Een moord in november - Simon Mason

Verdwaalde levens !

'De meeste dingen zijn gewoon blunders.'

(leitmotiv)

Als Stephen Fry het werk van deze schrijver 'absolutely first class' noemt, dan weet je dat 'Een moord in november' geen dertien-in-een-dozijn-boek is! De locatie is alvast niet doorsnee. Van oud-student Simon Mason mag je verwachten dat je op een geloofwaardige manier wordt meegenomen naar een misdaadmysterie in een college van de prestigieuze Oxford-universiteit.

Een knetterend duo !
En je krijgt meteen waar voor je geld. Tussen het rechercheursduo Wilkins en Wilkins heerst een permanent spanningsveld dat weinig te maken heeft met het complexe moordonderzoek zelf maar des te meer met de emotionele instabiliteit van Ryan. Je zou van borderline-gedrag kunnen spreken, 'een soort niet-denken vol kolkende gevoelens' volgens de auteur. Reken er dus maar op dat Ryan zijn partner Ray, die alles volgens het boekje doet en getuigen respectvol behandelt, tot wanhoop drijft. 

De ontembaarheid van de flamboyante collega leidt tot uit de hand lopende situaties, waar ook het Tuchtcollege lucht van krijgt, en een zwaar beledigde rector van een academie die éénendertig Britse Premiers heeft afgeleverd! Enig superioriteitsgevoel en de bijbehorende lange tenen is 'the university' niet vreemd! Anderzijds breekt Ryan de geregeld vastlopende speurtocht op een ingenieuze manier open. Hoe ver kan dit enfant terrible gaan tot het lijntje knapt?

Jezelf verliezen
Simon Mason besteedt aandacht en zorg aan zijn personages. Voor de tragiek in dit verhaal moet je bij de Syrische vluchteling Ameena zijn. Het oorlogsdrama is voor de jonge juriste ook een familiedrama dat haar een trauma bezorgd heeft. In haar hoofd is een cocktail van haat, wraak en rabiaat geloof ontstaan. Gaat ze aan dit destructieve denken ten onder of... haalt het leitmotiv (zie citaat boven deze tekst) haar in?

Tussen deze met zichzelf en anderen vechtende karakters, loopt er ook een engeltje rond. Ryan junior, het zoontje van, is de innemende mascotte van deze getergde fictiewereld met een groot realiteitsgehalte. De kleine wijsneus die zijn vader probeert op te voeden, vertedert iedereen en krijgt het zelfs voor elkaar de gespannen werksfeer enigszins te ontdooien. 

Vakkennis

Zoals Stephen Fry suggereert, slaagt Simon Mason over de hele lijn voor dit auteursexamen! Hij brengt originaliteit, niet alleen op het vlak van personages, ook door het kiezen voor een tegendraads plot: slachtoffer, dader en motief blijven lange tijd onbekend. Ondanks deze gedurfde aanpak verlies je nooit je belangstelling voor de ontwikkeling van dit verhaal. Als de puzzelende lezer sneller wil denken dan de schrijver zal hij zich schrap moeten zetten! Het rechercheteam verbaast namelijk zichzelf...

Simon Mason communiceert op een prettig-gedoseerde manier. Daarbij wisselt hij vaart, beschouwing, getuigenverhoren en sfeermomenten met elkaar af. Bovendien schudt hij geregeld een stijlfiguur uit de mouw, zoals: 'Achter het huis stonden kale bomen met de stramheid van een oude man.' Op inhoud én verpakking valt niets af te dingen!

Meer, meer, meer...

Deze in het Nederlands debuterende Brit, heeft nog veel moois op de plank liggen! Hoe enthousiaster de lezers, hoe sneller de vertalingen zullen volgen! En, geef toe, niemand wil toch de geniale rouwdouwer Ryan Wilkins kwijtraken!

★★★★★

Bigi Yari - Bodil de la Parra, Jeffrey Spalburg

Geen wolkenvrije verjaardag !

'Er was veel schade en veel schande, 

laten we er vooral wijzer door worden.'

Een Bigi Yari is een bijzondere verjaardag zoals, bijvoorbeeld, een jubileum dat is. Als tien Nederlands-Surinaamse schrijvers hun gedachten laten gaan over het vijftigjarige bestaan van de staat Suriname, dan mogen ze hun bundel dus met recht en rede 'De grote verjaardag' noemen. 

Niet verteerde pijn

Hoewel elke auteur andere accenten legt, kun je zeggen dat er op tal van bladzijden met een verbitterde stem gesneerd wordt naar Nederland - het koloniale én het huidige - de militaire coup van 1980 veroordeeld wordt en oprechte, strijdvaardige voorouders een eerbetoon krijgen. Zo is er het door de ziel snijdende levensverhaal van activist Louis Doedel (1905-1980), de oudoom van journalist Nina Jura, die 43 jaar lang werd opgesloten in een psychiatrische instelling.

Tussen alle verhalen en invalshoeken komt de kwaliteit van de journalistieke stukken bovendrijven. Verslaggevers zoeken altijd naar diepgang, context en duiding. Naast Nina Jurna is er Iwan Brave die zijn zorgen uit over de grote uittocht van Surinamers op zoek naar een comfortabeler en stabieler leven. Brain drain is nooit gunstig voor een natie! 

Waar is thuis?

