De zwevende wereld - Annejet van de Zijl

Een uit de hand gelopen fascinatie!

'... en wierp Franz zijn eerste blikken op het land dat zijn lust, 

zijn liefde en uiteindelijk ook zijn noodlot zou worden.'

Altijd weer vindt Annejet van der Zijl ondergesneeuwde werelden en vergeten personages die de lezer honderden bladzijden lang in de ban houden. In haar laatste boek neemt ze je mee naar het Japan van de 19de eeuw dat door de ijzeren hand van het shogunaat geregeerd werd. Deze krijgersklasse hield het land op slot, verstoken van wetenschappelijke en technische nieuwigheden. 

Gespeeld en verloren
Toch slaagden de Nederlanders erin om een handelspost te openen op het eilandje Deshima bij Nagasaki. Toen Franz von Siebold, een Duitse arts in dienst van het KNIL, naar dit afgelegen oord werd uitgezonden, geraakte hij al snel gefascineerd door de botanische omgeving en de cultuur in het algemeen. Terwijl hij een reputatie opbouwde van baanbrekende medicus, broedde hij op een ambitieus idee: de blinde vlekken in de kennis van het land wegwerken en zo de eerste Westerse Japandeskundige worden. Maar deze roekeloze Icarus vloog hoog en de zon van de shogun brandde ongenadig hard! Het accepteren van verboden geschenken, zoals een geografische kaart van een onbekend gebied, werd hem noodlottig. Hij moest als banneling het eiland vaarwel zeggen... met achterlating van vrouw en kind. 

Niet alleen dokter Franz maar ook Annejet van der Zijl werkt blinde vlekken weg. Behalve de Japankenners zullen haar lezers zich verbazen over de middeleeuwse kastenstructuur van het shogunaat waarin vrouwen en bedienden niet eens een plaats hadden. Dochters van arme ouders werden bovendien naar bordelen gestuurd waar ze werden 'opgeleid' om mannen te behagen. De militaire dictatuur, die al eeuwen aan de macht was, volhardde in starheid, arrogantie en domheid. Ondanks hun ontwikkeling werden Europeanen gelijkgesteld aan dieren. Zo'n dertig jaar later bepaalt de internationale context hoe het verder moet met de samoeraikrijgers. Uiteindelijk blijft alleen hun mythe voortbestaan!

Ken je grenzen

De vlieg in dit complexe web van politieke, diplomatieke en handelsbelangen is Franz von Siebold die één levensmissie had: de perfecte adviseur en promotor zijn van zijn tweede vaderland. Maar in hoeverre was deze wens zuiver? De arts-natuurwetenschapper-ontdekkingsreiziger had last van een groot ego. Hij wilde zowel in Japan als in de rest van de wereld schitteren. 

Aan de goede kant van zijn persoonlijkheid vind je hartstocht, volharding en de moed om confrontaties aan te gaan. Anderzijds was hij ook egocentrisch, drammerig, wispelturig en eigengereid. Contradictorische karakters zijn altijd dankbare instrumenten in de handen van een auteur! Bovendien leed hij aan zelfoverschatting, dacht dat hij besturen allerhande kon laten dansen op de maat van zijn muziek. En toen hij op leeftijd was, leek hij op een topsporter die, uit angst voor het applausloze zwarte gat, met krakende gewrichten zijn loopbaan voortzet. 

Ook deze keer heeft Annejet van der Zijl een beschouwend en tegelijkertijd plot gedreven boek afgeleverd waarover het laatste woord niet snel gezegd zal zijn!

★★★★★

De hoop van Holwerd - Anita Terpstra

 Winnen doe je bij de Postcodeloterij !

'Je moet aanwezig zijn, anders verandert er niks, 

dan verloedert en krimpt het hier.'

Niemand wil in een krimpregio wonen! De huizenprijzen kelderen, banen en voorzieningen verdwijnen, de vergrijzing neemt toe, wie kan neemt de benen. Toch heb je ook honkvaste bewoners met een groot hart voor hun geboortegrond. Marco, Hessel, Theo en Jan, in één adem 'de mannen van Holwerd' genoemd, willen het tij keren. Onder de naam 'Holwerd aan Zee' ontwikkelen ze een ambitieus reddingsplan voor het dorp in Noordoost Friesland.

