Erfgenamen - Olof van Joolen, Ilan Sluis

Het zwijgen verbroken !

'Gedreven door haat beschadigden daders 

veel meer dan alleen hun directe slachtoffers.'     

In een tijd van maatschappelijke polarisatie en verslechterde internationale betrekkingen, neemt de belangstelling voor de Tweede Wereldoorlog toe. De bevriende journalisten, Olof van Joolen en Ilan Sluis, hadden nog een extra reden om zich over het verleden te buigen. De ene had een foute grootvader, de andere voorouders met een kamp- of onderduikervaring. Deze pijnlijke achtergrond had nooit tussen hen ingestaan, een prima basis om op onderzoek uit te gaan. Omdat de eerste en de tweede generatie volhardden in zwijgen, vroegen nog talloze blinde vlekken om inkleuring.

Hulde aan de archivarissen !

Processtukken, brieven van familieleden en dossiers van het Nationaal Archief helpen hen op gang. Ilan volgt zijn overgrootouders op hun lijdensweg naar de kampen en ontdekt een groots gebaar van een verzetsstrijder dat het leven van zijn oma Lien redt. Bovendien ontmoet hij zijn Canadese familie... waarvan de enige oorlogsgetuige de lippen stijf op elkaar gehouden heeft. 

Ook Olof is voor zijn hang naar verduidelijking bijna helemaal aangewezen op archiefstukken. Ze laten er geen twijfel over bestaan dat, als je voor de Sicherheitsdienst werkte, je moest presteren: verklikken, arresteren, executeren. De daden van opa Jacobus zijn te extreem om verzachtende omstandigheden, zoals een nazi-ideologische opvoeding of een ongunstig banenklimaat, te laten gelden. Zelfs de man die vanuit de naoorlogse gevangenis warme brieven en lieftallige natuurtekeningen naar zijn zoontje stuurde, kan het bloed niet van zijn handen wassen. Zijn uitspraken en handelingen waren trouwens niet wars van tegenstrijdigheden!

Omdat de ethische vragen alles met opa Co te maken hebben, is hij het zwaargewicht van het boek. Hoewel zijn keuzes en het bijbehorende gedrag zorgvuldig op de weegschaal worden gelegd, ontsnapt hij niet aan een bitter oordeel, noch in de rechtszaal, noch in de geest van zijn kleinkind.

Geen verleden zonder geheimen

Net zoals bij zoektochten van andere burgers naar slachtoffers of handlangers van de Duitse bezetter, wordt hier en daar een tip van de sluier opgelicht. Ook voor de bevriende journalisten én de lezer blijven heel wat feiten en waarheden achter het mistgordijn hangen. 

Toch is niet alleen de queeste zelf belangrijk. Als beste maatjes waren zij ook benieuwd of de kervende vragen en confronterende antwoorden hun relatie zouden beïnvloeden. Hun conclusie dat verhalen niet tussen mensen hoeven te staan, was vast een opluchting. Ze hadden zich staande gehouden op glad ijs!

Leeservaring

Bij het dichtklappen van een boek, denk je meestal spontaan aan de relevantie van de gelezen bladzijden. Omdat er zoveel non-fictie en historisch gewortelde fictie over WO II op de markt komt, kun je bij het wegen van dit relaas niet om een kleine vergelijkende studie heen. Ambitieuze biografieën zoals die van de verzetsheld Pim Boellaard (Jolande Withuis) of de strafpleiter Max Moszkowicz (Marcel Haenen) laten we even buiten beschouwing (1). 

'Erfgenamen' hoort bij het subgenre 'gepersonaliseerde non-fictie'. In die categorie en binnen deze context beklijft al jarenlang de meer dan indrukwekkende vertelling over Irene, de Weens-joodse grootmoeder van journalist Paul Hellman. Natuurlijk moet je over een rist aan gedetailleerde gegevens beschikken om je onderwerp op een adembenemende manier tot leven te brengen. En net dat ontbreekt aan het boek van Olof van Joolen en Ilan Sluis. 'Erfgenamen' is het resultaat van een enigszins verhelderende zoektocht naar de niet-alledaagse levens van voorouders, waardevolle research voor de onderzoekers maar in mindere mate essentieel voor de lezer. Daarvoor zijn de lacunes in beide verhalen verantwoordelijk. Op deze manier kan de vertelling geen vlucht nemen!

