouwen. Gesloten horizonten gaan slecht samen met solidariteit! Ook tegen Obamacare wordt in Fairmont gefulmineerd. Enigszins kort-door-de-bocht gezegd: als je de familietafel verlaat begrijp je de nationale verdeeldheid! 

... en bij de kust

Het universum van kustbewoners heeft vanouds een bredere skyline. Stadsbewoners aan beide oceanen reizen door socio-economische, culturele, raciale en genderwerelden, nemen ook vaker het vliegtuig naar een ander continent. Dat is een levenswijze die voor een West-Europeaan vrij eenvoudig te begrijpen is. Toch blijkt dat Amerikanen vaak hard moeten strijden voor (individuele) vrijheden. 

Het is onvoorstelbaar dat de pro-life-beweging (tegenstanders van abortus) zich beroept op 19de eeuwse denkbeelden én wetgeving. Een ander punt van zorg voor liberale denkers is het weren van niet-conservatief-christelijke waardenlessen in het onderwijs. Machtige ouderverenigingen dringen leescensuur op die aan boekverbrandingen doen denken. Zelfs 'De vliegeraar' van Khaled Hosseini staat op de zwarte lijst. Praten over sociale, ethische, groene... onderwerpen behoren volgens behoudsgezinde burgers tot de invloedssfeer van ouders. 

Hoe dan ook, de ene partij voelt zich overvleugeld door de andere! En een wij-en-zij stand van zaken ondermijnt de stabiliteit van een land.

Een gelaagd boek

Uiteraard kiest Marieke de Vries in haar boek voor een bredere en gedetailleerdere benadering van deze samenleving en haar bestuur. Ontelbare ins and outs van het reilen en zeilen komen voorbij. 'Amerika, Amerika', een titel die klinkt als een verzuchting, is een terugblik op een nomadisch correspondentenleven dat haar naar talrijke invloedrijke figuren, doorsnee burgers en historische gebeurtenissen heeft gebracht. Op deze roadtrip is haar motto 'ik ben een journalist, mijn mening doet er niet toe' altijd meegereisd. En nu haar tijd in Washington DC er bijna opzit, zullen de gesprekken aan de familietafel bij de Pleasant Valley in Fairmont vast wat van hun animo verliezen!

Zowel in Oekraïne als in de VS is het water tussen de strijdende partijen erg diep en reiken de wortels van het conflict tot ver in de geschiedenis. Aan de andere kant van de plas zitten beide kampen gebeiteld in hun denksysteem en daaraan zal de volgende president niets grensverleggends kunnen veranderen! Je kunt namelijk niet terug naar het verleden! En de toekomst schrijft zichzelf...

★★★★1/2

Bloedheet - Annet Hulst

 Ontwrichte levens !

'Wat heeft het voor zin om geschiedenis te studeren
 als je het overzicht van je eigen geschiedenis volledig kwijt bent.'

Als rijkeluisdochter Fee ontdekt dat ze een doodgezwegen oom heeft die bovendien in de gevangenis heeft gezeten en kort nadien verdronken is, gaat ze op onderzoek uit. Deze journaliste in spé vraagt en vraagt door. Haar omgeving zwijgt. Bovendien wil iemand dat ze stopt. Ondanks de geheimzinnige intimidaties bijt Fee zich vast. Intussen heeft een DNA-test tot een verbijsterend resultaat geleid! 

Annet Hulst heeft een prettig complex plot bedacht. Samen met Fee verken je hypotheses, verbaas je je, ervaar je het overrompelende van haar ontdekkingen. Eén grensverleggende keuze breidt zich uit tot een olievlek die een reeks intieme relaties op zijn kop zet. Een vader en een zoon, een vader en een dochter, een moeder en een dochter, een zwalpende jonge man op zoek naar een surrogaatvader, een broer en een zus... allemaal voelen ze de grond onder hun voeten verdwijnen. Hierbij zijn de verhaallijnen van Joey en Michel vrij gechargeerd neergezet. In vergelijking met het natuurlijke gedrag dat je bij de andere personages ziet, voelt hun psychologisch traject geforceerd aan. 

Gerechtigheid

Uiteindelijk komt Fee achter de waarheid. En toch probeert iemand de pas opgehelderde realiteit weer te bedekken. Sommige geheimen blijken te groot om te delen. De zwijgcultuur die Fee aanklaagt dreigt opnieuw de bovenhand te krijgen. Maar niet iedereen heeft dezelfde belangen. Voor enkele personages werkt de openheid bevrijdend! 