Tegenwind

Kort gezegd willen ze, door middel van een dijkdoorbraak, Holwerd opnieuw met de zee verbinden. Ze zien de plezierboten al aanleggen bij de hoofdstraat, toeristen overnachtingen boeken en horen de kassa's van de kleine ondernemers rinkelen. Maar in gesprek gaan met de zee kost meestal veel geld. In dit geval tientallen miljoenen euro's in een eerste fase. 

Al vrij snel levert hun enthousiasme, kundigheid en lobbywerk financiële toezeggingen op van besturen op allerlei niveaus. Als ook de Postcodeloterij Ruud Gullit met een cheque van 15 mio € naar het noorden stuurt, kan hun geluk niet op. Toch is de strijd dan nog niet gestreden. Bestuurders blijken slecht overweg te kunnen met een grootschalig burgerinitiatief dat niet past in de gebruikelijke top down politieke cultuur. De gevestigde orde spuit met gif. De pioniers zetten hun hakken... in het slik.

Het roer gaat om

Naast de aandacht voor dit project is 'De hoop van Holwerd' ook een ode aan de weerbare, vrije geesten van de Friezen en hun Waddenzee, die op de Werelderfgoedlijst van de Unesco staat. Waar vroeger de focus lag op landwinning, wordt er nu door burgers en overheid ingezet op natuurbescherming. Deze unieke kraamkamer voor vissen, vogels, zeehonden, planten enz. mag niet verloren gaan. Hoewel de zee al lang niet meer 'de waterwolf' genoemd wordt, het fenomeen dat in tijden van zwakke waterkeringen mensen en vee verslond, zijn er nu nieuwe kapers op de kust: de toenemende opwarming en de gaswinning. 

Hoewel de eigenheid en de maatschappelijke evolutie van deze streek helder en gedetailleerd uit de doeken worden gedaan, mis je levendigheid in dit boek. Er loopt geen personage doorheen dat je voorstellingsvermogen prikkelt en zorgt voor emotionele betrokkenheid. Collega-auteurs in hetzelfde genre kiezen een onderwerp dat, naast de beschouwende achtergrond, kan putten uit brieven, dagboeken, foto's en ander gepersonaliseerd archiefmateriaal. Denk bijvoorbeeld aan Annejet van der Zijl, Auke Kok, Dido Michielsen, Bert Wagendorp, Judith Koelemeijer, Paul Hellmann enz. Was er dan geen oudere Holwerder te vinden die twee generaties kon terugkijken of overgeleverde verhalen kon navertellen? Heel even komt pake Dorus kijken, de slikarbeider die heeft meegewerkt aan de inpoldering van de regio. Maar ook de blik op hem is veralgemenend!

Geen cum laude

Mede door de uitgebreide technische (plannetje als bijlage?) en budgettaire analyse van het project 'Holwerd aan Zee' heeft dit boek eerder het karakter van een langgerekt krantenartikel met de kwaliteiten én de beperkingen van deze manier van schrijven. Waardevol maar niet kluisterend of beklijvend!

★★★1/2

Haar huishoudster - Samantha Hayes

Hoed je voor de gekrenkte ! 

'Het waren slechts een paar weken van ons leven, 

maar het heeft een van ons haar hele leven gekost.'

Van een titel als 'Haar huishoudster' schrik je even! Wordt hier goedkoop gesurft op de populariteit van Freida McFadden? Hebben we te maken met een auteur die vergeet authentiek te zijn? Of is het een marketingtruc van de uitgeverij? Hoewel dat laatste best zou kunnen, is Samantha Hayes ver weggebleven van iets dat je plagiaat kunt noemen. 

De rolverdeling
Superorigineel is haar invalshoek niet. Toch gaat het altijd om wát je met een onderwerp doet. Het is niet zo dat een geweldig idee ook een fantastisch boek oplevert. Naast de huishoudster met haar geheime agenda, komen drie gezworen vriendinnen in beeld. De vierde heeft vermoedelijk het leven gelaten. Maar waar is haar lichaam?