★★★1/2

(1) Voor de liefhebbers: de biografie van NSB-leider Anton Mussert, geschreven door Auke Kok, verschijnt in het voorjaar van '26 bij uitgeverij Hollands Diep.

De afrekening - Ingrid Oonincx

 Slachtoffer of dader?

'Voor het eerst heeft hij een vriendschap 

met iemand die geen bijbedoelingen heeft.'

Meedogenloze thrillers hoeven niet noodzakelijk te gaan over drugsmaffia, seriemoordenaars, spionage, huurdoders of mensonterende autocratieën. Ook dicht bij huis verhardt de samenleving. Het wapenbezit neemt evenredig toe met de onvrede en het gebrek aan tolerantie. Sommige vrouwelijke auteurs van spannende boeken durven het aan om de gezins-en-vriendinnen-thematiek in te ruilen voor keiharde confrontaties. Ingrid Oonincx is één van hen!

Een borrelende vulkaan
De aanstuurder van dit plot heet Danny, een voortijdige schoolverlater uit een gebroken gezin waarin te veel drank rondgaat. Deze eenzame, wrokkige jongen zonder aantrekkelijk toekomstperspectief is een vogel voor de kat als hij op Telegram een ronselaar voor extreemrechtse acties ontmoet. 

Wat hem helemaal over de streep trekt, is het appeltje dat hij nog te schillen heeft met zijn oude school. Op een ochtend trekt hij met een motorhelm op zijn kop schietend door de gangen. In deze door de ziel snijdende hoofdstukken trekt de schrijfster alle registers open. Ze jaagt haar personages én haar lezers op in hun race naar kelder- en zolderruimten, trillend of verlamd van angst. Maar ze laat je ook delen in de moed en samenhorigheid van de gegijzelden. Dit eerste deel is bijzonder filmisch, suggestief en adembenemend!

Wie treft schuld?
Als het stof is gaan liggen en de spookschool definitief gesloten is, komen twee personeelsleden vol in de kijker te staan: Rita, de concierge en Carmen, de lerares Nederlands. Zij kijken naar de bredere context. Danny draagt niet alle schuld. Aan de algoritmes die de vrijheid van denken beknotten kunnen ze niets veranderen. Aan de social media die de plaats innemen van de onafhankelijke, professionele journalistiek, ook niet. Maar misschien is het mogelijk om het fascistische brein achter de wanhoopsdaad van Danny te vinden.

Het antwoord op de schuldvraag is complex, nog veelzijdiger dan hier kan worden uitgelegd. Meer voorbeelden geven zou de leespret bederven. Door het schetsen van gelaagde persoonlijke en maatschappelijke achtergronden wil Ingrid Oonincx ons behoeden voor kort-door-de-bocht-conclusies. Te veel burgers oordelen en veroordelen als gevolg van een kortzichtige, simplistische kijk op mens en wereld! 

Schot in de roos
'De afrekening' heeft alles: vaart, diepgang, originaliteit en vooral een grote maatschappelijke relevantie! Scholieren, ouders en ogen met of zonder leesbril, verorber en deel dit verhaal! En juryleden van literaire prijzen, vergeet deze scherpe pen niet!

★★★★★

Eén voor één - Freida McFadden

Wie heeft er iets op de kerfstok ? 

'Ze denken dat ze hun huwelijk hebben gered,

maar die magneet gaat hen kapot maken.'

Als Freida McFadden je meeneemt naar een donker bos met verdwaalde personages en je houdt de titel van dit verhaal in gedachten, dan verschijnt de cover van Agatha Christies 'En toen waren er nog maar...' op je netvlies. Zou de queen of suspense dit gruwelijke aftelrijmpje evengoed beheersen als de oermoeder van het spannende boek? Ze lijkt in elk geval de handschoen op te nemen!