Zowel rond de onafhankelijkheid als na de militaire coup kwam er een massale migratie op gang. Het verhaal van dierenarts Chris Polanen illustreert de onzekerheid waarin veel Surinamers in die tijd leefden. In zijn jeugd was hij een draaideurmigrant, heen en terug en weer weg, aan de hand van zijn moeder. Hij noemt zich een Euro-Surinamer die ooit heeft moeten kiezen tussen zijn land en zijn gezin en uiteindelijk emotionele rust heeft kunnen vinden. Een migrant is niet noodzakelijk een dolende ziel!

 

Toch komt het allermooiste stuk van schrijfster Shanti Singh, één van de 170.000 Nederlandse Hindostanen. Met haar lichtvoetige vertelstem stelt ze haar verweesde moeder voor die ontdekte dat je ook in een vreemd land familie kunt vinden, geen bloedverwant maar een erg waardevolle culturele zus. 

'Bigi Yari' herinnert ons aan een multi-etnisch volk waarvan de voorouders over de wereld zwierven. Creolen, Marrons, Hindostanen, Chinezen en zij die niet eens precies weten welk bloed door hun aders stroomt, hebben hun wortels in India, Indonesië, China, West-Afrika en Europa. Laten we ook de voor de inquisitie gevluchte joden en de inheemse volkeren, die voor een groot gedeelte opgingen in de nieuwkomers, niet vergeten. Voor velen van hen bleek Suriname een tussenstop op weg naar Nederland. 

Veeg ook voor je eigen deur!

Wat je in dit boek mist, is de blik vooruit, een visie op de maatschappelijke toekomst van een land dat een veel beter bestuur verdient. Je hoort niemand klagen over de zakkenvullers noch over de grootspraak van onmachtige politici. Een groeiperiode van vijftig jaar is niet lang maar ook niet kort! Als Bodil de la Parra je meeneemt naar de laatste dagen van haar in 2024 overleden vader, een nazaat van joodse Portugezen, gaat je haar rechtop staan van verontwaardiging. Een arts en een bed vinden bleek een uitdaging die om volharding vroeg!

Het argument dat hebzucht een koloniale erfenis is, kan niet eindeloos worden aangehaald! En dat Surinaamse partijpolitiek als gevolg van het koloniale bestuur langs ethnische lijnen loopt, is evenzeer een makkelijk excuus voor het gebrek aan samenhorigheid. In tal van landen, die niet door een buitenlandse mogendheid gebrainwasht werden, bijvoorbeeld in de Balkan, zie je dat sektarisch denken overheerst en verlammend werkt. De Ottomaanse voetafdruk, die trouwens niet in alle Balkan-landen werd achtergelaten, is niet vergelijkbaar met het ideeëngoed en het maatschappijmodel van Westerse overheersers. Mensen hebben vaak een clanmentaliteit! Uitgebreider ingaan op deze kwestie zou ons nu te ver leiden...

Waar is tante Es?

Hoewel er voor diversiteit is gekozen, zou de scherpe kijk van theatermaker Jörgen Raymann niet misstaan in deze bundel. Werd hij niet gevraagd of voelde hij zelf geen band met dit project? Of was hij misschien zijn eigen Bigi Yari aan het voorbereiden? In 2026 wordt hij 60 en presenteert hij zijn nieuwste show 'Welkom thuis'. Benieuwd naar hoe hij omgaat met zijn veellagige identiteit die de hele geschiedenis van Suriname in zich draagt!

★★★1/2

Een voor een - Alice Feeney

 Flirten met de randen van de werkelijkheid !

'En mensen kunnen haat als een hobby gaan beschouwen.

Hoe meer ze oefenen, hoe beter ze erin worden.'

Een locked room mystery kan zich op tal van locaties afspelen. Alice Feeney heeft gekozen voor een getijdeneiland waar je bij vloed zo'n acht uur van de bewoonde wereld bent afgesneden. Voeg daarbij een Atlantische storm en familieleden die elkaar verbaal fileren en aan een plot dat rekeningen onzacht vereffent, is niet meer te ontsnappen!

Een verzuurd gezin

Nadat de 80-jarige Nana, die een succesvolle schrijfster is, haar testament met haar nazaten heeft gedeeld, zakt de stemmingstemperatuur tot onder het vriespunt. De beer is los! Allerlei uitingen van foute relaties worden zichtbaar: pesten, negeren, kleineren, zorg verwarren met cadeaus, meer van dieren houden dan van mensen, vluchten in de letterlijke zin maar ook in drank, medicijnen... verbeelding. Maar wie is hier het meest teleurgesteld? En wie heeft wel erg veel boter op het hoofd?

De jongste dochter Daisy, de vertelstem van dit boek, is de bijna onzichtbare buitenstaander. Dit 'madeliefje' is een karakter dat ontroert. Omdat haar hartkwaal, en vooral haar moeder, haar belette naar school te gaan, ging ze in boeken op zoek naar kennis. 'Uit boeken kun je alles leren wat je maar wilt weten, en ze zijn meestal eerlijker dan mensen,' zo vertrouwt ze je toe. En over het hart zegt ze: 'Ik vroeg me af hoe en waarom dat nogal lelijke orgaan had kunnen uitgroeien tot het universele symbool van liefde.'

Neem je tijd !

In 'Eén voor één' gaat Alice Feeney vaak op de beschouwende toer. Ze schrijft snijdende dialogen en pakt je in met haar one-liners en cynische doordenkertjes. Er is hier en daar zelfs ruimte voor een historisch weetje over een Keltische traditie of Grieks-Romeins denken. Dat is oma's wijsheid. Bijgevolg is de handeling, zeker in de eerste helft van dit verhaal, het ondergeschoven kindje. Dit plot is geschikt voor liefhebbers van slow burn books, lezers die langzaam maar zeker in de personages willen kruipen.  