En dan is er nog Matt, de posterboy uit de middelbare schooltijd, die ooit een relatie had met de overleden Sara en nu getrouwd is met Gina. Sinds het afbranden van hun huis, wonen Matt en Gina in de villa van Annie die het gemaakt heeft in de wereld van de showbizz. De zingende actrice geniet voorlopig van een lange vakantie. Zouden dit echt de dominosteentjes zijn die in een lange onstuitbare beweging tegen de vlakte gaan? 'I promise', hoor je Samantha fluisteren.

Meer dan spanning
Van meet af aan hangt er een beklemmende sfeer tussen de personages. In deze vrij lijvige thriller verslapt de spanningsboog nooit. Gedoseerd worden er sluiers opgelicht en tegelijkertijd dienen er zich meer vragen aan. De plot gedreven lezer komt hier zeker aan zijn trekken! 

Toch vind je ook wijsheid in dit verhaal. Het viertal heeft in z'n tienerjaren plechtig beloofd om nooit geheimen voor elkaar te hebben. Maar omdat ego's vaak botsen met idealen, werd de gelofte al vrij snel verbroken. Door een samenloop van omstandigheden kreeg deze gebroken eed bovendien een tragisch gevolg. Van dan af zouden de meiden nooit meer met dezelfde bril naar de wereld kijken. 

Dit gegeven, dat vaak in films en boeken wordt uitgewerkt en altijd een ontroerend karakter heeft, heet 'Het verlies van de onschuld'. Daar zit dus de diepere laag van het boek in. Puntje van kritiek: de schrijfster had deze ingrijpende ervaring iets meer ruimte kunnen geven in de psyche van haar karakters. Dat zou het romangehalte van dit plot vergroot hebben. Vooral de levensloop van Gina had zich daartoe goed geleend.

Een uit de brand gesleept leven !

Samantha Hayes is gemaakt voor dit genre! Als je van haar geen spraakmakende maatschappelijke relevantie of verrassende thematiek verwacht, dan kun je in haar gezelschap op een aantal evasieve, en zelfs nagelbijtende uurtjes rekenen. Naast haar verbeelding kan ze putten uit een ongelooflijk afwisselend leven dat haar naar diverse continenten en overlevingsbaantjes bracht. 

Kun je je voorstellen dat ze, net als haar personages Mary en Sara, opgroeide met honger in een bouwvallig huis? Maar daar houdt de vergelijking ook op. Samantha keerde het lot en wist na een lange zoektocht een uitgever te overtuigen van haar werk. Dat is een win-win-situatie gebleken... die ook de lezer zal plezieren!

★★★★

Jakob - Satu Rämö

Bloeddorstige hebzucht !

'In de buurtwinkel vind je 

steeds meer veganistische levensmiddelen, 

maar wereldwijd gaat de vleesconsumptie gewoon verder.'

 

In dit derde deel van de Hildur-reeks komt de gelijknamige IJslandse rechercheur behoorlijk activistisch voor de dag! Wat begint als een Kerstsprookje over dertien jongens, half trol, half mens, die de omwonenden met pesterige spelletjes lastigvallen, krijgt snel een macaber karakter. Eén voor één worden burgers, die strijden voor dierenrechten, omgebracht. Het onderzoek van Hildur en haar voormalige chef Beta leidt naar een reeks vampierboerderijen waar het hormoonrijke bloed van zwangere merries illegaal wordt verhandeld en de paarden voor dat doel worden mishandeld. In het achterliggende internationale netwerk gaan indrukwekkende kapitaalstromen de wereld rond.

Tweeluik

Als Hildur, na een paniekerig telefoontje van haar collega Jakob, hals over kop naar Finland vertrekt, ontvouwt zich een spiegelverhaal dat de industrie opnieuw tegenover activisten plaatst. Deze keer gaat het om een conflict tussen de mijnbouw en de rendierhouders. Door een samenloop van omstandigheden is Jakob, die in zijn geboortestreek een rechtszaak heeft aangespannen tegen zijn ex-vrouw, verstrikt geraakt in een moordaanslag. Hildur staat voor een bijna onmogelijke taak: zijn onschuld aantonen. Haar intuïtieve aanpak heeft ze trouwens gemeen met commissaris Dupin, de Bretoense speurneus van Jean-Luc Bannalec.