Dit onderhoudende, enigszins uitvergrote maar toch geloofwaardige verhaal zet je aan het nadenken over de complexiteit van relaties en beslissingen die emotioneel gedreven zijn en daarom niet altijd verstandig! Eén daad kan een vernietigende lawine op gang brengen!

★★★1/2

De zondaar - Hans Faber

De moraal van een vrijstaat !

'De waarheid is dat God geen gerechtigheid brengt, 

de mens moet die zelf halen.' 

Hoewel Urk al decennialang geen eiland meer is, gedraagt het dorp zich alsof het vrijwel buiten de wereld staat. De enige geldende autoriteit is de kerk, dat wil zeggen de streng gereformeerde stroming. Maar of iedereen zich aan de moraal van de bijbel houdt, is zeer de vraag. Ook trouwe kerkgangers kunnen er een dubbele agenda op na houden en zich van hun kleinste menselijke kant tonen. En de dominee, die zou moeten uitblinken in onkreukbaarheid, 'omarmt de zondaars en keert zijn rug naar de slachtoffers'. Dat kan niet goed blijven gaan. Op een dag wordt de rekening gepresenteerd!

Een journalist onder hoogspanning

Als een bijzonder wrede moordenaar het dorp in beroering brengt, gaat onderzoeksjournalist Vincent op zoek naar de waarheid en een scoop voor de krant... maar ook voor zichzelf. Alleen een spraakmakende primeur kan zijn loopbaan nog redden. Vincent is een krachtig personage dat de steun van de lezers verdient! Doortastendheid is ook hard nodig wil je je een weg banen door de gesloten gelederen van de Urkse gemeenschap.  

Even vastberaden gaat de moordenaar te werk. Hij is een getergde man. Fysieke en mentale mishandeling hebben zijn jeugd getekend. Wat later werd hij uitgespuwd door het dorp dat zijn imago belangrijker vond dan de bekommernis om een mens. Toch laat Johan zijn geloof niet in de steek. Het is het instituut, de hypocrisie, de lafheid die hem verraden hebben. Hans Faber geeft hem een door de bijbel geïnspireerde, originele werkwijze mee. Hierbij speelt het Oude Testament de wraakengel parten, het boek dat een boze, straffende God opvoert!

Hulde!

'De zondaar' is als een gebouw waarvan elke baksteen stevig werd ingemetseld. Het is een breed en diep opgezet verhaal, een bijzonder onderhoudend plot dat ononderbroken gestoffeerd wordt met elementen die het ritme hooghouden en tegelijkertijd je kennis van mens en maatschappij voeden. Bijzondere waardering verdient het verliteratuurde inzicht in de bijbel en de geloofsbeleving van orthodoxe protestanten. Bovendien vragen taalrijkdom en kritische zin om bijkomend applaus.  

Deze derde spannende Faber breekt allerlei horizonten open. Hoewel de auteur de Urkse samenleving waar het kan nuanceert, schieten op sommige pagina's flarden van de Trumpiaanse Midwest door je hoofd: de buitenwereld als vijandbeeld, een 19de eeuwse moraal, verstarrende geestelijke inteelt. Boeken met een maatschappelijke relevantie krijgen van 'De Inktkoelie' altijd een extra halve ster!

★★★★1/2

In 2025 verschijnt bij The House of Books een nieuwe Hans Faber!

Konvooi - Tommy Wieringa

De teloorgang van het steppenland !

'Oorlog laat meer sporen na dan vrede.'

Net als journalist Jelle Brandt Corstius besloot auteur Tommy Wieringa om het Oekraïne-initiatief van collega Jaap Scholten te steunen. In de loop van 2023-24 vertrokken er vijf konvooien met allerlei hulpmiddelen naar legereenheden aan de frontlinie, terreinwagens incluis. Voor die laatste waren er bestuurders nodig. 

'Konvooi' is geen rechtlijnig verhaal dat de kilometers op de teller van de auto volgt. Het maakt uitstapjes naar het dichtbije en verre verleden, naar de grote historische ontwikkelingen maar ook naar de research die de schrijver er voor eerdere boeken deed. En natuurlijk is er tijd om de afslag te nemen naar het provincieplaatsje Brody en de binnenplaats waar ooit het geboortehuis van Joseph Roth stond. 