Alice Feeney werkt het één-voor-één-aftelrijmpje met vaste hand af. Wie houdt van een verrassende ontknoping zal niet op zijn honger blijven zitten. Als de rookgordijnen optrekken, ontstaat er bijna een nieuw verhaal. Dan begrijp je ook waarom de schrijfster oma's verjaardag laat samenvallen met Halloween. De betekenis van dit heidens feest verklaren zou een spoiler zijn. Laten we het erop houden dat dan de grens tussen de wereld van de doden en de mensen vervaagt! Cryptisch... toch?! Maar ook een bijzondere vondst die perfect verweven is met de vertelling! Knap werk van Feeney!

★★★★

Verloren dochter - Megan Miranda

 Wie houdt wie de hand boven het hoofd ?

'De onberispelijke rechercheur Perry Holt 

was mijn rolmodel.'

Wie het Engelstalige werk van Megan Miranda enigszins kent, weet dat haar boeken zich rond terugkerende thema's afspelen: heftige gebeurtenissen uit het verleden, verdwenen mensen, vergeten en vergeven en het contrast met een idyllische omgeving waar het leven zich volgens voorspelbare patronen voortbeweegt. Dat is niet anders in het Texaanse plaatsje Mirror Lake, het decor van 'Verloren dochter'.

Het samengestelde gezin wankelt

Als Hazels moeder, na het illegaal leeghalen van een bankrekening, spoorloos verdwijnt, blijft de veertienjarige achter bij het rechercheursgezin van haar stiefvader en zijn twee zonen. Omdat de sociale omgeving de vrouw als dader brandmerkt en niet als potentieel slachtoffer wil zien, verhuist Hazel na haar studie naar de grote stad waar ze succesvol is in het renoveren van gebouwen. Na de dood van de familievader erft ze het ouderlijk huis... een verrassing voor de kinderen van zijn eigen bloed. Vooral Caden, die altijd al jaloers was op de band tussen zijn broer Gage en Hazel, ergert zich groen en geel! 

Terwijl de sfeer om te snijden is, gedraagt ook het huis zich vreemd. Er verdwijnen batterijen uit de rookmelders, in de tuin zorgen bewegingsmelders voor onrust, overal kijken spiegels je aan en de kruipruimte heeft bezoek gekregen van een wasbeer... of een andere ongenode gast. Vrij snel wordt het duidelijk dat deze ons-kent-ons gemeenschap zijn eigen zaakjes wil regelen, ook de kwesties met een reukje, ook de dossiers die door de politie onderzocht worden. Hoewel Hazel niet weet wie te vertrouwen is, gaat ze toch vol voor de waarheid! 

Niemand kijkt mee

Het echt bestaande Mirror Lake ligt binnen de beslotenheid van een afgelegen regio en gedraagt zich ook zo. Je kunt je voorstellen dat het geen boodschap heeft aan de 'bemoeienissen' van het centrale bestuur waarvoor Washington symbool staat. Je eigen boontjes doppen is veel comfortabeler! Ook het meer kan lang zwijgen. Deze verdwijningszaak komt pas aan het rollen als de droogte toeslaat en het water zijn geheimen moet prijsgeven.

'Zonen die de zonden van hun vaders verdoezelen...', schrijft Megan Miranda in dit grondig gestoffeerde plot waarin aan het eind iets te veel verhaalelementen over elkaar heen buitelen. Toch is de boodschap duidelijk: foute loyaliteiten verwarren trouw met gerechtigheid en het persoonlijke met het maatschappelijke. Daarom is het laatste woord aan voormalig rechercheur Pete en boezemvriend van de pater familias Perry: 'Het (politie)bureau is de enige familie die ik heb.' 

Zou er op Hazels pijnlijke ontdekkingstocht ruimte zijn voor het Miranda-thema 'vergeving'?

★★★1/2

Onheilspad - Vera van Beers

Schrijven om te leren ! 

Omdat 'Blauwe tranen', de tweede thriller (juni '25) van Vera van Beers enthousiast ontvangen en besproken werd (zie ook De inktkoelie), was de nieuwsgierigheid naar haar debuut 'Onheilspad' groot!

Het voor en tegen van snelle plots
Met het lugubere pad uit de titel wordt een nachtdonkere bosweg bedoeld, die een vriendinnengroepje, na het bijwonen van een festival, via een kortere route naar huis zou moeten brengen. Als het pad versperd wordt door een stilstaande auto, komt een rollercoaster van gedachten en gebeurtenissen op gang. En zoals je van een spannend boek mag verwachten, zijn de meiden in een valkuil gestapt waaruit je niet zonder kleerscheuren ontsnapt.

'Onheilspad' is een uitermate plot gedreven boek met een onverstoorbaar spanningsveld. Het nadeel van een jachtig verhaal is wel dat er te weinig ruimte is voor het uitdiepen van personages en hun onderlinge relaties of voor een maatschappelijke of andere context. 