Satu Rämö zul je nooit betrappen op een dertien-in-een-dozijn-boek! Ook deze keer heeft ze op het noordelijke eiland dat haar tweede thuisland is geworden, een origineel maatschappelijk thema gevonden. De bloedboerderijen worden trouwens over de grenzen heen bekritiseerd. En in de uitwassen van de bio-industrie zal menig lezer één van de eigen nationale kwesties herkennen. 

Bijna helemaal goed

Een puntje van kritiek betreft het clichématige personage Jonas, de zoveelste papieren chef die onbekwaam is, zijn mensen niet waardeert, zich verliest in trivialiteiten en flirt met bobo's. Knap is dan weer dat Satu Rämö de kerstlegende vervlecht met het plot. Ook op dit vlak is ze verwant aan Bannalec. Bovendien slaagt de auteur erin om verontwaardiging over de wantoestanden op het platteland bij haar publiek op te roepen en het in de wanhoop van Jakob te laten delen. Een verontruste lezer maakt een ambitieuze schrijver altijd blij!

★★★★

De Tirana Express - Sake Slootweg

De wereld is geen rariteitenkabinet !

'Reizen is eten, ik ben benieuwd 

wat er dit keer op de kaart zal staan.'

Lange treinreizen over continenten zijn minder populair dan snelle Airbussen maar kunnen voor zoveel meer verrassingen zorgen! Paul Theroux heeft er zelfs een wereldreputatie aan overgehouden.

Culinaire fascinatie

De tussenstops die Sake Slootweg op zijn weg naar de Balkan heeft uitgekozen, zijn onverslijtbare klassiekers: Baden-Baden, de Königssee, Alpendorpjes, de Mozart-stad Salzburg, Luzern, Zürich... Iemand met cultuur-historische belangstelling verveelt er zich geen moment. Dat de schrijver zich bijna uitsluitend richt op het reilen en zeilen in hotels en eetgelegenheden, is dus behoorlijk teleurstellend. Hij lijkt een onverzadigbare belangstelling te hebben voor gerechten, hoe ze worden opgediend en hoe je toeristenvallen vermijdt. 

Als dat stramien even wordt losgelaten, kom je terecht in oppervlakkige, soms dodelijk saaie conversaties met, bijvoorbeeld, een gepensioneerde hotelmanager van wie de geest even smal is als de vallei waarin ze is opgegroeid. Verder word je bijgepraat over een mislukte versiertruc, een overdosis vette happen en de rommelige onverschilligheid van Zuid-Italiaanse service allerhande. Is dat relevant? Is dat origineel?

Waar is het echte Albanië?

Op uitzonderlijke momenten wordt je aandacht wel gegrepen. Zo zijn er wonderlijke observaties van de Zwitserse maatschappij die ons een spiegel voorhoudt. Hoopvol begin je aan het Albanië-luik, het meest uitgebreide van het boek. Maar... je voelt de bui al gauw hangen. Dat de herinneringen aan het verblijf van zijn familie in het Tirana van de jaren '90 een eerste invalshoek zijn, is begrijpelijk. Dat zijn blik nadien de materiële leefomgeving niet ontstijgt en bovendien niet getoetst wordt aan de belevingswereld van de Albanezen, is onacceptabel. 

Sake Slootweg is een vluchtige reiziger die vergeet diepgang te zoeken. Waarom schuift hij niet eens aan bij jongeren die de caféterrassen urenlang bevolken en altijd bereid zijn om met een Westerling van gedachten te wisselen? Het valt hoe langer hoe meer op dat hij op zoek is naar herkenningspunten, naar houvasten. En dat terwijl een echte reis pas begint als je refentiepunten zijn weggevallen! 

Wie fotografeert wie in Shkodër (2013)?