Revanche
Het gegeven is eenvoudig. Drie bevriende stellen hebben een natuurvakantie geboekt in een afgelegen gebied. En wat mis kan gaan, gaat ook mis: autopech, de weg kwijt geraken ondanks de hulp van een kaart en een kompas, honger en dorst, blauwe bessen die er geen zijn...! Voortschrijdend inzicht leert hun dat wat toeval lijkt, wellicht niet lukraak gebeurt. Iemand heeft het op hen gemunt, een verbitterd mens op zoek naar genoegdoening! Wie is het karakter achter de hoofdstukken met de titel 'Anoniem'??

Zoals we van haar mogen verwachten, hanteert Freida ook in 'Eén voor één' een frisse, heldere, dynamische stijl die je meteen aan het verhaal kluistert. Van haar plots hoef je nooit te zeggen dat ze even op gang moeten komen. Met een paar pennenstreken schetst ze een situatie of creëert ze een spanningsveld. Het schrijven lijkt haar bedrieglijk makkelijk af te gaan. Hoewel je de invalshoek van dit boek moeilijk origineel kunt noemen, moet je gaandeweg toegeven dat ze dit gegeven naar haar hand zet. De enige echte Freida-signatuur komt, zoals steeds, vol in het licht te staan bij de ontknoping. Dan springt er altijd minstens één duiveltje uit een doosje dat je verrast en je met doordenkertjes achterlaat! 

Goed, beter, best
En wie heeft nu de krachtmeting tussen de grand old lady en deze hedendaagse spring-in-het-veld gewonnen? Dat antwoord is even onmogelijk als de vergelijking tussen een eigentijdse topsporter en een succesvolle collega van lang geleden. Wij lopen, zwemmen, schaatsen, fietsen, schrijven en lezen op het ritme van onze tijd. En Freida McFadden mag van heel wat lezers een medaille gaan ophalen!

★★★★

In een rustige buurt - Seraphina Nova Glass

Een vrouwelijk front ! 

'Mensen zijn beleefd en het is altijd stil. 

Maar vannacht werd die stilte bruut doorbroken'

De rustige buurt uit het verhaal van deze Texaanse schrijfster roept meteen de sfeer op van het suburban thriller genre waarin Shari Lapena al jaren uitblinkt. In deze buitenwijken woont de hogere middenklasse die vaak bedreven is in het optrekken van een façade. Auteurs van spannende boeken gaan er graag op zoek naar de barsten in het fatsoen en zelfs het verdonkeremanen van sociaal onacceptabel gedrag.  

Wie is wie?

Drie stellen, waarbij twee bazige, té zelfverzekerde mannen en twee vrouwen die hun nek durven uitsteken, sturen het plot aan. Om het psychologische evenwicht enigszins te herstellen en misschien haar mannelijke lezers tegemoet te komen, voert Seraphina Nova Glass echtgenoot Grant op, een invoelende man met een luisterend oor. 

Het duurt even voor je overtuigd geraakt van de diepgang van het gebeuren maar, als je erin begint te geloven, dan gooit de auteur ook meteen alle trossen los! De krachtige confrontatie tussen Paige en Charlotte is hier een mooi voorbeeld van. Grants vrouw Paige zet een glansrol neer als imitator van een officier van justitie. Haar perfect opgebouwd en overrompelend betoog legt de tegenpartij het zwijgen op. Als lezer droom je van zoveel talent voor assertiviteit!

Aanklacht

Het onderliggende thema van dit boek is femicide, een haatmisdrijf tegen vrouwen dat vaak plaats vindt in de context van huiselijk geweld of machtsongelijkheid in relaties. De creatieve speelsheid van Paige en haar vriendin Cora zorgen voor de behapbaarheid van deze heftige invalshoek. En omdat ze met veel branie de handen in elkaar slaan zijn ze in staat om het noodlot te keren.