De lat mag iets hoger liggen
Hoe het ook en beter kan, toont Vera van Beers zelf aan. In 'Blauwe tranen' wordt de verbale hectiek af en toe losgelaten om plaats te maken voor de in haar beroepseer gekrenkte Iris. Met veel daadkracht probeert ze haar verloren status van gedegen journaliste recht te zetten. Dankzij haar strijdbaarheid wordt ze een invoelbaar karakter. Ook de nevenpersonages, zoals de patserige hoofdredacteur, komen heel aardig uit de verf. Tenslotte zorgt de Curaçaose gekleurdheid, in meer dan één betekenis van het woord, voor een extra laagje leesplezier. 

Tussen het debuut en de opvolger loopt dus een opgaande lijn. En dat is hoopvol! Toch moet je over 'Onheilspad' helaas zeggen dat het verhaal niet boven zijn plotgedrevenheid uitstijgt. Het boek hoort thuis in de categorie 'entertainment'... maar toont wel romantechnische vaardigheden die vragen om voluit benut te worden! 

★★★

De perfecte dochter - Hanneke Meier

Een disfunctionele familie ! 

'Als mama en ik samen waren, 

ging het uiteindelijk altijd weer mis.'

In het gezin van moeder Sigrid en dochter Noa maken psychische problemen en geheimen de dienst uit. Als gevolg van een diepe teleurstelling heeft Sigrid een obsessieve-compulsieve-stoornis (OCS) ontwikkeld. Van dat dwangmatige, met somberheid gepaard gaande gedrag, worden man en kinderen niet vrolijk. Het is dan ook niet vreemd dat Noa popelt om zich los te weken van haar ouders. 

Wat het daglicht niet mocht zien

Als haar moeder in de brocante-winkel die Noa van haar heeft overgenomen in een oncontroleerbare agressieve reactie de vloer beschadigt, vindt haar dochter onder de losgeraakte planken een papiertje met een boodschap die naar een volkstuintje leidt. Daar doet ze een schokkende ontdekking. Naarmate ze verder in het mysterie duikt, gaan bij iemand de alarmbellen luider rinkelen en dient zich een harde confrontatie met haar ouders... en uiteindelijk ook met zichzelf aan.  

In 'De perfecte dochter' wordt een gezin opgevoerd waarin de psychische gezondheid ver te zoeken is. Niet één van de vier personages is geestelijk in evenwicht. En dat is belastend voor de lezer. De topzware psychologische achtergrond legt heel wat op je bord: OCS, automutilatie, depressie en coping. Bij deze laatste stoornis nemen patiënten hun toevlucht tot evasieve gedachten om aan een stresssituatie of trauma te ontsnappen. 

Doseren is de boodschap!

Een plot overstofferen is een valkuil! Ook het orgelpunt dat een antwoord biedt op de laatste grote vraag, is over het paard getild. De doorwrochte aanpak van Hanneke Meier ondermijnt de geloofwaardigheid. Over de hele lijn van dit verhaal geldt 'less is more'! Daarbij moet je helaas nog constateren dat de auteur te uitleggerig is, suggestieve kracht mist en het spanningsveld gechargeerd aanvoelt!

★★

Rode hulp - Duco Hellema

 Soms komt de waarheid te laat !

'Maar we lenen ons niet voor politieke stemmakerij.'

Bij spannende verhalen die zich afspelen aan de randen van de Tweede Wereldoorlog, denk je in de eerste plaats aan Philip Kerr, de breed gewaardeerde Schotse auteur die sinds 2018 door de literaire wereld gemist wordt. Hij combineerde gedegen research met uitgediepte personages en een beklijvend plot. Ook de Nederlandse schrijver Duco Hellema is deskundig op het gebied van nazisme en Koude Oorlog. In het derde deel van zijn reeks rond jurist Bob De Winter verbindt hij de voor- en naoorlogse tijden rond een karakter met een gewetensconflict. 

Met gevaar voor eigen leven

Als de overleden moeder van advocaat Bob De Winter haar zoon een enveloppe met een gecodeerde tekst nalaat, is zijn nieuwsgierigheid meteen geprikkeld. Het is duidelijk dat de cryptische informatie alles te maken heeft met haar verleden als lid van de Rode Hulp, een communistisch geïnspireerde organisatie die zich in de late jaren '30 bekommerde om antifascistische Duitsers. De vluchtende nazi-opposanten werden in Duitsland opgehaald, vaak door mevrouw De Winter bij wie ze ook een tijdje mochten logeren. Op een dag loopt er iets mis, héél erg mis. 

Tien jaar later leidt de moeizame ontrafeling van de waarheid naar mede-activisten en zelfs naar een hoge veiligheidsfunctionaris van de voorloper van de DDR die in 1949 zijn officiële naam kreeg. Tijdens deze ongemakkelijke ontmoetingen houden de getuigen de kaken op elkaar. Met dank aan de drammerigheid van De Winter lost hier en daar iemand sporadisch een stukje van de puzzel. De angst om te praten heeft vooral te maken met de gewijzigde internationale verhoudingen. De begrippen goed en fout kregen een andere invulling na de oorlog. Het Westen, en dus ook Nederland, was al lang geen vriendjes meer met de communisten. Als je een rood hart had, hield je je dus maar beter gedeisd. Of speelde nog een ander facet een rol? Niet alles is politiek...

Machtsvertoon

Van een politicoloog met een bijzondere belangstelling voor de periode van gewapende vrede tussen de kapitalistische en communistische wereld, verwacht je natuurlijk een goed gestoffeerde achtergrond. In 'Rode hulp' komt de leergierige lezer geregeld aan zijn trekken, vooral als Duco Hellema je meeneemt naar Berlijn. Hoewel er in de stad wordt gedanst en gedronken, liggen de wijken nog grotendeels in puin. Een faire reden om elkaar onder de glinsterende kroonluchters van Café Wien en de Tanzhalle te ontmoeten.

