Het verraad van het Binnenhof !
'Door hun trouw aan Nederland
waren ze aan de verkeerde kant van de geschiedenis beland.'
De geestelijke en materiële verwaarlozing die de Molukse soldaten van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) in 1951 bij hun aankomst in het moederland te beurt viel, hangt nog steeds als een schandvlek over het keurige Holland.
Ontworteld
Nadat de nationalistische president Soekarno in 1945 de onafhankelijkheid van Indonesië had uitgeroepen, was er voor militairen die voor de koningin en het rood-wit-blauwe vaandel gestreden hadden, geen plaats in de kersverse republiek. 'De Hollandse honden', zoals de Ambonezen door het staatshoofd genoemd werden, waren hun leven niet meer zeker. Omdat de Nederlandse regering de Indische archipel niet wilde opgeven, vocht het KNIL tot 1949 een gruwelijke koloniale oorlog uit. Wat later werden zo'n 12.500 Molukse strijders en hun gezinnen naar Nederland verscheept.
Bij aankomst werden ze in tochtige, asbestrijke onderkomens, zoals de barakken van kamp Muiderberg en het voormalige nazi-kamp Vught, gehuisvest. Eten kwam van de gaarkeuken, kinderen lagen met twee in een stapelbed onder een paardendeken, het zakgeld van drie gulden per persoon per week moest volstaan om het gezin te laten functioneren. Met de ontbinding van het KNIL verloren de vaders hun status, trots en inkomen. 'Eerst droeg hij een uniform, daarna naaide hij uniformen', zegt Noes Solisa over zijn vader die kleermaker werd.
Toen de hoop op terugkeer naar de eilanden vervloog, verdampte ook hun toekomstperspectief en ging de drank rijkelijk rond. Van steun bij het instromen in de samenleving was geen sprake. Die kwam er pas onder de regering Lubbers in 1986.
In de kou laten staan
Toch had het echte verraad van Nederland te maken met een niet gehouden belofte. Als beloning voor hun trouw had politiek Den Haag de Ambonezen een onafhankelijke natie beloofd. Tussen de Zuid-Molukken en Jakarta liggen tenslotte een kleine 3.000 kilometer en cultuur-historische verschillen. Dat van die beloofde vrijheid niets in huis kwam, werd ervaren als een dolksteek in de rug. De tweede generatie, die de pijn van de ouders voelde, begon haar stem te verheffen. In de jaren '70 radicaliseerde een kleine groep en ging over tot gijzelingen en treinkapingen.
Dit boek van Coen Verbraak, waarin veertien Molukkers van verschillende generaties aan het woord komen, laat zien hoe de kijk op de route naar een vrij Maluku veranderd is. De jongeren nemen afstand van het koloniale concept waarvan het KNIL, en dus ook de Ambonese strijders, deel uitmaakten. Zij denken in termen van mensenrechten, niet in etnische lijnen. Daarom betrekken ze de Indonesische politieke gevangenen in hun strijd. Dé Indonesiërs bestaan niet voor hen!
Zelfreflectie
Dat de Molukse soldaten door de Nederlandse regering onheus behandeld zijn, daar zal iedere geïnformeerde burger het wel over eens zijn. Je kunt trouwens de onverschilligheid tegenover de KNIL-Molukkers, om niet te zeggen de ontmenselijking van deze kwetsbare groep, alleen maar verklaren door koloniale minachting voor inlanders. Maar... kijken de KNIL- inlanders op hun beurt wel eens in de spiegel? Vragen ze zich ooit af of hun keuze om aan de kant te staan van de koloniale onderdrukker verantwoord was? Hoe denken ze over hun bijdrage aan de dekolonisatieoorlog na het vertrek van de Japanners? Rond die vragen is het erg stil in dit boek. Soms staan verhalen ook tussen de lijnen!
Heimwee naar Maluku
Een aantal gesprekspartners van Coen Verbraak beklaagt zich erover dat Nederlanders weinig of niets weten over de Molukse geschiedenis die bovendien een deel is van hun eigen verleden. Dankzij deze opgetekende interviews die ook als documentairereeks te zien waren, worden vast tal van lacunes in de Nederlandse hoofden gevuld. En wie de Maluku-ziel wil horen, kan opgaan in het succesnummer 'Sajang É' van de band Massada:
🎵Jongeren, luister naar de generatie die in het vaderland geboren is. Luister naar de ouderen, die zeggen:
'Werk hard en doe goed je best, want eens zie je je vaderland terug.'🎵★★★★