Seraphina Nova Glass is een geëngageerde schrijfster die haar angstige, wanhopige personage Georgia het doorzettingsvermogen geeft om uit een geslagen positie op te staan. Op dit punt reikt ze B.A. Paris de hand! Van een auteur die opkomt voor het empowerment van vrouwen wil je graag nog meer zien. Als de uitgeverij deze wens deelt, dan liggen er nog zo'n zeven thrillers van Seraphina's hand klaar om te vertalen!

★★★★

Liefs van je Leen - Hilde Veeren

Geen sambal 

maar doorgekookte worteltjes !

 

'Dat allebei mijn kinderen het eerste deel van hun leven 

zonder vader moesten opgroeien, leek de vloek van ons gezin.'

Als Lena in 1939 Celebes verlaat om haar opleiding tot verpleegkundige verder te zetten op Ambon, is het nog windstil in Nederlands-Indië. Toch wordt haar geluk aan de zijde van KNIL-militair Jan al snel verstoord. Terwijl haar geliefde in een Jappenkamp terecht komt, moet zij als jonge moeder haar eigen boontjes doppen in Australië waar heel wat vluchtelingen uit de archipel worden opgevangen. 

Nooit rust

Na de oorlog krijgt het gezin onderdak bij de ouders van Jan in Den Haag. Voor Lena is de cultuurschok groot: de geordende kneuterigheid van huisjes, tuintjes, paadjes en rijtjes bloempotten, benauwt haar. Voor de kwetterende Indische stemmen komt stilte in de plaats. En de kruidenpasta wordt ingeruild voor droge aardappelen. Als de KNIL-soldaat wordt opgeroepen om weer naar het woelige Indië af te varen, lijkt de weg naar een veilige toekomst opnieuw afgesneden. Komt het verscheurde gezin ook dit onheil te boven?

In 'Liefs van je Leen' vertelt Hilde Veeren het gefictionaliseerde verhaal van haar Indische grootmoeder. Geïnspireerd door brieven en anekdotes, strooit de schrijfster met sfeer, weetjes, kleuren en geuren van een exotische wereld die ze laat contrasteren met de grijze voorspelbaarheid van het naoorlogse Nederland. De neerbuigende houding tegenover de donkere Leen zorgt bovendien voor een nog grotere ontheemding van het hoofdpersonage. 

Achtergrond in de schaduw

Hoewel de auteur een warme, gedreven vertelling met aansprekende karakters neerzet, mis je de historische context. Een roman die zich in het verleden afspeelt hoort een uitgewerkte setting te hebben ofwel een tweede plotlijn die je naar een andere omgeving meeneemt. In dit boek wordt noch het Jappenkamp, noch de onafhankelijkheidsoorlog tot leven gebracht of geduid. Op deze manier mis je de kans om het lezerspubliek dat non-fictieliteratuur mijdt, toch enigszins wegwijs te maken in de internationale politiek! Levens worden gestuurd door maatschappelijke ontwikkelingen. Daarom is het belangrijk om de mechanismen erachter te begrijpen. Door te zwijgen over de rol van de KNIL-militairen in de gruwelijke dekolonisatiestrijd van de jaren '40, bloedt het verhaal bovendien naar het einde toe dood!

★★★1/2

Oorlogsliefde - Auke Kok

Het warme nest !

'Alles wees erop dat de bezetting voor hem 

geen afschuwelijke situatie was, 

eerder een spel dat hij meesterlijk speelde.'

Als de jonge Corrie den Held in 1943 de zorgzame en respectvolle jonkheer Henk van Lynden leert kennen, heeft ze geen flauw idee van het leven dat haar te wachten staat. Corrie is een makkelijk, plooibaar meisje dat dankbaar is voor de materiële en emotionele veiligheid die de dertigjarige, zelfverklaarde verzetsheld haar biedt. Vragen stellen over de activiteiten van haar partner hoort niet en daar heeft ze vrede mee. 

Sprookjes zijn bedriegers

In tegenstelling tot haar sobere jeugd heeft Corrie een feestelijk leven aan de zijde van Henk. De oorlogsschaarste lijkt hen niet te deren. Toch zit er af en toe een angel in hun relatie. Wanneer Henk haar kort voor hun huwelijk vraagt of ze ook van hem zou houden als hij voor de Duitsers werkte, schrikt ze en twijfelt ze over het antwoord. Op dat moment weet ze niet dat er een dag zal komen waarop ze zal moeten kiezen. 