Heel wat grimmiger is de sfeer aan de grens met de Sovjetzone. Daar patrouilleren militairen tussen het prikkeldraad en de stalen hekken. Pas een jaar of dertien later zal het IJzeren Gordijn het Westen en Oosten ondoordringbaar van elkaar scheiden. Intussen nemen de communisten de concentratiekampen van de nazi's over en bieden de Amerikanen oud-nazi's een baan aan bij hun inlichtingendienst. 

Ook het doorgeefluik is belangrijk !

Staat een boeiend thema ook garant voor een klasseboek? Jammer genoeg niet. Vooral de eerste helft van dit plot mist vaart en aantrekkingskracht. Bovendien blijft de psychologische uitwerking ondermaats. De hoofdfiguur leeft in een vlakke, robotachtige geesteswereld. Ook het stuntelig in elkaar vloeien van de eerste en tweede verhaallijn is een romantechnische tekortkoming. Zoveel andere auteurs beheersen dit kunstje perfect! En wat gezegd van de taal en stijl? Simplistisch, pover, kaal...  

Ondanks de punten van kritiek is 'Rode hulp' een onderhoudend verhaal over door elkaar heen lopende lijnen van goed en kwaad en over burgers die het recht in eigen hand nemen. Een spannend concept maar zonder Kerr-virtuositeit!

★★★

Mijn moeder, de kleine reus - Özcan Akyol

Een scherpzinnige familie !

'Het licht brandt nog wel in zijn hoofd 

maar er woont niemand meer.'

(dixit 'De kleine reus')

Özcan Akyol vindt zijn thematiek altijd dicht bij huis maar nooit zonder de omlijsting over het hoofd te zien. Dat is in zijn verhalenbundel 'Mijn moeder, de kleine reus', niet anders.  

De oermoeder
Wil je de anderhalve meter grote mater familias begrijpen, dan heb je een gebruiksaanwijzing nodig. Als ze met haar poetsmateriaal bij Eus op de stoep staat, klaar om het grote huis een volledige make-over geven, vraagt ze eigenlijk om aandacht en liefde. Vooral die van haar kleinkinderen. Om gezien en gewaardeerd te worden zet deze Mrs. Doubtfire haar belangrijkste talent in: een spic-en-span-beurt van de gordijnen tot de vloer. En als je haar wilt bedanken, koop dan geen dure pan of melkschuimer - waar ze dol op is - want luxe en geld horen bij andere mensen. Zelfs zoon Özcan heeft het handboek nog niet helemaal gelezen.

Hoewel 'de kleine reus' je gniffelmomenten bezorgt en met gemak de rode draad van de bundel vasthoudt, gaat de aandacht van de chroniqueur ook uit naar zijn kroost. De zich snel ontwikkelende mensjes Mia en Baran dagen hun ouders dag na dag uit. Hun opvoedingsaanpak staat vaak haaks op de realiteit. Kun je een kind met licht gevende schoenen naar school laten gaan of zonder begeleiding de weg van thuis naar de klas laten lopen? De derde generatie Akyol is net als oma niet te vermurwen. 

Wie is er gecultiveerd?
Toch wordt er lang niet altijd gegrijnslacht in dit boek. Als Eus terugdenkt aan zijn jeugd in de wijk waar vrouwen achter de ramen zaten, aan zijn lagere school met tactloze leerkrachten en zijn migratieachtergrond die ook nu nog vernederende momenten met zich meebrengt, verandert de stemming van de lezer. Een beetje fatsoenlijk mens heeft last van plaatsvervangende schaamte als de schrijver de tigste keer voor een taxichauffeur gehouden wordt of voor een gekleurde voetballer uit de Eredivisie. Nog schandelijker is het niet herkend worden als de gastspreker bij een literair evenement. Dat Özcan in deze pijnlijke situaties rustig en beleefd blijft, getuigt van grote mentale kracht!

Als een auteur in zijn ziel laat kijken, bereikt hij de lezer. Naast openheid biedt Özcan Akyol ons speelsheid, relativerende knipoogjes en de no nonsense blik van 'een beroepskijker', zoals hij zichzelf noemt en wij hem kennen van zijn televisie-interviews. Al zijn stukjes eindigen met een snedige pointe, een doordenkertje dat je vinger nog even op de pagina houdt. Op de keerzijde wacht een nieuwe miniatuur, een verfijnde tekening die altijd een bredere wereld in petto heeft! 

 

★★★★

Zondaar - Saskia M.N. Oudshoorn

De torenhoge prijs van leugens ! 

'Ik ben een meester in het verhullen van mijn ware ik.

Ik heb het geleerd van de beste. Mijn moeder.'

In het Oostenrijkse Zillertal is de katholieke traditie nog erg levend. Scholieren wordt geleerd het geloof te omarmen. De leefregels die bij dit religieuze gegeven horen, stofferen deels dit boek. Maar ook niet gelovigen kunnen sociaal onaanvaardbaar gedrag vertonen. In 'Zondaar' komen beide werelden met elkaar in conflict.