Niet wegkijken!

De meest aangrijpende passages gaan uiteraard over 'de geweldsdronken strafexpeditie tegen een ongehoorzaam kind', de storm van barbarij die het land en de zielen van de mensen in een ruïnelandschap deed veranderen.

Op die bladzijden schrijft het verhaal zichzelf. De woorden van commandanten en plattelanders behoeven geen uitleg, de beelden van dorpen, schuilplaatsen, militaire ziekenhuizen en begraafplaatsen kunnen integraal de wereld in gestuurd worden. Op het netvlies en in het oor van de lezer blijven getuigenissen hangen, herinneringen aan Russen die de dorpswinkel leegdronken, de biggetjes van de boer opaten, het vertrek van de Siberische Boerjaten die inboedels als oorlogsbuit meenamen. Maar ook het verhaal van de Russische soldaat die een vrouw in een schuilkelder hielp bevallen. En niet te vergeten 'de halve mannen', zoals Tommy Wieringa de geamputeerde soldatenlichamen noemt of de dove officier die zijn dochter nooit meer zal horen praten.  

Ergens in het midden van deze stille aanklachten word je verrast door een gedurfde uitspraak van de auteur: 'De dood van een geliefd gebouw snijdt soms net zo door de ziel als die van een naaste'. Hoor ik mijzelf hier praten? Mag je dit hardop zeggen? En word je dan gebrandmerkt als harteloos?

Aan afschuw geen gebrek

Een rijk boek roept altijd associaties op in de geest van de lezers. Als je leest over de blikken van de heiligen op de pleisterkalk van hun verwoeste kerk in Loekashivka, kan er zomaar een iconische foto in je ooghoek verschijnen: 'de stenen man' die in ongeloof en verslagenheid neerkijkt op zijn in de as gelegde barokstad Dresden (febr.1945). 

Van 'Het Florence van het Noorden'
rest alleen een geraamte.

Een tweede associatie drong zich op bij het beeld van de drie opgehangen Russen die geweigerd hadden als kanonnenvoer te dienen. Samen met een mijnenveld onder hun voeten functioneerden zij als afschrikkingsmiddel voor potentiële vrijdenkers. Wie hun geknakte lichamen zag, had zich de gekruisigde slaven langs de Via Appia in het oude Rome kunnen voorstellen. Opstandigheid wordt afgestraft!

De taal als pleister

Zowel het konvooi als de vertelstem van Tommy Wieringa zijn als een bloeiende roos in de woestenij. Enkele voorbeelden van zijn trefzekere, melancholieke pen:

'Sommigen waren al oud toen de oorlog begon, anderen werden het in de loopgraven.'

'Helemaal terugkeren naar hun oude bestaan zullen de meeste overlevenden niet meer - hun ziel behoort nu het slagveld toe.'

'Niemand schildert de leegte van een ontzield gezicht zo goed als hij (de dood).'

'Konvooi' is een boek dat de lezer niet spaart. Dat hoeft ook niet. Stichting Protect Ukraine zal er wel bij varen! Aan cynisme kun je niet altijd ontsnappen...

★★★★

Zie ook de recensie van 'Spullen brengen' - Jelle Brandt Corstius

Niet met opzet - Sacha Voogd

 Kan het noodlot gekeerd worden ?

'Bij ons zeggen ze dat god een Braziliaan is...'

Kan een noodlottige samenloop van omstandigheden je leven helemaal onderuithalen en je een gevoel geven van volslagen machteloosheid? Dat kan en misschien gebeurt het vaker dan je op het eerste gezicht zou denken. 

Geluk is breekbaar

Natuurlijk zal een fictieauteur die zijn lezers op sleeptouw wil nemen de noodlotssituatie een beetje uitvergroten. De grenzen van de realiteit niet te ver oprekken is daarbij de kunst. In 'Niet met opzet' blijft Sacha Voogd netjes binnen de lijntjes van het voorstelbare. Als Jurre zijn leven in Brazilië even onderbreekt om familiezaken te regelen in Nederland, ontmoet hij Marente, de vrouw met wie hij voor altijd verder wil. Maar wanneer hij ontdekt dat de overleden vader van zijn geliefde alles te maken heeft met een traumatische gebeurtenis uit zijn jeugd, verdwijnen de gelukshormonen in rap tempo. Moet hij open kaart spelen of zwijgen en hopen dat ze nooit zelf achter de waarheid komt? 