Hoewel ze het ongewone gedrag van haar man - vermommingen, schuilnamen, altijd bewapend - nooit goed heeft kunnen plaatsen, ziet ze, met de nakende nederlaag van de Duitsers in zicht, haar prins in één klap van zijn witte paard vallen. Vanaf dan wordt ze door een oncontroleerbare, neerwaartse spiraal meegesleurd. 'Het was alsof Corrie en Henk zich op een opgehoogd stukje land bevonden dat door het rijzende water steeds verder afbrokkelde,' zo schrijft Auke Kok.

Wat is liefde?

Terwijl een auteur kan ontsnappen aan de neiging om te oordelen, lukt dat een lezer met zin voor maatschappelijke verantwoordelijkheid niet. Als Corrie een onethische keuze maakt, laat de historicus haar, ondanks een paar vuile handen, in haar waarde. De loyale en liefhebbende echtgenote maakt het je niet makkelijk. Toch kun je moeilijk om haar egocentrisme heen dat hebben en houden, in allerlei opzichten, laat primeren op eerlijkheid, moed en solidariteit met slachtoffers. Liefde is niet noodzakelijk onbaatzuchtig! Zolang er ook maar een greintje hoop is, wordt het warme nest met koppigheid verdedigd. 

Onmisbare getuigenis

'Oorlogsliefde' is geschreven vanuit het perspectief van Corrie van Held. Toen ze eindelijk haar herinneringen wilde delen, kon de non-fictie auteur haar spreken. Alleen hij, omdat de ex-partner van de landverrader Anton van der Waals, de echte Henk, ervan overtuigd was dat Auke Kok deze geschiedenisbladzijden goed begrepen had. Tot dat inzicht was ze gekomen na het lezen van de biografie 'De verrader'. 

Van dit onorthodoxe liefdesverhaal heeft Auke Kok een dynamische, beeldende en invoelbare vertelling gemaakt! In de relatie tussen mens en socio-maatschappelijke context toont zich de ware ziel van het individu! 'Razend interessant', hoor je dan te zeggen!

  

★★★★★

Terugkeer - Michael Berg

 Met de bezem door het Limburgse stof!

'Links van de weg rijst de mergelwand uit de aarde.

Nauwelijks voorstelbaar 

dat de zee hier ooit tegen de rotsen heeft gebeukt.'

Net als zijn hoofdpersoon, rechercheur Alex Nievelsteijn, keert Michael Berg met dit openingsboek van 'De Mergelandmoorden' terug naar zijn geboortegrond in Zuid-Limburg. Dat is niet alleen de streek waar een sappig Nederduits dialect wordt gepraat maar ook de naweeën gevoeld worden van de mijnsluitingen in de jaren '60-'70. Als Alex van Amsterdam naar Heerlen verkast om het lokale cold case team te gaan leiden, komt hij terecht in voormalige mijnwerkerswijken die zich nooit hersteld hebben van het massale verlies aan banen en waar de ondermijnende criminaliteit de hoogste van Nederland is! Een perfecte locatie, dus, voor een detective!  

De hakken in het zand !

Al snel begrijpt de rechercheur dat de relaxte werkomgeving waarnaar hij uitgekeken heeft, niet spoort met de realiteit. Zijn eerste onopgeloste zaak blijkt springlevend te zijn! Ondanks de tegenwerking van een chef die zich als een ambtenaar gedraagt en de constatering dat het onderzoek naar een verdwenen vrouw in eerste instantie op een erg slordige manier gevoerd is, bijt hij zich vast in het dossier. Tegelijkertijd blijkt een zwarte bladzijde uit zijn verleden een levensbedreigende kant te hebben.