Het koorddansen van de hoofdpersonages

Als gevolg van een traumatiserend verlies staat Karen enigszins wankel in het leven. Medicijnen houden haar op de been. Haar wederhelft Marten gaat met dezelfde emotionele aardschok helemaal anders om. Hij vlucht in de aandacht van andere vrouwen, een keuze die hem zuur opbreekt. Omdat hij de ene leugen met de andere probeert te bedekken, komt hij in een onontwarbaar web terecht. Weet hij zich, dankzij zijn sluwheid, uit deze neerwaartse spiraal te redden? En kan hij de rekening door anderen laten betalen? 

Hoe het zou moeten !

Als je de betere auteurs van spannende boeken kent, dan weet je dat je het plot én de lezer na een paar inleidende hoofdstukken bij het nekvel moet grijpen. En dat gebeurt hier niet. Het neerzetten van de personages, hun relaties en de kwesties die in hun hoofd malen, duurt te lang. Pas in het zestiende hoofdstuk vertrekt Karen naar Tirol. Daar wordt eerst wat vage spanning gecreëerd, afgewisseld met te breed uitgesponnen scènes over materiële beslommeringen en gemijmer allerhande. In de plaats daarvan had er een gestage opbouw moeten komen naar de onvermijdelijke, explosieve ontknoping. Dat mechanisme vormt de kern van een psychologische thriller! Het interessante, verrassende en ethisch schokkende einde staat helaas te los van de plotontwikkeling. Leer van de beste collega's! Zij hebben de techniek en de uitvoering ervan in de vingers!

Vergelijk altijd met wat beter is !

In het kwaliteitsgeweld van de buitenlandse thrillers houdt dit niveau zich niet staande. Ook het conflict tussen de diverse waarden en normen is ondermaats uitgewerkt! 'Zondaar' is een verhaal met veel potentieel dat zijn belofte niet waarmaakt!

En laten we alsjeblieft ophouden met de lezer te wijzen op de ijzersmaak van bloed. In dit boek wordt het oudbakken weetje maar liefst drie keer uit de kast gehaald!

★★1/2

Thuis - Ahmed Aboutaleb

Geknipt om te dienen ! 

'Een burgemeester wordt geacht boven de partijen te staan 

en zich als dienaar van de democratie op te stellen.'

Welk beeld hebben doorsnee burgers van politicus Ahmed Aboutaleb? Wellicht zien ze hem als een intelligente, hard werkende, betrokken bestuurder. Een getting-things-done-man met een hart voor de medemens. Van memoires mag je verwachten dat ze je kijk op een auteur verder opentrekken en je misschien zelfs verrassen! 

Met harde hand

In de openingshoofdstukken neemt hij je mee naar zijn jeugd in Noordoost Marokko. Daar krijg je meteen een aantal passages aangereikt die je met de ogen doen knipperen. Zowel in de reguliere school als in de Koran-klas werden er een halve eeuw geleden flinke lijfstraffen uitgedeeld. Leerplicht bestond trouwens niet. De vijftienjarige Ahmed was op een haar na als een analfabeet naar Nederland gekomen. Hoeveel kans zou hij in dat geval gehad hebben op het uitbouwen van een loopbaan? 

Het harde werk op de droge akkers van het dorp en het buitenshuis verduren van een kind onvriendelijke opvoeding, hebben de basis gelegd voor de eigenschappen die we de voormalige burgemeester van Rotterdam nu toekennen: strijdvaardigheid en volharding.   

Op eigen kracht omhoog

De combinatie van een grote intelligentie, een gezonde ambitie en een doordouwersmentaliteit heeft hem geen windeieren gelegd. Overtuigende sollicitatiegesprekken brengen hem bij bestuurgerelateerde functies (overheidswoordvoerder, de SER, het CBS) en later bij de bestuursambten zelf. Als een headhunter aan je deur klopt, heeft je reputatie vleugels gekregen! Toch houdt Ahmed Aboutaleb de voeten op de grond. Voor hem telt het leren kennen van nieuwe vakdomeinen, het opdoen van ervaringen in het werken met mensen en bovenal het dienstbaar zijn. Die levenshouding heeft hij, gevoed door de Koran, van huis uit meegekregen. 

Van de schaduw in de schijnwerpers treden maakt je werk een stuk moeilijker! Zichtbaarder betekent ook kwetsbaarder. Als hij in 2002 een directeursfunctie aangeboden krijgt bij de gemeente Amsterdam, er wat later Wethouder wordt, en in 2007 tot Staatssecretaris van Sociale Zaken benoemd wordt, moet hij aan torenhoge verwachtingen voldoen en liggen er hoofdpijndossiers op zijn werktafel. 

De rollercoaster die Rotterdam heet

Maar de echte pijn komt uit een andere hoek en treft de topbestuurder in zijn ziel. Hoewel hij op brede waardering kan rekenen, zijn er collega-politici die zijn loyaliteit tegenover de Nederlandse cultuur en samenleving schaamteloos in twijfel trekken. Als hij burgemeester van Rotterdam wordt (2008), moet hij spitsroeden lopen tijdens de raadsvergaderingen. Hij noemt dat 'roeptoeterige kritiek'. Je kunt het ook grove onbeschoftheid noemen.

    

Toch houdt hij oprecht van de Maasstad waar je 'respect moet verdienen'. Zoals elke bestuurder van een grote gemeente, moet ook hij veel ballen in de lucht houden, permanent brandjes blussen en polarisatie vermijden. Alle mogelijke crisismomenten dienen zich aan: een Pegida-betoging, Kick Out Zwarte Piet-acties, de uitzetting van een Turkse minister, verhitte Feyenoord-hooligans, de alarmerende Corona-tijd enz. Ahmed Aboutaleb gaat in cognito én officieel de wijken in, luistert, overlegt, zoekt het compromis maar trekt waar nodig ook een duidelijke streep. 