Net zoals in een andere novelle van Sacha Voogd, 'In de schaduw van het Alcazar', moet de vrouwelijke hoofdpersoon een hartbrekende keuze maken. Volgt ze haar gevoel of haar morele waarden? Kan ze haar gekwetstheid omzetten in flexibiliteit? En kan ze een man vertrouwen die te lang gezwegen heeft? Bijzonder is dat de schrijfster in deze kortverhalen twee van elkaar verschillende, geloofwaardige antwoorden geeft. Het leven is geen recept! 

Geliefd om haar stijl

Ook uit dit plot blijkt waarom de vertelstem van Sacha Voogd door zoveel lezers gewaardeerd wordt. Ze verstaat de kunst om de juiste dingen op het juiste moment te zeggen. En ze kan met een behoedzame pen het meest kwetsbare maar ook het donkerste en pijnlijkste verwoorden. Omdat ze op een prettige manier confronterend is, wil je bij haar blijven. Het zou mooi zijn als ze haar novelletechniek in de toekomst zou kunnen etaleren in een ambitieuzer project! Of zoals de vader van Marente tegen zijn dochter zei: 'Je kunt alles worden wat je wil!'

★★★1/2

Allemaal de schuld van Montgomery - Maarten van Rossem

De onvermoeibare docent ! 

'Persoonlijk heb ik veel werk maar het gaat niet met lust en pleizier', 

schrijft de laconieke grootvader Arnold in een oorlogsbrief.

Ooit werd aan Maarten van Rossem de vraag gesteld wat het leven de moeite waard maakt. 'Nieuwsgierigheid' was zijn antwoord. Helder! Zonder nieuwsgierigheid verwerf je geen kennis en zonder kennis is de wereld kleurloos en banaal. Hoeveel die geestelijke honger hem heeft opgeleverd bewijst zijn niet aflatende productie van (luister)boeken, tijdschriftartikels, colleges, een podcast, televisiewerk enz. Daaruit blijkt ook dat hij zijn inzichten graag deelt met anderen.

Twee perspectieven
In 'Allemaal de schuld van Montgomery' koppelt hij de grote geschiedenis aan het persoonlijke verhaal. In zijn bekende transparante en logisch opgebouwde vertelstijl biedt Maarten de lezer een inkijkje in de falende tactiek van Operatie Market Garden. Dit laatste, grote offensief van de geallieerden aan het eind van de Tweede Wereldoorlog, dat tot doel had strategische bruggen over de Rijn en de Waal te veroveren, was gedoemd om te mislukken. Misplaatste bravoure, naïef denken over de Duitse weerstand en het aansluiten van de eigen grondtroepen, niet functionerende communicatieapparatuur enz. herleidden dit groots opgezet plan tot een kip-zonder-kop-actie die aan zo'n 15.000-17.000 soldaten het leven kostte!

Maar er waren natuurlijk ook de burgers. In de brieven die opa Arnold in die periode naar zijn familie stuurde, overheerst bedachtzaamheid en kalmte... karaktertrekjes die ook in het DNA van Maarten te vinden zijn. Bezorgdheid is er wel, om jonge mannen die nog steeds opgepakt kunnen worden, mogelijke inkwartieringen, represailles, razzia's en de eerste levensbehoefte: eten! Na het fiasco van Market Garden en een onverantwoorde beslissing van de regering in Londen stond de hongerwinter voor de deur!

 

Maarten is een blijver!

Dankzij historici als Maarten van Rossem verdwijnt het verleden niet uit het zicht. En dankzij Arnold houden mensen van nu op een invoelbare manier contact met de uitdagingen van een eerdere generatie. Het persoonlijke zorgt voor het verankeren van het theoretische. In het omgekeerde geval voorkomt een gedegen analyse het kort door de bocht denken. Ervaringsverhalen en duiding horen samen!

Deze voormalige hoogleraar is gemaakt om colleges te geven. Hij dringt moeiteloos je oren binnen, prikkelt je hersens, chargeert een beetje om een enkele afgedwaalde student wakker te houden... en je wil alleen maar 'meer, meer, meer'! Waar je vroeger op de trappen van de aula moest gaan zitten, komen nu de informatiedragers vanzelf naar je toe! Laten we hopen dat Maarten nog lang blijft meesurfen!

★★★★