© De inktkoelie

Dit zal best een leuke uitstap zijn geweest maar een liefhebber van reisliteratuur heeft hier weinig aan. Zelfs deze reizigster die haar belangstelling voor de afgelegde route deelt, blijft op haar honger zitten. Ook als zij meer dan gemiddeld geniet van de Oostenrijkse koffiehuizencultuur en het heimwee deelt van de auteur naar het sfeervolle art déco-hotel Métropole in Brussel. (Noot Inktkoelie: Volgens de laatste berichten zou het eind 2025 opnieuw opengaan.)

De beeldende, dynamische en knipogende vertelstijl kan de flauwe inhoud helaas niet doen vergeten!

 

In gebreke

Reizen is niet hetzelfde als vakantie! Reizen is naar mens en maatschappij gaan. Van wining and dining houden hoeft trouwens niet te betekenen dat je geen gesprekken kunt voeren over de samenleving. En ook korte woordenwisselingen kunnen betekenisvol zijn. Een onderhoudend boek en een boeiende reis hebben een meerwaarde nodig! Die bredere kijk biedt 'De Tirana Express' jammer genoeg niet! Bovendien valt het op dat er geen ontmoetingen zijn met mensen die hem in zijn ziel raken. Mist deze auteur emotionele volwassenheid? 

Zonde dat dit verhaal niet boven het entertainmentgehalte uitstijgt. Waar zijn de echte reisschrijvers gebleven? Zijn ze nooit ontwaakt uit hun post-corona-winterslaap? Alleen de schrijvende lange-afstandsstappers lijken aan long covid ontsnapt te zijn. En de 84-jarige Paul Theroux zal geen grensoverschrijdende trips meer maken. 

Bij wijze van enige wiedergutmachung is hier een herinnering aan het onovertroffen chocoladegebak van Café Mozart in Wenen:

 

Elke keizer voelt zich thuis in Wenen (okt. 2022)

© De inktkoelie

★★

Held zonder vaderland - Miriam Guensberg

Het lijden van de wereld 

op de schouders van een bevrijder ! 

'Dat wat onbenoemd blijft, dreigt te worden uitgewist 

in het universele verhaal van de geschiedenis.'

Van sommige auteurs wordt gezegd dat ze steeds hetzelfde boek schrijven. Met andere personages, een andere belichting, een ander perspectief. Als je naar het oeuvre van de Nederlands-Pools-joodse Miriam Guensberg kijkt, kom je in grote lijnen tot dezelfde conclusie. Hoewel het genre wisselt van fictie naar non fictie is Polen altijd de rode draad die ontheemding, verborgen leed, het zoeken naar richtpunten, een zwijgende ziel en de erfenis van een oorlog en de Holocaust, blootlegt. 

Dapper zijn
Sommige verhalen zijn te groot, te pijnlijk, te onrechtvaardig om ooit los te kunnen laten. Met dit recente werk over haar door de oorlog beschadigde vader, wil de schrijfster 'naar de kern van het kwaad in plaats van er omheen te cirkelen'. Vooraleer je daartoe in staat bent, kunnen er heel wat jaren voorbij zijn gegaan. De romans van deze schrijfster waren vingeroefeningen voor deze literaire en intime confrontatie.

In 'Held zonder vaderland' is Miriam Guensberg voor het eerst heel expliciet over Abraham - roepnaam Dolek - Guensberg die aan het begin van de Tweede Wereldoorlog als legerarts in dienst gaat bij de Poolse krijgsmacht. Voor de vrijheid van zijn familie en zijn vaderland is hij bereid de hoogste prijs te betalen. Al die tijd heeft hij geen weet van zijn door de nazi's geëxecuteerde ouders en in kampen opgesloten broers. Het opeengestapelde leed maakt van de jonge man een gesloten volwassene met een in zichzelf gekeerde blik. 'Oorlog is geen verhaal', zegt hij als zijn dochter hem wil interviewen.