Daarnaast zet hij grote beleidslijnen uit. In samenwerking met het Haagse bestuur wordt een ambitieus openbaar vervoersnet gerealiseerd dat beide steden via alle tussenliggende gemeenten met elkaar verbindt. Infrastructuur, economische ontplooiing en woningbouw gaan hier hand in hand. Tegelijkertijd draagt hij zorg voor verkommerde wijken waar de buurtbewoner de openbare ruimte moet prijsgeven ten voordele van de misdaad. Van een no go area worden buurten zoals de West-Kruiskade omgevormd tot menswaardige plekken. Hoe meer deze burgervader van zichzelf laat zien, hoe meer handen er voor hem op elkaar gaan. In een tijd van voortschrijdend populisme toont hij aan dat het loont om op traditionele partijen te stemmen. 

De mens achter de bestuurder

Ahmed Aboutaleb steekt nooit een pluim op zijn eigen hoed, hooguit op een hoed die hij deelt met anderen. Naast bescheiden is hij nieuwsgierig, doelgericht en, zoals alle mensen die het verschil maken, is hij bijna de klok rond in touw. Omdat hij weet dat je al netwerkend het beste resultaat behaalt, betrekt hij bij elk groot project of spanningen in de stad de belanghebbenden én de beleidsverantwoordelijken. Zoals zijn motto waarschuwt: 'In gebarsten grond spoelt verkoelend water zo weg'.

Deze pionier is van het rotsachtige type en dus geen vrijbuiter. Daarom is dit persoonlijke document, zoals we ons afvroegen in de inleiding, niet verrassend. En dat hoeft ook niet. Dat het bezielend is en een voorbeeldfunctie heeft, maakt het meer dan waardevol! Stemmen van derden, collega's en inwoners van Amsterdam en vooral Rotterdam, zouden hier hun perspectief aan kunnen toevoegen. Maar dat is aan hen...

De verhaalverpakking

'Thuis' garandeert trouwens een plezierige leeservaring. Deze aan de HTS afgestudeerde bèta-man heeft een vloeiende pen! Hij doseert, stoffeert, varieert en neemt je vol overtuiging mee in zijn vertelling. Zijn taal is beeldend als het kan en nuchter als het moet. En van alle woorden is 'dienstbaarheid' het belangrijkste. Zoals de auteur het zelf zegt, is hij liever deel van de lijst dan van het schilderij! 

★★★★★

Het chateau - Catherine Cooper

 De Franse droom spat uit elkaar !

De boeken van Catherine Cooper worden niet in chronologische volgorde vertaald. Is dat relevant? Er valt je in elk geval iets op als je haar oudere thrillers ('The chalet' - 2020 en 'The chateau' - 2021) vergelijkt met de recentere ('The cruise' - 2024 en 'The island' - 2024). Bij deze schrijfster neemt de kwaliteit met de jaren aanzienlijk toe. Het creëren van dynamiek en het zoeken naar originaliteit heeft ze steeds beter in de vingers gekregen. 

Vluchten kan niet

Na het lezen van 'De cruise' en 'Het resort', viel het ontbreken van intensiteit in combinatie met een nodeloos complexe structuur in haar debuutroman, 'Het chalet', erg tegen. En nu is er dus 'Het chateau', nummer twee in de chronologie. 

Nick en Aura knappen een kasteeltje op in Zuid-Frankrijk. Waarom ze Londen de rug hebben toegekeerd en hun relatie kwetsbaar lijkt, is lange tijd niet duidelijk. Terwijl ze hard werken om tijdig hun B&B te kunnen openen, maken ze kennis met andere expats in de omgeving. Deze landgenoten zijn keurig tot chique aan de buitenkant maar geen toonbeeld van fatsoen als ze hun maskers laten vallen. In deel twee ga je terug in de tijd en ontvouwt zich de crisis waarvan het stel nog steeds de gevolgen draagt. 

Een onvoldoende

Helaas is 'Het chateau' een verhaal in slow motion. Het lijdt onder een gebrek aan plotontwikkeling en frisheid. De thematiek hoort thuis in de categorie 'dertien-in-een-dozijn', een etiket dat fataal is voor het leesplezier. Hoewel de personages, zoals altijd bij haar, degelijk uitgewerkt zijn, kunnen ze de roman niet uit het slop trekken. Het enige lichtpuntje van dit boek vind je in het motief op de laatste bladzijden. Dat is sterk genoeg om de hele wereld ter verantwoording te roepen...

Haar latere, maar door ons eerder gelezen thrillers, 'De cruise' en 'Het resort', lijken wel door een andere auteur geschreven. Laten we snel overstappen op haar meest recente werk: 'The penthouse' (2025) en 'The lake' (2025). Als de theorie die in deze recensie ontwikkeld is, klopt, dan kunnen we binnenkort opnieuw aanknopen bij de vitaliteit van de Catherine Cooper 2.0! 

★★1/2

Overleven in de wildernis - Miriam Lancewood

 Durf onzeker te zijn !

'Alles wat ik nodig had in de wereld, 

was binnen handbereik.'

Heeft Miriam Lancewood na twee boeken over leven buiten de gebaande paden, nog stof voor een derde wildernisverhaal? Dat kan een vraag van kritische lezers zijn. En het antwoord komt snel. Vóór het einde van het eerste hoofdstuk roep je al volmondig: 'ja'!  