De drie dragende personages zullen vast meegenomen worden naar de volgende delen van 'De Mergelandmoorden'. Dit cold case team vormt een aandoenlijk trio: de getroubleerde Alex die allerlei mentale gevechten voert met zijn sociale omgeving, de bijna-digibeet Frings die zijn fotografische geheugen kan inzetten en de administratieve kracht Farida die een aangeboren speurderstalent blijkt te hebben en het digibord met speels gemak bedient. Als de interactie tussen hen wat pittiger kan, zal deel twee (voorjaar '26) nog beter uit de verf komen.

Huiveringwekkend

In 'Terugkeer' maakt Michael Berg gebruik van een uitgebreide tweede plotlijn. Behalve in dit boek, maakt zo'n achterliggend verhaal zelden indruk. Hier bezoek je de ontvoerde Kelly die in eenzame gevangenschap en onder de dreigementen van haar gestoorde kidnapper probeert haar geest enigszins gezond te houden. Op deze bladzijden is de auteur zo suggestief dat zijn woorden je de adem afsnijden. Dat je er emotioneel bijna niet doorheen geraakt, is een groot compliment!

 

Met het oog op het vervolg van deze reeks zou de kwaliteit gebaat zijn met wat meer compactheid en urgentie. Toch kijk je zonder meer uit naar de ervaringen van Alex en zijn eigenzinnige medewerkers. Ook de Limburgse beslotenheid waarin zaakjes onder elkaar en buiten de regels om afgehandeld worden, blijft een intrigerend gegeven. Zelfs de onovertroffen kruimeltjesvlaai mag opnieuw op tafel komen. Alleen de identiteit van Jo Erens als hoofd van de forensische opsporing, zou even gecheckt moeten worden. Was Erens niet de volkszanger die met 'Limburg mie lanjd' het Zuiden een eigen persoonlijkheid gaf?!

★★★1/2

1936 - Auke Kok

 In slaap gewiegd !

'In Duitsland is sport de politieke opvoeding van het lichaam,

daar is sport militarisme.'

Het toekennen van de Olympische Spelen aan het nazistische Duitsland in 1936 is altijd een betwiste beslissing geweest. Bij de toewijzing speelde de integratiegedachte een doorslaggevende rol. Het werd tijd, zo werd beweerd in Olympische kringen, om Duitsland weer een plek te geven in de internationale gemeenschap. 

Niet zien of niet willen zien ?

Tijdens de voorbereiding op de deelname van Nederland liep de ethische discussie bij de pers, de bonden en de sporters hoog op. Hier en daar trok zich een individuele atleet of een sportvereniging terug. Hoe roder het nest, hoe meer tegenstand. Het Olympische credo van begrip en verzoening was voor sommigen moeilijk te rijmen met de nationaalsocialistische denkbeelden. Anderen, zoals de leden van de gezagsgetrouwe atletiekbond met een aantal NSB-ers in de gelederen, deden daar niet moeilijk over. Toch hing er ook een stemming van lichtvoetige naïviteit. Zo sprak de 'chef de mission' Karel Lotsy de gevleugelde woorden: 'Ik zie in sport dat heerlijke, neutrale terrein'.

Het idee van een heerlijk neutraal speelveld had Mussolini, de fascistische dictator van Italië, bij internationale sportwedstrijden, al van tafel geveegd. Het lag in de lijn der verwachting dat Hitler heel goed zou begrijpen dat de weerklank van het grootste sportfeest ter wereld, voor een propagandastunt zonder weerga zou zorgen. 

 

Gekomen om te winnen !

Als een volleerde sportcommentator neemt Auke Kok je mee met elke ademtocht van de bronzen sprinter Tinus Osendarp en de onverslaanbare mindset van het zeventienjarige zwemicoon Rie Mastenbroek. Met drie keer goud en één keer zilver kon ze een dikke streep trekken door het bastaardmeisje dat thuis niemand was. Het bewijs dat sport emotie is, spat van deze bladzijden!