Nooit voorbij

Met de relatie tussen het kind en de oorlogsvader die vaak de kaken op elkaar houdt, worstelt menig auteur. Denk maar aan Dido Michielsen ('Verborgen vader'), Catherine Keyl ('Oorlogsvader'), Mirjam Rotenstreich ('Vader zoeken'), of Adriaan Van Dis ('Meneer Java'). De tweede generatie erft het stille verdriet, de onrust en het niet in het reine komen met een onhandelbare ervaring. Voor slachtoffers en nabestaanden heeft oorlog geen houdbaarheidsdatum! 

Net als deze collega-schrijvers heeft Miriam Guensberg de duisternis in de medemens doordringend aangekeken. Ze is meegegaan op de helletocht van de bevrijders tussen de Normandische landingsstranden en de rivierbruggen in Nederland. Ze heeft het pad gekruist van de NSDAP-er Hans Frank, de Slachter van Polen, die de Shoah geïnitieerd heeft. Ze hoorde de Britse generaal Montgomery zeggen dat Polen minderwaardige mensen zijn. En haar veldwerk leidde haar naar Nowy Targ, het dorp van de familie Guensberg in de Karpaten, waar ze de nazigevangenis heeft gezien en op de plek heeft gestaan waar de grootouders Gizella en Markus moesten toekijken bij de massa-executie van hun lotgenoten!

De kracht van woorden

Dit boek is niet alleen geschreven als eerbetoon aan een vader maar ook om te voorkomen dat een betekenisvol bestaan met een maatschappelijke relevantie, verdwijnt in de plooien van de geschiedenis. Miriam Guensberg is er in elk geval in geslaagd om de zachtaardige Dolek die eerst als frontchirurg en later als anesthesist mensen in leven probeerde te houden, op een indrukwekkende manier te laten landen in de ziel van haar lezers!

★★★★1/2

De huurder - Freida McFadden

Een gehaaide vissenmoeder !

'Als je iemand goed kent, 

is het niet zo moeilijk hem tot waanzin te drijven.'

De productiviteit van Freida McFadden blijft je verbazen! Pas zestien maanden geleden kwam 'De hulp' met veel tromgeroffel de lezerswereld binnen. Met 'De huurder' is ze al aan haar negende in het Nederlands vertaalde thriller toe! Maar wat nog meer verrast, is haar non stop werkende verbeelding. 'Zou ze wel een uitknop hebben'? vraag je je wel eens af. 

In Freida's web

Elke bladzijde van dit swingende boek leert je dat het niet zo is. Ze schrijft vast door terwijl ze slaapt. Haar gevatte oneliners en schalkse associaties dragen bovendien de enige echte Freida-signatuur. Daarbij toont ze in 'De huurder' aan dat je met hele kleine verhaalelementen spanning kunt creëren, mensen uit elkaar kunt spelen en ze tot wanhoop drijven. Probeer dat maar eens op een geloofwaardige manier voor mekaar te krijgen als je alleen fruitvliegjes, jeukaanvallen, een overleden goudvis en een zoekgeraakte telefoon opvoert. Dan moet je echt McFadden heten!

Het radeloze slachtoffer heet Blake, een ontslagen grootverdiener die een kamer in zijn gehypothekeerde huis verhuurt om de eindjes aan elkaar te kunnen knopen. Als hij vermoedt dat de nieuwe housemate een gemene mol is, heeft hij nog maar een deel van de waarheid ontdekt. De schok die veel weg heeft van een aardverschuiving, moet dan nog komen. Intussen heeft zijn verloofde Krista de stekker al uit de relatie getrokken. Van een dode goudvis naar een personage dat met zijn rug tegen de muur staat, is voor deze schrijfster een kwestie van een paar goed doordachte plotstappen. 

Perfecte uitvoering

Uit dit overtuigende verhaal blijkt dat Freida McFadden zich ernstig verdiept heeft in sociopatisch gedrag. Alle basiskenmerken van een anti-sociale persoonlijkheidsstoornis worden verliteratuurd: gebrek aan empathie, impulsiviteit, manipulatief gedrag, gebrek aan schuldbesef, wraakgevoelens, gewelddadigheid. Een avontuurlijke cocktail voor een thrillerauteur die veel ballen in de lucht kan houden! Vóór dit zwaar op de hand gaat klinken, moet nog even gezegd worden dat deze vrouw altijd ruimte maakt voor speelsheid en licht absurdisme. Denk maar aan het begrafenisritueel dat de gouden vis te beurt valt. Of aan zelfgebakken koekjes als leitmotiv!