Wees voorbereid !
De invalshoek van dit derde luik is de kennis en de mindset die nodig is om te overleven als je oog in oog staat met de meest ruige natuur en, min of meer of helemaal, zelfvoorzienend wil zijn. Je moet weten waar de dieren leven en hoe ze zich gedragen, waar je water vindt en hoe je vuur maakt. Je moet leren lopen over onvaste grond en tegen rotsen kunnen opklauteren. En met sandalen door ijskoud water ploeteren, sterkt lijf en geest! Jaar na jaar heeft Miriam geïnvesteerd in survivalvaardigheden: jagen, leerlooien, tuinieren, het gebruik van planten enz. Ooit was de wildernis een raadsel voor haar. Nu kan ze de wolken en de berendrollen lezen. 

Bijna altijd deelt ze haar avonturen met Peter, haar Nieuw-Zeelandse partner en inspiratiebron, zowel op het materiële als op het geestelijke vlak. Soms wil ze alleen de wereld in, haar grenzen aftasten. Kan ze zich, bijvoorbeeld, al liftend en slapend in een tentje, staande houden in Noord-Turkije? Vrouwen zijn altijd kwetsbaar, maar nog meer in een machocultuur. Toch slaagt ze erin om in een - soms - onveilige menselijke omgeving haar overlevingslessen toe te passen. Ook de mens is een dier! 'Toon nooit je angst', is het motto! Dat Miriam een voormalige polsstokspringster is, zal haar daarbij vast gesterkt hebben...

Baas in je kop
Samen met haar kom je tot het inzicht dat gevaar onlosmakelijk verbonden is met vrijheid en dat veiligheid een illusie is. Je kunt dus maar best je angst accepteren. Hoewel Peter een kampioen is in het aanvaarden van wat je niet kunt beïnvloeden, komt Miriam aardig in de buurt. Voor haar geldt nog steeds: 'Liever in een tent leven, dan samen op de bank een filmavond houden.' 

Het pad over een Himalaya-pas kwijt geraken of een onweer tussen 4.000m-toppen, noemt ze oprecht 'een intense ervaring'. Als een buitenstaander zich zo'n hachelijke situatie zou voorstellen, dan komt hij geheid met een adem afsnijdende woordenschat. De oude Grieken wisten het al: de mens is de maat van alle dingen... alleen willen de meetlatten die we hanteren, wel eens van elkaar verschillen. Het liniaal van deze vrijbuiter is van unieke makelij! 

Een uitnodigende pen

Is Miriam Lancewood ook een kundige schrijfster? Zeker. Je zou zelfs kunnen zeggen dat het vertellen van verhalen haar tweede natuur is. Ze pakt je in met haar levendige, beeldende en heldere stijl. Daarbij vergeet ze nooit flink te stofferen en, waar het past, te beschouwen. Maar bovenal heeft deze globetrotter een bezielende persoonlijkheid!

★★★★

Liefs, mama - Iliana Xander

Het inktzwarte plan van een sociopaat !

 'Ze was het scherpste mes uit de la.'

Van een nieuwe in het Nederlands vertaalde schrijfster vraag je je altijd af of zij de toelatingsproef tot het auteursgilde zal doorstaan! Wat haar kwaliteiten betreft, houdt de Amerikaanse Iliana Xander haar lezers niet lang in twijfel. Haar urgente toon en uitgesproken personages kluisteren je onmiddellijk aan het verhaal.

Wie is de echte Lizzy?

Mama uit de titel is Elisabeth Casper, die vanuit haar gothic werkkamer geregeld spannende bestsellers aflevert. Terwijl de fans haar op handen dragen, ziet dochter Mackenzie haar als 'een gecompliceerde bitch met een briljant talent'. Kort na Lizzy's verdacht overlijden ontvangt Kenz, zoals haar maatje en cybersecurity specialist EJ haar noemt, anonieme brieven. Deze dagboekfragmenten zetten alles wat ze weet over haar familie op de helling! De succesboeken lijken trouwens niet helemaal uit de verbeelding van de schrijfster te zijn ontstaan.

In 'Liefs, mama' is Mackenzies verlies van vertrouwen in haar intimi, de motor van de spanning. Gelukkig kan ze op haar zoektocht naar de schokkende waarheid rekenen op hulptroepen: EJ, haar docent John en Dianne, de huishoudster van het kindertehuis waar Elisabeth opgroeide. 

'Wie had gedacht dat ik op mijn 21ste niet mijn familie als rots zou hebben maar mijn beste vriend?', vraagt ze zich verbijsterd af. Toch leidt het plot niet naar een nagelbijtende climax. Het heeft de toon van een spannende roman waarvan de bouwstenen aan het eind op hun plek vallen. 

De grenzen van goed en kwaad

Boeken over de complexiteit van een schuldvraag zijn altijd relevant. Ook dit. Hoewel de kwade genius zich in de huid van Tonya, een straatvechtster met een onfortuinlijke jeugd, heeft genesteld, is ook de ziel van Lizzy verre van zuiver. Zelfs vader Ben, de moreelgrijze meeloper, zet je aan tot nadenken. Iliana Xander geeft hun een scherp profiel en een duidelijke stem. 'Liefs, mama' is een ontroerende, originele, evenwichtig gecomponeerde vertelling met af en toe verrassende stijlbeelden. Een aanrader voor lezers die graag een band opbouwen met bezielde plotspelers! 

★★★★