Hoe sterk de focus ook op de prestatie gericht was, aan de overweldigende context ontsnapte niemand. De Duitsers hadden kwistig met geld en Gründlichkeit gestrooid. Alles verdiende het etiket 'nooit gezien': de grootse infrastructuur, het comfort in het Olympisch dorp, de aandacht voor esthetiek, de doorgedreven efficiëntie van het organisatorische, het luchtschip 'De Hindenburg' dat 'als een dikke sigaar' door de lucht zweefde enz. 

Sporter en toeschouwer werden omvergeblazen. En wat een sfeer heerste er in het stadion! Het gejoel op de tribunes, de nationalistische kreten en gezangen, de enthousiast wapperende hakenkruisvlaggen... verdoofden atleten en bezoekers. De snor van de Führer moet van extase getrild hebben! Een scherpe blik zou gezien hebben dat de partij de staat was geworden!

Verblind

Weg waren de gedachten aan de Jodenvervolging, de verjaagden, de gefolterden, de concentratiekampen. Enkel de zwarte topsprinter Jesse Owens kon nog een stok in het hoenderhok gooien. Voor een eerste wake-up call was het wachten tot november 1938 toen tijdens de Kristallnacht in heel Duitsland Joden en hun bezittingen werden aangevallen. 

Auke Kok heeft alles uit de kast gehaald om ons eraan te herinneren dat het jaartal 1936 als een kwaadaardig omen boven de wereld hing maar dat de mensheid zich liet verblinden door een propagandamachine. Moet je dit een gebrek aan verstand of aan moed noemen?

★★★★★

De ex-vrouw - Sally Rigby & Amanda Ashby

Wie houdt er echt van Cassie?

'Plots voelde Cassie zich honderd jaar oud 

toen zijn eerlijkheid alle sprookjes wegnam 

die ze zichzelf had verteld.'

In de domestic thrillers van het schrijversduo Sally Rigby en Amanda Ashby spelen geheimen altijd een hoofdrol! Ook in 'De ex-vrouw', het eerste in het Nederlands vertaalde boek, hebben beide vrouwelijke hoofdpersonages er alles voor over om de donkere bladzijde uit hun verleden onbesproken te houden. Als daar het daglicht op zou vallen, komt bij de ene het perfecte huisje-boompje-beestje in gevaar en bij de andere de toekomst van haar tienerdochter. Tussen hen staat een man die een ex is én een bijna echtgenoot.

Tot elkaar veroordeeld

En toch gaat de bal aan het rollen. Een afperser, een zeventienjarige die de sociale spelregels nog niet goed begrijpt en een verlaten echtgenote die gaat stoken in andermans huishouden, brengen een steeds groeiende waterval van gebeurtenissen op gang. Aan het eind van deze kettingreactie zijn er alleen maar verliezers. Iedereen hangt in de touwen! Maar wie is de mystery man/woman die de cascade van flink wat water heeft voorzien? 

Hoewel het werk van Sally Rigby en Amanda Ashby wordt geprezen om de verrassende wendingen en het onverwachte slotakkoord, mag dit talent voor twists and turns niet het enige criterium voor het rapportcijfer zijn. Als je hen vergelijkt met de beste collega's in dit genre, zie je dat de psychologische opbouw en uitwerking wat te wensen overlaat. Psychologische spanning is iets anders dan een plot dat af en toe een onvoorspelbare afslag neemt. 

De echte spanning wordt gecreëerd door onderhuidse angsten en controleverlies bij tegen elkaar schurende personages. En dat aspect is niet de sterkste kant van dit auteursduo. In plaats van de stressoorzaken samen met de plotspelers te ervaren moet de lezer het doen met gepraat over de gevolgen ervan. Freida McFadden is hier de grote leermeester. 

De vertaler in gebreke !

Bovendien is de taal en stijl iets te schraal en te weinig dynamisch om de perfecte gangmaker te zijn van het verhaal. Toch is wat de vorm betreft, de slordige vertaling uit het Engels het meest storend.

Bijvoorbeeld:

'Kon Alice met Norah redeneren?'

(i.p.v. Kon Alice met Norah hierover van gedachten wisselen?' of '... hierover praten?')

'Ik sta buiten het huis.'

(i.p.v. 'Ik sta voor de deur.')