Met 'De huurder' heeft de queen of suspense nogmaals bewezen dat niemand erin slaagt om haar naar de kroon te steken! 

★★★★1/2

Verborgen vader - Dido Michielsen

 Een duivels verbond 

tussen kindertijd en oorlog !

'Wat, vraag ik me lang na zijn dood af, 

is nou precies zijn erfenis?' 

Zou dit het zoveelste verhaal zijn over Jappenkampen, koloniale arrogantie en brandende kampongs? Omdat Dido Michielsen als afstammeling van een njai, een bijvrouw van een Hollandse man in Nederlands-Indië, de kolonie van binnenuit kan beschrijven, hoeft het antwoord niet meteen verontrustend te klinken. Bovendien maakt ze je vanop de eerste bladzijden duidelijk dat de queeste naar het verleden van haar vader tot doel heeft haar kijk op hem te verhelderen. Wie was deze humeurige, cynische, jaloerse en pesterige oud-KNIL-militair die zijn gezin al vroeg in de steek liet?

Opgelet voor stereotiep denken !

Natuurlijk blijven de historische feiten de vertrekbasis. Zonder feiten geen verbanden. Zonder verbanden geen inzichten. Je gaat dus mee met de krijgsgevangenen op de hellships naar Japan. Je komt terecht bij dwangarbeiders in een kopersmelterij die de rest van hun tijd doorbrachten in een naburig kamp waar de bewakers niet sadistisch waren en de gevangenen in bad konden, Rode Kruis-pakketten mochten ontvangen en zelfs een strandwandeling konden maken. In tegenstelling tot tal van lotgenoten op de Nederlands-Indische archipel hield vader Rudy er geen Jappenhaat aan over.

Na de bevrijding door de Amerikanen en een verblijf in Manilla, werden de half aangesterkte KNIL-militairen ingezet in de Dekolonisatieoorlog. Heeft Rudy zijn handen vuilgemaakt bij deze bloedige confrontatie? Heeft hij zich schuldig gemaakt aan standrechtelijke executies? Lieten vrouwen en kinderen door zijn toedoen het leven? Omdat er in geen enkel register namen van verantwoordelijken genoemd worden, zal Dido deze cruciale vragen nooit kunnen beantwoorden.

Wie zoekt vindt niet altijd

'Verborgen vader' is heel erg het verhaal van de niet opgehelderde kwesties. Was hij een slachtoffer van de eerste oorlog en een dader in de tweede? Werd hij doof van de mechanische drilboren in de kopersmelterij?

Waarom kon hij huilende baby's en kinderen niet verdragen? Activeerde dat geluid een confronterende herinnering? En was hij zich bewust van zijn Indisch bloed toen hij met de Stuart-tank ten strijde trok?

Erg verrassend zijn de puzzelstukjes die de auteur in haar eigen familie vindt. Die maken het mogelijk om het verband te leggen tussen Rudy's opvoeding, zijn oorlogsverleden en het psychologische plaatje van de volwassene. 'Ik zoek niet naar de man op wie ik als kind zo dol ben geweest,' schrijft Dido Michielsen. Dat dit uitgangspunt van wijsheid getuigt, beseft ook de lezer. 

De kop gaat niet in het zand

Aan het eind van deze speurtocht, die haar naar zeeën en landen in het Verre Oosten bracht, ligt er veel nog te verwerken informatie op haar bord. De complexiteit van de gevonden vader is moeilijk te hanteren. Een queeste zorgt niet noodzakelijk voor meer innerlijke rust. Ander werk van haar leert ons dat deze schrijfster de vinger in de wonde durft te leggen. Dat zij nu haar hand naar de eigen zere plek durft te brengen en anderen daar deelgenoot van maakt, is heel bijzonder!

★★★★