'Maar dit was van een heel ander niveau.'

(i.p.v. 'Maar dit was van een heel andere aard.')

Zie ook de foute zinsconstructie van het citaat boven deze recensie!

Je zou denken dat de AI het hier van de vertaler heeft overgenomen.

Wie zich op de diepere laag van dit boek wil richten, mag eens nadenken over het meervoudige antwoord op de vraag die de titel stelt... en wat dat antwoord ons leert over hoe wij omgaan met liefde! 

 

★★★1/2

De zwevende wereld - Annejet van de Zijl

Een uit de hand gelopen fascinatie!

'... en wierp Franz zijn eerste blikken op het land dat zijn lust, 

zijn liefde en uiteindelijk ook zijn noodlot zou worden.'

Altijd weer vindt Annejet van der Zijl ondergesneeuwde werelden en vergeten personages die de lezer honderden bladzijden lang in de ban houden. In haar laatste boek neemt ze je mee naar het Japan van de 19de eeuw dat door de ijzeren hand van het shogunaat geregeerd werd. Deze krijgersklasse hield het land op slot, verstoken van wetenschappelijke en technische nieuwigheden. 

Gespeeld en verloren
Toch slaagden de Nederlanders erin om een handelspost te openen op het eilandje Deshima bij Nagasaki. Toen Franz von Siebold, een Duitse arts in dienst van het KNIL, naar dit afgelegen oord werd uitgezonden, geraakte hij al snel gefascineerd door de botanische omgeving en de cultuur in het algemeen. Terwijl hij een reputatie opbouwde van baanbrekende medicus, broedde hij op een ambitieus idee: de blinde vlekken in de kennis van het land wegwerken en zo de eerste Westerse Japandeskundige worden. Maar deze roekeloze Icarus vloog hoog en de zon van de shogun brandde ongenadig hard! Het accepteren van verboden geschenken, zoals een geografische kaart van een onbekend gebied, werd hem noodlottig. Hij moest als banneling het eiland vaarwel zeggen... met achterlating van vrouw en kind. 

Niet alleen dokter Franz maar ook Annejet van der Zijl werkt blinde vlekken weg. Behalve de Japankenners zullen haar lezers zich verbazen over de middeleeuwse kastenstructuur van het shogunaat waarin vrouwen en bedienden niet eens een plaats hadden. Dochters van arme ouders werden bovendien naar bordelen gestuurd waar ze werden 'opgeleid' om mannen te behagen. De militaire dictatuur, die al eeuwen aan de macht was, volhardde in starheid, arrogantie en domheid. Ondanks hun ontwikkeling werden Europeanen gelijkgesteld aan dieren. Zo'n dertig jaar later bepaalt de internationale context hoe het verder moet met de samoeraikrijgers. Uiteindelijk blijft alleen hun mythe voortbestaan!

Ken je grenzen

De vlieg in dit complexe web van politieke, diplomatieke en handelsbelangen is Franz von Siebold die één levensmissie had: de perfecte adviseur en promotor zijn van zijn tweede vaderland. Maar in hoeverre was deze wens zuiver? De arts-natuurwetenschapper-ontdekkingsreiziger had last van een groot ego. Hij wilde zowel in Japan als in de rest van de wereld schitteren. 

Aan de goede kant van zijn persoonlijkheid vind je hartstocht, volharding en de moed om confrontaties aan te gaan. Anderzijds was hij ook egocentrisch, drammerig, wispelturig en eigengereid. Contradictorische karakters zijn altijd dankbare instrumenten in de handen van een auteur! Bovendien leed hij aan zelfoverschatting, dacht dat hij besturen allerhande kon laten dansen op de maat van zijn muziek. En toen hij op leeftijd was, leek hij op een topsporter die, uit angst voor het applausloze zwarte gat, met krakende gewrichten zijn loopbaan voortzet. 

Ook deze keer heeft Annejet van der Zijl een beschouwend en tegelijkertijd plot gedreven boek afgeleverd waarover het laatste woord niet snel gezegd zal zijn!

★★★★★